Bron www.vwkweb.nl
Verband tussen zonnecyclus en weerpatronen
Onderzoekers van het Amerikaanse UCAR hebben een verband beschreven tussen de 11-jarige zonnecyclus en weerpatronen in het tropische deel van de Stille Oceaan.
Aangezien de zon dé bron is van de energie die zorgt voor het weer op Aarde, is al vele jaren gezocht naar patronen in het weer, die verband zouden kunnen hebben met de ongeveer 11-jarige cyclus van de zon, met een afwisseling tussen een maximum met veel zonnevlekken en een minimum met weinig vlekken.
Vaak werden 'verbanden' gesuggereerd die bij nader onderzoek de toets der kritiek niet konden doorstaan. Een deugdelijk verband moet én statistisch relevant zijn én een (in dit geval natuurkundige) verklaring hebben. Het eerste aspect is vaak al moeilijk, omdat het weer bepaald wordt door een enorm complex aan factoren; het 'isoleren' van één factor temidden van de 'ruis' van alle andere is geen makkelijke opgave. Maar elke gevonden relatie kan toevallig zijn; er moet dus een verklaring te geven zijn waarbij oorzaak en gevolg middels natuurkundige processen te beschrijven zijn.
Al een aantal jaren kwamen in onderzoeken steeds enkele verbanden terug, onder andere veranderingen in stratosferische stromingen en veranderingen in de jaarlijkse moessonregens.
De onderzoekers van UCAR hebben nu middels computermodellen een relatie gevonden tussen de zonnecyclus (oorzaak) en veranderingen in windpatronen en neerslag in de (sub)tropische Stille Oceaan (gevolg). De route van oorzaak naar gevolg is daarbij niet één weg, maar twee wegen die uiteindelijk bij elkaar komen.
De eerste weg bevindt zich in eerste instantie in de stratosfeer (de luchtlaag boven ongeveer 10 km). Hoewel de zon in een cyclus van minimum naar maximum in totaal slechts 0,1% meer straling in totaal uitzendt, is het verschil in UV-straling veel groter. De extra straling wordt deels opgevangen door ozon in de stratosfeer, en de hogere UV-straling zorgt voor vorming van meer ozon, zodat het proces versterkt wordt. Hierdoor stijgt de temperatuur in de stratosfeer, met name rond de evenaar. De luchtstromingen in de stratosfeer veranderen daardoor, hetgeen vervolgens weer effect heeft op de luchtstromingen in de troposfeer (de onderste 10 km).
De tweede weg bevindt zich in eerste instantie bij de oppervlakte van de oceanen in subtropische gebieden. De vaak wolkenloze gebieden aldaar ontvangen iets meer zonnestraling, waardoor de temperatuur van het zeewater stijgt. Gevolg: meer verdamping, en meer vocht in de lucht erboven. Door de altijd aanwezige passaatwinden wordt deze vochtiger lucht richting evenaar gestuurd.
Beide wegen samen zorgen voor meer neerslag in het westelijk deel van de tropische Stille Oceaan, en een kleine afkoeling van het uiterste oosten daarvan. Het effect is vergelijkbaar met een soort La Niña, maar dan gehalveerd en oostelijker gesitueerd. Dit duurt een jaar of twee na een zonnemaximum, waarna de zaak weer geneutraliseerd wordt door een patroon vergelijkbaar met een zwakke El Niño.
Soms kan het effect van een zonnemaximum samenvallen met een echte La Niña, zodat zich een soort versterkte La Niña voordoet (1988-1989).
Voor het UCAR onderzoek van Meehl et al. zie dit persbericht .
Voor een eerder onderzoek van Rind et al. zie hier .
Dat variaties in de zonnestraling als gevolg van de 11-jarige cyclus kunnen leiden tot andere weerpatronen binnen de termijn van een decennium, betekent overigens niet dat een en ander ook de huidige klimaatverandering kan verklaren, geenszins. De zonnecyclus leidt tot (vooral regionale) ups en downs, net als de ENSO (afwisseling van El Niño en La Niña) tot ups en downs leidt, net als een vulkaanuitbarsting (vooral als het dicht bij de evenaar plaatsvindt) tot een tijdelijke down leidt. De menselijke uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen zorgt momenteel voor een gestage 'up' op lange termijn, ongeacht welke 'down' op korte termijn.
Quote selectie