Bij het ter sprake komen van december 1980 (op weeronline) herinnerde ik mij een opvallend winterincident. Zoals gezegd presteerde december niet zo veel op wintergebied; een opvallende winterdag is er echter wel te melden.
In de eerste dagen van december 1980 ontwikkelde zich op de oceaan een krachtig hogedrukgebied. Tegelijkertijd verplaatste een depressie zich over Scandinavië in de richting van de Baltische staten. Het gevolg laat zich raden: arctische lucht baande zich een weg in de richting van Europa, waarbij ook in ons land sneeuwbuien voor kwamen. Daarbij kwam het westen van het land er vooralsnog bekaaid af. In mijn aantekeningen van die winter lees ik bij 4 december:
Van de Noordzee komen storingen het land binnen met regen- en sneeuwbuien. Flinke sneeuwbuien komen in de omgeving van Rotterdam niet voor. In het oosten van het land ligt nu sneeuw: Eelde 7 cm en Zuid Limburg 12 cm. In Duitsland valt zo veel sneeuw, dat het als bijzonder op het journaal wordt gemeld.
Daarna trok op 5 december een depressie, afkomstig van de omgeving van IJsland, uitdiepend over de Noordzee in de richting van ons land. Er stond vooral in het zuiden van het land een krachtige tot harde NW wind; het dooide en er viel regen. In het noordoosten van het land bleef het relatief koud; er was daar minder wind en de temperatuur steeg tot +4°C. In de nacht van 5 op 6 december draaide de wind naar noord en stroomde in het hele land zeer koude arctische lucht binnen. Op alle niveau's van de atmosfeer kelderde de temperatuur.
Op 6 december gingen de sneeuwbuien weer vallen. In mijn omgeving sneeuwde het niet. In de nacht van 6 op 7 december passeerde een storing van de Noordzee en bracht in het westen en midden van het land 4 tot 10 cm sneeuw. Op veel plaatsen vroor het matig. In de loop van zondag 7 december nam de NNO-wind verder af. En toen gebeurde het:
Boven de verse sneeuw en stralend zonnig weer ging in de middag de temperatuur met name in Zuid Holland razendsnel omlaag. Op Schiphol werd aan het begin van de middag een maximum van 0,1 gemeten. Om 6 uur in de middag al -10!! Door plotseling opkomende mist en gladheid vond in de buurt van Schiphol een grote kettingbotsing plaats. De temperatuur ging nog verder omlaag en bereikt op Schiphol om 22 uur een minimum van -13,0°C.
Dat stukje Zuid/Noord Holland was op dat moment het koudst van Nederland. Andere minima waren:
De Bilt -11,0
Eelde -9,2
Eindhoven -8,7
Leeuwarden -8,1
Beek -8,0
Rotterdam -7,9
In het oosten van het land, inclusief De Bilt was 7 december 1980 ook een ijsdag. Het was in De Bilt de enige ijsdag van december. (Andere ijsdagen die winter : 1 in november en 2 in februari). Een gedenkwaardige dag, die 7-e december 1980.
Opnieuw kwam zoiets langs in het volgende winterseizoen. In de veel bezongen koude sneeuwdecember van 1981 was ook een dergelijke situatie ontstaan: door een massale overval van arctische lucht was op woensdag 9 december al op uitgebreide schaal sneeuw gevallen in ons land. Boven het noorden van ons land kwamen in het 500hPa-vlak temperaturen voor van omstreeks -40°. Onder regie van een krachtig hogedrukgebied boven Groenland bleef de zeer koude arctische lucht aandringen in Europa. In de zuidelijk liggende straalstroom trok op vrijdag 11 december een kleine depressie over noord Frankrijk naar het oosten. In het hele land viel weer sneeuw bij temperaturen omstreeks het vriespunt. In de loop van de avond klaarde het op en in de nacht kwam matige vorst voor. Op zaterdag 12 december vielen in het westen nog een paar kleine sneeuwbuitjes. Daartussen felle perioden met zon, maar de temperatuur kwam op veel plaatsen net niet boven 0°. Mijn gedachte die middag was: Dit is een herhaling van vorig jaar!
En inderdaad: opnieuw die spectaculaire temperatuurdaling; op Schiphol en Rotterdam wijst het kwik om 18 uur al -9°C. Door plotseling opkomende mist en gladheid zijn er diverse kettingbotsingen: Leidschendam 30 auto’s; Noord Holland 20 auto’s waarbij 20 gewonden van wie 4 ernstig. Ik heb nooit begrepen waarom er die ochtend geen waarschuwingen werden uitgegeven voor gevaarlijk opkomende gladheid en mist. Het zou nu een weeralarm waard geweest zijn.
Iets later in de avond kwam het in Zuid Holland nog tot strenge vorst, met op Schiphol -10,6 en Rotterdam -10,4. Alleen het uiterste noordoosten van het land deed daarin mee met op Eelde -10,4°C. Opnieuw een gedenkwaardige winterdag; in dit seizoen van 1981-82 een onderdeel van een zeer koude december. Wie dat seizoen heeft meegemaakt zal zich zeker die prachtige maand herinneren: veel sneeuw, veel vorst met op 16 t/m 18 december strenge vorst in nacht en ochtend en matige vorst in de middag. Bij mijn weten was het ook de laatste landelijk witte kerst (op beide dagen een gesloten sneeuwdek).
Dezelfde winter deed het in januari nog eens over, waarbij het bijna tot een elfstedentocht kwam. Maar dat is een heel ander verhaal.
Groet,
Cees
Quote selectie