Komt de winter dit jaar in de 3e decade van januari? Het zou de laatste serieuze mogelijkheid kunnen zijn.
Van oudsher worden 3 belangrijke startfases van een serieuze winter in onze streken onderscheiden. De eerste is medio december. Lukt het dan niet met de vorst, dan wordt uitgekeken naar de periode rondom Driekoningen (6 januari). Een laatste startfase is verderop in januari tijdens de 3e decade (vaak rond 21-25 januari).
Een winter waarvan ik mij nog een echt serieuze winterperiode herinner die pas in die 3e decade van januari begon, is die van 1976. Het was tevens de inleiding tot de Grote Droogte van '76. Januari 1976 manifesteerde zich lange tijd als een winter-kansloze zachte en natte winderige louwmaand die zelfs zijn record-warme voorganger van 1975 naar de kroon leek te zullen steken.
Maar na een intensieve op januari 1921 gelijkende depressieheerschappij, kwam er vanaf vrijdag de 23e januari koudere lucht door bij de gratie van een nieuw regime met van noordwest via noord naar oost ruimende winden. De oostenwinden trokken behoorlijk aan en brachten doordringende koude met matige tot strenge vorst! Jan Buisman spreekt van
'onversneden winters'. Een echte sneeuwstoring die van 26 op 27 januari passeerde bracht tijdens de inleidende fase van de vorstperiode een pak sneeuw, waarboven het later ging vriezen dat het kraakte. De wintertoestand duurde in grote lijnen de eerste decade van februari voort. Op mijn eigen stationnetje in oostelijk Friesland noteerde ik in totaal 14 vorstdagen en 10 ijsdagen. Er kon op uitgebreide schaal ook op buitenwateren geschaatst worden en met uitzondering van de Elfstedentocht werden alle klassiekers van de schaatswedstrijden van de natuurijskalender uitgeschreven.
Ik vraag aandacht voor 1976 omdat er een relatie is met 2008. Beide winters zitten via de periodiciteit van 8 jaar in dezelfde set. Maar er is meer. Ook 1975-1976 kende een middecemberwintertje van het inversietype zoals we dat dit jaar meemaakten, met ook toen de nadruk op het midden en zuiden van het land. Een winterpoging begin januari 1976 - orkaan met daarna luchtdrukstijgingen op Groenland - slaagde niet. In plaats daarvan levendige depressieactiviteit.
Een ongewone aantekening: In een onverdacht business-blad kwam ik onlangs een interview tegen met een man met de gave der buitenzintuiglijke waarneming. Naast allerlei ontwikkelingen op economisch en maatschappelijk gebied, gaf hij ook een indicatie van de winter van 2008. Hij sprak van een hevige winterperiode tijdens de overgang van januari naar februari! Maar geen Elfstedentocht of zoiets.
En zei hij nog meer? Jazeker. Voor de komende zomer waarschuwt hij voor zware onweders en windhozen. Het jaar als geheel zal zeer nat worden, met waterproblemen. Een zeer natte herfst dreigt.
Als die wintervoorspelling er een beetje op lijkt, kom ik er wellicht nog eens op terug.
N.B.: Zijdelings memoreerde ik in de vergelijking met 1976 januari 1921. Dat is niet zonder reden. Merk op dat januari 1921 zeer nat en zeer zacht was. Een groot deel van januari 1976 idem dito. In beide gevallen bleek het de inleiding tot een jaar met grote droogte. Die inleiding met een natte-zachte januari schijnt vaak voor te komen in een door droogte gekenmerkt jaar.
Quote selectie