Vandaag was een dag die eigenlijk alleen maar voor kan komen in deze tijd van het jaar, althans de opvallende verschijnselen die erbij horen. Er was namelijk iets ‘bijzonders’ aan de hand. Het vroor de gehele dag (op 850 hPa, op 2 mtr, op 10 cm en Dp was negatief), het sneeuwde bijna de gehele dag licht en het was bewolkt máár in plaats van dat het deze morgen gevormde sneeuwdek van zo’n 1,5 cm verder groeide smolt het tussen 12 en 16 uur op sommige plekken rap weg. Vooral op voorwerpen als auto’s, tuinmeubilair, stoepen en metalen voorwerpen verdween het bijna letterlijk als sneeuw voor de zon. Maar er was geen zon. Vandaag werd de sneeuwlaag geplaagd door het fenomeen diffuse straling.

Diffuse straling is het zusje van directe straling en ontstaat doordat licht door bewolking (of fijnstof) zodanig wordt verstrooid ‘dat het van alle kanten komt’. Als gevolg daarvan kunnen bepaalde voorwerpen die gevoelig zijn voor opwarming door diffuse straling snel opwarmen tot een temperatuur die enkele graden boven de luchttemperatuur ligt. En juist in februari, de wintermaand met de hoogste zonnestand, kan dit zorgen voor een proces als vandaag. Ook in december en januari treed het fenomeen op maar heeft het door de kortere dagen en lagere zonnestand minder (lange) invloed.

De directe straling blijkt midden mei en begin juli een maximum te hebben. In juni is er (gemiddeld) meer bewolking, waardoor meer directe straling wordt afgeschermd, maar de diffuse straling hoog is. In mei is er in het binnenland gewoonlijk weinig bewolking: het aandeel van de diffuse straling bedraagt dan slechts 44 procent. In de somberste wintermaanden, als er veel bewolking is, bedraagt het aandeel van de diffuse straling maar liefst 70 procent.

Vandaag nam het effect van de diffuse straling na 16 uur snel af. De afsmelt stopte en op voorwerpen die eerder schoongedooit waren vormde zich weer snel een motsneeuwlaagje. Wat ook sterk leed onder de diffuse straling was één van mijn sensors die vandaag een duidelijk hogere temperatuur aangaf dan bv Schiphol, Tx +0.3°C om 16 uur tegen over Schiphol T -1.0°C. Na 16 uur kropen de temperatuur waarnemingen snel weer naar elkaar toe. Op dit soort dagen wreekt het zich dus dat er in de nacht en vroege ochtend slechts een dunne sneeuwlaag gevormd was. Deze dunne laag was niet opgewassen tegen de lokale opwarming. Het resultaat is dat op sommige plekken (gras, aarde en beschutte plekken op straat) er nog een mooi laagje ligt terwijl vele voorwerpen helaas weer sneeuwvrij zijn geworden.

In deze tijd is een substantiële laag sneeuw nodig om de lengende dagen, zelfs die met vorst, te overleven. Wie weet dat dat deze winter nog één keer gaat lukken.