JANUARI 1972
Eigenlijk met terugwerkende kracht een uiterst interessante vraag, want bij tijd en wijle geraakten we toen in een winterse achtbaan met de grootst mogelijke tegenstellingen in weertype en temperaturen.
Ik nam deze maand - die ik destijds 'live' meemaakte - onlangs nog eens door en herinnerde mij de schokgolven, zowel positief als negatief. Een maand van verrassingen, soms op de termijn van.... 12 tot 24 uur. Van winter in dooi, van uitzichtloosheid in 'Groot Spul'-look-alike.
Januari 1972 is in de eerste helft een gortdroge wintermaand met aanhoudende oostelijke winden, maar desondanks geen imponerende ijstoestanden. Jawel, dit in het oude klimaat...
De overrompelende kouinval medio die maand - van 16 op 17 januari - heb ik meerdere keren gememoreerd. Het was 1956-achtig, 1929-achtig, ik vond het indrukwekkend, die maandagochtend de 17e met temperatuurdaling tot minus 10 tot minus 14 graden met harde tot stormachtige oostelijke winden.
Doorgewinterde weermannen als Hans de Jong voorzagen onder referte naar een machtig hogedrukgebied boven Rusland een zeer koude, maar gortdroge winterweek. Die maandagavond in het NTS-Journaal met... anchorman
Frits Thors een item over de verrassende koudegolf waarbij overal geschaatst werd en er al gespeculeerd werd over zoiets als een Elfstedentocht.
Grote Schrik: Dinsdagavond 18 januari 1972 aan het slot van het bulletin van de Radionieuwsdienst ANP van 18.00 uur: Het KNMI kondigt totaal onverwacht een DOOIAANVAL UIT HET ZUIDWESTEN aan in de vooruitzichten vanaf donderdag.
Het is bijna niet te geloven, maar 12 uur later is die dooiaanval al gaande boven Nederland met zich terugtrekkende vorst. Een IJslandse stormdepressie heeft hier de hand in. Verrassing nummer 2 dus die week. Maar dan is het nog niet afgelopen, want nu stellen we ons in op een anti-winterse depressietoestand, maar ook hier blijken interessante winterse variaties op een thema mogelijk. Een storing van Midden-Engeland koerst donderdagmiddag 20 januari naar Frankrijk en zuigt over Noord-Nederland weer koude winterlucht aan, waardoor de neerslag daar spoedig uitsluitend als sneeuw valt... Verrassing nummer 3 in enkele dagen. Hoe zou deze achtbaan-bewegingen zijn ingevangen door de pluim als die toen bestaan had?
Vorige week woensdag 2 januari refereerde MeteoConsult in een internetartikel op zijn site naar de Russische dreiging en terugtrekking en latere winterrevanche van 4-8 januari 1947 en de ijstoestanden later in die maand. Het bestond het de actuele situatie daarmee te vergelijken. Weet je waar die snelle wisseling van vorst en dooi van 4-8 januari 1947 werkelijk op leek? Inderdaad op 16-19 januari 1972!
De nieuwe week vanaf 24 januari 1972 leek de winter weer buitenspel te staan, maar... Weer snelle wijzigingen op de weerkaart. Woensdag 26 januari weer zo'n 'spontane' depressie vanaf Midden-Engeland nu naar Nederland en in het noorden een pak sneeuw. Aansluitend imponerende samenwerking van de Retro-Rus met Scandinavie en Groenland en wederom de opmars van grote Russische koude. Eind januari 1972 neemt Hans de Jong de aanduiding 'Groot Spul' in de mond, vergelijkingen met 1956 worden gemaakt, zelfs Pruiksma schijnt een Elfstedentocht niet uitgesloten te hebben.
En toch loopt het niet goed af. Per februari onmiddellijke snelle dooi vanuit het zuiden en de intro van een zeer zachte februari.
Achteraf krijgt de Retro-Rus - zo eentje die ook deze maand januari 2008 de weerkaarten siert - er flink van langs. De onbetrouwbare Rus krijgt andermaal in de schoenen geschoven, dat een vanuit die kant opgezette vorstperiode in Nederland bijna altijd tot halfslachtigheid leidt en bijna nooit tot een doorzettende vorstperiode.
Natuurlijk er zijn altijd voorbeelden van te vinden dat het wel goed ging. Zie 1956, zie 1986. Maar over het algemeen komt de Rus praktisch nooit tot meer dan wat lekkermakerij.
Januari 1972: Aanbevolen casus voor een beter begrip van het recalcitrante gedrag van januari 2008, maar misschien ook voor.... positieve waardering voor mogelijke verrassingen die er wie weet toch gaan komen, ondanks kansloze pluimen op dit moment.
Quote selectie