Het absolute kouderecord van ons land is -27,4 graden gemeten op 27 januari 1942 in Winterswijk. KNMI-waarnemer Jaap Langedijk, die indertijd de thermometer aflas werd een landelijke bekendheid.
"Zelfs de wekker was bevroren", vertelde hij journalist Peter Brusse die 4 januari 1997, de dag van de vijftiende Elfstedentocht, een interview publiceerde in Elsevier. Toen hij het metalen huis van de thermometer vastpakte, bleven zijn vingers kleven. Die oorlogsdagen waren bar en boos met tal van sneeuwstormen en sneeuwduinen van twee meter hoogte. Een Rotterdamse tramconducteur schrijft dat de kou niet meer te harden was en hij niet meer wist wat hij aan moest trekken om op temperatuur te blijven. "In de keuken is niets meer vloeibaar, alles is bevroren, de theepot, de melk, de vaatdoeken, alles is ijs."
De periode 18-27 januari 1942 was in De Bilt met een gemiddelde temperatuur van -11,3 graden en een minimum van -24,8 graden op de 26e de koudste van de 20e eeuw. De extreme kou begon al een week eerder en vanaf 12 januari 1942 kwam de temperatuur in De Bilt vrijwel elke dag lager dan -10 graden. De winter van '42 hoort met gemiddeld -1,5 graden tot de vijf koudste van de eeuw.
Schoolmeester Jaap Langedijk was trots op zijn record: "anderen, zoals de directeur van de gasfabriek in Aalten, haalden nog lagere temperaturen, maar alleen ik had een geijkte thermometer". Winterswijk was een van de oudste waarneemstations (1894) van het KNMI en heeft bijna een eeuw bestaan. Naast een neerslagaftapping werd er dagelijks twee of drie keer thermometers afgelezen voor het bepalen van temperatuur en vochtigheid. Sinds 1991 heeft automatisch weerstation Hupsel die rol overgenomen.
Jaap Langedijk is op 20 januari 1940 aangesteld als termijnwaarnemer in vaste dienst van het KNMI. Op 1 april 1977 moest hij stoppen vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. "Jaap vond dat jammer, de extra centen van het KNMI kon hij naast zijn karige salaris goed gebruiken", vertelt weeramateur Willem Holders die veel contact met hem had, ook vanwege hun werk als radio-amateur.
Bovendien vond hij het weer bijzonder interessant, in een brief aan het KNMI in januari 1997 schreef hij "dat het zo'n fijne hobby is". Winterswijk en het KNMI namen op 20 februari 2002 afscheid van de waarnemer die het record op zijn naam heeft staan. De stad moest volgens Peter Brusse het record van de zwaarste zwerfkei van Nederland prijsgeven maar het kouderecord zou door de opwarming van het klimaat wel eens definitief in handen kunnen zijn van Winterswijk. Op 17 februari 2002 overleed, op 89-jarige leeftijd aan de gevolgen van een verkeersongeval Jaap Langedijk, oud-waarnemer KNMI-weerstation in Winterswijk.
"Zelfs de wekker was bevroren", vertelde hij journalist Peter Brusse die 4 januari 1997, de dag van de vijftiende Elfstedentocht, een interview publiceerde in Elsevier. Toen hij het metalen huis van de thermometer vastpakte, bleven zijn vingers kleven. Die oorlogsdagen waren bar en boos met tal van sneeuwstormen en sneeuwduinen van twee meter hoogte. Een Rotterdamse tramconducteur schrijft dat de kou niet meer te harden was en hij niet meer wist wat hij aan moest trekken om op temperatuur te blijven. "In de keuken is niets meer vloeibaar, alles is bevroren, de theepot, de melk, de vaatdoeken, alles is ijs."
De periode 18-27 januari 1942 was in De Bilt met een gemiddelde temperatuur van -11,3 graden en een minimum van -24,8 graden op de 26e de koudste van de 20e eeuw. De extreme kou begon al een week eerder en vanaf 12 januari 1942 kwam de temperatuur in De Bilt vrijwel elke dag lager dan -10 graden. De winter van '42 hoort met gemiddeld -1,5 graden tot de vijf koudste van de eeuw.
Schoolmeester Jaap Langedijk was trots op zijn record: "anderen, zoals de directeur van de gasfabriek in Aalten, haalden nog lagere temperaturen, maar alleen ik had een geijkte thermometer". Winterswijk was een van de oudste waarneemstations (1894) van het KNMI en heeft bijna een eeuw bestaan. Naast een neerslagaftapping werd er dagelijks twee of drie keer thermometers afgelezen voor het bepalen van temperatuur en vochtigheid. Sinds 1991 heeft automatisch weerstation Hupsel die rol overgenomen.
Jaap Langedijk is op 20 januari 1940 aangesteld als termijnwaarnemer in vaste dienst van het KNMI. Op 1 april 1977 moest hij stoppen vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. "Jaap vond dat jammer, de extra centen van het KNMI kon hij naast zijn karige salaris goed gebruiken", vertelt weeramateur Willem Holders die veel contact met hem had, ook vanwege hun werk als radio-amateur.
Bovendien vond hij het weer bijzonder interessant, in een brief aan het KNMI in januari 1997 schreef hij "dat het zo'n fijne hobby is". Winterswijk en het KNMI namen op 20 februari 2002 afscheid van de waarnemer die het record op zijn naam heeft staan. De stad moest volgens Peter Brusse het record van de zwaarste zwerfkei van Nederland prijsgeven maar het kouderecord zou door de opwarming van het klimaat wel eens definitief in handen kunnen zijn van Winterswijk. Op 17 februari 2002 overleed, op 89-jarige leeftijd aan de gevolgen van een verkeersongeval Jaap Langedijk, oud-waarnemer KNMI-weerstation in Winterswijk.
