Weerwoord | Maandkarakterisaties sinds 1706

Een goede en objectieve manier om maanden een bepaalde karakterisatie mee te geven, bijvoorbeeld zeer laag of zeer hoog ten opzichte van de meest voorkomende waarde (het 'normaal'), is door gebruik te maken van percentielen. Alle waarden die boven of onder een waarde liggen die bij een zeker percentiel horen, vertegenwoordigen x% van alle waarden. Bijvoorbeeld alle waarden die onder de 95%-percentielwaarde liggen, behoren tot de 5% laagste waarden.

Een goede grens voor wat min of meer normaal is, is het bereik tussen de 25% en 75% percentielwaarde. Met andere woorden: 50% van alle waarden liggen tussen waarde x en y en 50% niet (die wijken 'significant' af van de meest voorkomende waarde = de mediaan). Alwin Haklander, nlweer.com, heeft deze methodiek van karakterisatie al een behoorlijke tijd op zijn site staan en hij heeft ook onderstaand staatje voorgesteld voor de karakterisaties:

Waarden <= 1 percentiel of >= 99 percentiel extreem laag/hoog
Waarden <= 5 percentiel of >= 95 percentiel zeer laag/hoog
Waarden <= 10 percentiel of >= 90 percentiel laag/hoog
Waarden <= 25 percentiel of >= 75 percentiel vrij laag/hoog

Ik heb deze drempelwaarden en bijbehorende karakterisaties overgenomen maar wel één aanpassing gemaakt: de drempels moeten overschreden worden en niet slechts bereikt, dus het = teken bij alle drempels verdwijnt. Veel maakt dit in de praktijk niet uit overigens.

Ik heb alle percentielwaarden bepaald per maand over de periode 1706-2006 (de Labrijnreeks aangevuld met de operationele, niet-homogene KNMI-reeks) en vervolgens alle waargenomen waarden in dezelfde periode een kleur gegeven afhankelijk van hun karakterisatie. Die tabel zie je hier links afgebeeld in het klein, je kan erop klikken voor een volledig formaat. Ik miste een dergelijke tabel nog op de site van Alwin, zeker één die ook een stuk verder terug in de tijd gaat. Let op: het plaatje is ~235 kb.

Let eens op de dominatie van rood helemaal onderaan de reeks. In de 21ste eeuw waren extreem hoog qua temperatuur april en januari van dit jaar, alle herfstmaanden van 2006, juli 2006, februari 2002 en oktober 2001. Extreem lage waarden zijn nog niet voorgekomen deze eeuw. De laatste maand met een extreem lage waarde was september 1986 (11,6 graden tegen een meest voorkomende waarde over 1706-2006 van 14,2 graden).

Gr. Ben