Met de beschikbaarheid van uurlijkse meetgegevens van alle KNMI stations sinds 1951 (zie ook hier), kunnen allerlei leuke nieuwe onderzoekjes gedaan worden. Bijvoorbeeld of het vaker of minder vaak onweert in Nederland. Om die vraag te beantwoorden heb ik gekeken naar het aantal dagen waarop in tenminste één uurvak een weercode werd doorgegeven die onweer betekent (voor de specialisten: WW code 26 en 90 t/m 96). Dit heb ik gedaan voor zes stations die sinds 1951 continu metingen hebben verricht en tezamen een landelijk beeld kunnen geven. De stations zijn De Kooy, Eelde, de vliegbasis Twenthe, De Bilt, Vlissingen en Maastricht. Zie ook het kaartje hieronder.
Historie van onweerswaarnemingen
Tot 1995 werd onweer op de stations door waarnemers doorgegeven. In 1995 werd het SAFIR (Surveillance et Alerte Foudre par Interférométrie Radioélectrique) netwerk opgericht, waarmee op afstand bliksemontladingen kunnen worden gedetecteerd. Het systeem werkt met metingen in de VHF en LF banden. Sinds 2003 is de opvolger van dit systeem, binnen het KNMI genaamd FLITS (Flash Localisation by Interferometry and Time of arrival System), in gebruik genomen. In samengang hiermee wordt tegenwoordig de weercode voor onweer op de meeste stations niet meer ingevuld door waarnemers maar automatisch door het FLITS systeem gegenereerd. Dit geldt deels ook voor de stations gebruikt in dit onderzoekje, alleen op Schiphol en Rotterdam zit nog vierentwintig uur per dag een waarnemer. Overdag zitten er ook waarnemers op de vliegvelden Eelde en Maastricht en op de vliegbasis De Kooy en de vliegbasis Twenthe.
Resultaten
Ik heb in mijn database het aantal onweersdagen geteld per station, per jaar, voor het winterseizoen (december, januari, februari), het zomerseizoen (juni, juli, augustus) en het hele jaar (januari t/m december). Vervolgens is het rekenkundig gemiddelde genomen van alle stations om tot een landelijk cijfer te komen. De resultaten zijn in drie grafieken hieronder weergegeven, de rode lijnen zijn een gecentreerd achtjarig lopend gemiddelde.
Een aantal opvallende dingen: het aantal onweersdagen in de zomer is sinds begin jaren '50 geleidelijk gedaald van 10 naar 7 begin jaren '90, maar toen snel gestegen naar bijna 13 tegenwoordig. In de wintermaanden zien we meer variatie: tussen begin jaren '70 en halverwege de jaren '70 rond de 7 dagen, rond begin jaren '80 tijdelijk een maximum rond 10 dagen, daarna sterk dalend tot rond 4-5 dagen tegenwoordig.
Op jaarbasis vertaald dit zich naar een algemeen afnemend aantal onweersdagen: in de jaren '50 werd op 30 dagen de donder gehoord, eind jaren '60 zelfs op 35 dagen. Tot halverwege de jaren '80 bleef het jaarlijks aantal onweersdagen tussen de 30 en 35 schommelen, daarna nam het af naar 20 rond 1993. Sinsdien is het weer ietsje opgeklommen naar circa 25 tegenwoordig.
Ook interessant is de verhouding tussen het aantal dagen onweer in de zomer en winter (zie onderaan). Over het algemeen kan je stellen dat in de zomer het op meer dagen onweert dan in de winter, maar dat is niet altijd zo geweest. Tussen 1977 en 1985 is het een tijdlang geweest dat het in de winter geregeld vaker onweerde dan in de zomer. Sindsdien is de balans omgeslagen in het voordeel van de zomer: de verhouding nam toe naar zo'n 2,5 in 1993, om daarna weer te dalen tot 1,4 rond 1997. Sindsdien is het verder gestegen naar 3,5 tegenwoordig. Dit betekent dat tegenover elke onweersdag in de winter, gemiddeld 3 tot 4 dagen in de zomer staan. Ofwel het onweert drie tot viermaal zoveel dagen in de zomer als in de winter. Uit de eerdere grafieken blijkt dit vooral komt omdat het aantal dagen onweer in de winter sterk is gedaald.
