Kleine catalogus van depressies uit het Oosten
Tja, ik vond het van de week al een beetje optimistisch ingeschat dat de regenzaken met die opkomende Genuadepressie nog voor het weekend afgewikkeld zouden worden, althans dat werd toch wel in enkele weeroverzichten gesuggereerd.De actuele etmalen lang aanhoudende landregen uit het oosten bewijst maar weer eens hoezeer die depressies uit het oosten de boel in de war kunnen sturen.
Daarom is het interessant op te merken, dat de volksweerkunde vroeger al niets op had met depressies uit het oosten. "Regen uit het oosten duurt drie dagen zonder vertroosten" luidt een gezegde en het doet vaak opgeld. Alleen... Zo heel frequent zijn die depressies niet en misschien is men de impact van de vorige depressie alweer vergeten als zich na jaren weer eens zo'n waterbom aandient.
Van de afgelopen decennia zijn de depressies uit het oosten haast wel op de vingers van één hand te tellen. Zonder volledigheid na te streven en niet altijd tot op de dag nauwkeurig uit de losse pols hier een opsomming van mij.
Opmerkelijk: Uit de jaren '70 herinner ik mij geen spraakmakende depressies uit het oosten! Wie er één weet mag zich melden. (Er is wél een winterse surprise en daar kom ik aan het slot nog even op terug).
In de jaren '80 is het echter wel een paar keer ouderwets gaan regenen uit het oosten. De eerste keer was in de natste lente van de vorige eeuw, 1983. Van 25-28 mei 1983 beleefden we de apetheose van dit bar slechte voorjaar, toen zich in de hogere luchtlagen zo'n zogenoemde Genua-depressie in z'n volle omvang over Europa uitbreidde.
Ik meen dat het ook in september 1984 eens raak was, zo rond de 8e. Maar zeker van dit geval ben ik niet.
Wél was er ook een waterrijk depressie-optreden uit het oosten rond 5-8 juni 1986.
Een zwaar regenoffensief werd ook door zo'n depressie ontketend rond 24-26 september 1993. Dat was in een weekend en ik had droog weer nodig voor een bepaalde klus. De nieuwslezer van de radionieuwsdienst van 8 uur in de ochtend van 24 september 1993 versprak zich kennelijk, door 'droog weer' aan te kondigen en op die manier mij valse hoop gevend. In werkelijkheid verregende mijn hele werk.
Het zou weleens kunnen zijn, dat de huidige Genuadepressie de eerste is met uitbreiding tot over onze streken sedert die laatstgenoemde van september 1993. En dan reken ik gemakshalve even niet mee zogenoemde koudeputten die tussentijds het weer bij ons weleens zijn komen te verstieren, zoals die spraakmakende van rond de 9e juni 1995 (en wat zou er een mooie zomer volgen...). Of de schrikaanjagende onweersstoring uit het oosten van zondagochtend 22 juni 1975 boven Noord-Nederland.
Ergens zijn het natuurlijk zeer interessante exemplaren die depressies die zich over Polen en Midden-Europa bewegen in .... westelijke richting. In de wintermaanden geven ze aanleiding tot sneeuwval, die eveneens dan (zeer) langdurig kan zijn. Sneeuw uit het oosten, wat is er mooier?
Tijdens het Carnaval van 1969 is het tot zo'n sneeuwrijke depressie uit het oosten gekomen. Dat was omstreeks 16-18 februari 1969, met in het hele land sneeuw, maar 't meest in Limburg. Daar bezweken toen platte daken onder de sneeuwlast.
Een sprookje heb ik ook altijd gevonden de gestage sneeuwval vanaf 28 december 1970, welke ook werd opgewekt door een Genualaag.
Winterse neerslag in de vorm van sneeuw door toedoen van lagedruk uit het oosten óók tijdens de record-vroege vorsperiode begin november 1980. Op de 7e november toen Breugheliaanse toestanden met algemene sneeuwbedekking in de Lage Landen.
Minder bekend is misschien dat zich van 25 op 26 november 1990 eens verrassingssneeuw voordeed in Nederland, ook vanuit het oosten opgewekt.
We zien dat de depressies uit het oosten zich nogal verspreid in de tijd voordoen. Komen ze eigenlijk weleens vaker voor in hetzelfde (winter- of zomerhalf-)jaar? Een leuke vraag met het oog op de komende winter.
Antwoord: Jazeker wel. Ik herinner mij het geval uit mijn kinderjaren. Ik noemde al die Carnavalsdepressie van februari 1969. In datzelfde winterhalfjaar was er al een voorproefje geweest. Medio november 1968 was er namelijk reeds een vroeg voorwintertje. En op zaterdag 16 november 1968, de dag dat mijn grote Vriend en Medewerker Sinterklaas in ons land aankwam, was er sneeuwval door toedoen van een Genuadepressie. Een heerlijke zaterdagmiddag en -avond was dat. En de volgende dag, zondag 17 november 1968, vroeg opstaan en de gordijnen open doen om te kijken hoeveel sneeuw er was gevallen. Het trauma: Alle sneeuw was weg.... Er was onder invloed van de opdringende depressie wat minder koude lucht uit het oosten binnen gedrongen en zodoende was er een dooitoestand ingetreden. Een anticlimax.
Voor de volledigheid moet ik trouwens nog even melden dat er ook een milde winterse depressie uit het oost-zuidoosten is geweest tijdens de februariwinter van 1978 en wel op 11-12 februari 1978.
Naast de in het begin geciteerde wetenschap uit de volksweerkunde moet tenslotte ook nog even worden gememoreerd dat vroeger ook wel het gezegde werd gebezigd:
"Oostenregen duurt drie uren of drie dagen" en deze cryptische omschrijving verdient een korte toelichting.
Het wil zeggen: Als een depressie van de Oceaan met de kern juist ten zuiden van ons land voorbij trekt, zal aan de noordzijde weinig en ook slechts korte tijd regen vallen (drie uur). Dit gaat dan eveneens gepaard met een oostenwind. Regent het uit het oosten onder invloed van zojuist besproken (Genua)depressies, dan duurt de regen veel langer.
Quote selectie