Gr. Ben
Historie van onweerswaarnemingen
Tot 1995 werd onweer op de stations door waarnemers doorgegeven. In 1995 werd het SAFIR (Surveillance et Alerte Foudre par Interférométrie Radioélectrique) netwerk opgericht, waarmee op afstand bliksemontladingen kunnen worden gedetecteerd. Het systeem werkt met metingen in de VHF en LF banden. Sinds 2003 is de opvolger van dit systeem, binnen het KNMI genaamd FLITS (Flash Localisation by Interferometry and Time of arrival System), in gebruik genomen. In samengang hiermee wordt tegenwoordig de weercode voor onweer op de meeste stations niet meer ingevuld door waarnemers maar automatisch door het FLITS systeem gegenereerd. Dit geldt deels ook voor de stations gebruikt in dit onderzoekje, alleen op Schiphol en Rotterdam zit nog vierentwintig uur per dag een waarnemer. Overdag zitten er ook waarnemers op de vliegvelden Eelde en Maastricht en op de vliegbasis De Kooy en de vliegbasis Twenthe.
Resultaten
Ik heb in mijn database het aantal onweersdagen geteld per station, per jaar, voor het winterseizoen (december, januari, februari), het zomerseizoen (juni, juli, augustus) en het hele jaar (januari t/m december). Vervolgens is het rekenkundig gemiddelde genomen van alle stations om tot een landelijk cijfer te komen. De resultaten zijn in drie grafieken hieronder weergegeven, de rode lijnen zijn een gecentreerd achtjarig lopend gemiddelde.
Een aantal opvallende dingen: het aantal onweersdagen in de zomer is sinds begin jaren '50 geleidelijk gedaald van 10 naar 7 begin jaren '90, maar toen snel gestegen naar bijna 13 tegenwoordig. In de wintermaanden zien we meer variatie: tussen begin jaren '70 en halverwege de jaren '70 rond de 7 dagen, rond begin jaren '80 tijdelijk een maximum rond 10 dagen, daarna sterk dalend tot rond 4-5 dagen tegenwoordig.
Op jaarbasis vertaald dit zich naar een algemeen afnemend aantal onweersdagen: in de jaren '50 werd op 30 dagen de donder gehoord, eind jaren '60 zelfs op 35 dagen. Tot halverwege de jaren '80 bleef het jaarlijks aantal onweersdagen tussen de 30 en 35 schommelen, daarna nam het af naar 20 rond 1993. Sinsdien is het weer ietsje opgeklommen naar circa 25 tegenwoordig.
Ook interessant is de verhouding tussen het aantal dagen onweer in de zomer en winter (zie onderaan). Over het algemeen kan je stellen dat in de zomer het op meer dagen onweert dan in de winter, maar dat is niet altijd zo geweest. Tussen 1977 en 1985 is het een tijdlang geweest dat het in de winter geregeld vaker onweerde dan in de zomer. Sindsdien is de balans omgeslagen in het voordeel van de zomer: de verhouding nam toe naar zo'n 2,5 in 1993, om daarna weer te dalen tot 1,4 rond 1997. Sindsdien is het verder gestegen naar 3,5 tegenwoordig. Dit betekent dat tegenover elke onweersdag in de winter, gemiddeld 3 tot 4 dagen in de zomer staan. Ofwel het onweert drie tot viermaal zoveel dagen in de zomer als in de winter. Uit de eerdere grafieken blijkt dit vooral komt omdat het aantal dagen onweer in de winter sterk is gedaald.
Gr. Ben
