[...]
Momenteel hebben we één lang zonneminimum gehad, maar het is puur speculatief of dat ook zal leiden tot een lager maximum. Bovendien zegt dat nog niets over de cyclus die erna komt. We weten simpelweg te weinig over de inwendige werking van de zon om goede prognoses te maken voor de zonnecyclus. Wel kunnen we waarnemen en de hoeveelheid zonnestraling afleiden uit historische reeksen van zonnevlekken. Tijdens het Daltonminimum, de periode 1790 tot 1830, was de zon relatief zwak. Er traden nog wel minima en maxima volgens de 11-jarige cyclus op, maar de maxima kwamen minder hoog dan de eeuwen ervoor en erna: twee cycli lang kwam het maximum tot zo'n 50 zonnevlekken tegen ruim 100 vlekken 'normaal'. De hoeveelheid inkomende straling daalde van 1365,5 W/m² naar 1364,5 W/m², ongeveer 1 W/m² dus.
Er wordt gespeculeerd dat de zwakkere zon de hoofdoorzaak was van de lagere temperaturen op het noordelijk halfrond in die periode, maar dit is twijfelachtig. Het kwantitatieve effect van de verminderde zonnestraling zou neerkomen op een paar honderdsten van een graad, terwijl de temperatuur op het noordelijk halfrond zo'n 0,15°C lager was dan de periode ervoor en erna. Waarschijnlijk hebben een aantal grote vulkaanuitbarstingen, zoals de Asama in 1783 en de Tambora in 1815, veel meer invloed gehad. De koele periode op het noordelijk halfrond gedurende het Dalton minimum is daarmee dus een combinatie van natuurlijke variatie, tijdelijk koeler, veel vulkaanuitbarstingen en een ietwat zwakkere zon. Hetzelfde geldt voor het Maunder minimum tussen 1645 en 1715, wat nog vaak wordt gekoppeld aan de Kleine IJstijd. Ook daar spelen vulkanen (o.a. Krakatoa, 1680) vermoedelijk een grote rol.
Over de vorming van wolken door meer kosmische straling die onze aarde bereikt (tijdens zonneminima), en minder als er minder kosmische straling ons bereikt (tijdens zonnemaxima), het volgende: in laboratoria is inderdaad aangetoond dat kosmische straling kan zorgen voor de vorming van een zeer klein aantal condensatienuclei die groot genoeg zijn voor wolkenvorming, maar er zijn al zoveel nuclei in de atmosfeer dat kosmische straling daar geen enkele zoden aan de dijk kan zetten. Als kosmische straling inderdaad invloed heeft is die kwantitatief zo klein dat deze in de atmosfeer onmeetbaar is. Als klimaataandrijver is het dus niet relevant.
Gr. Ben
Zonneactiviteit als verklaring voor die koudere prioden heeft vaak een hoog gehalte cum hoc ergo propter hoc. De causaliteit blijft vaak tamelijk onduidelijk: de thesen van directe effecten van straling en kosmische straling lijken me inderdaad verworpen. Er blijven er alleen altijd wel circuleren, zoals over de effecten van variaties in UV-straling op de stratosfeer (ozonaanaamk etc).
Het effect van individuele vulkaanuitbarstingen lijkt me ook niet direct dramatisch groot voor langere perioden. Tambora 1815 is gelijk wel de grootste vulkaanuitbarsting waarschijnlijk van de afgelopen 1000 jaar geweest (VEI=7). De meeste andere roemruchte uitbarstingen van de afgelopen 1000 jaar, met VEI=6 (waarbij ik gemakshalve de VEI als indicator gebruik voor de hoeveelheid in de stratosfeer geslingerde aerosol), zoals Krakatao 1883, Laki 1783, Huaynaputina 1600 en Kuwae rond de val van Constantinopel, zijn allemaal incidenten ongeveer vergelijkbaar met de Pinatubo in 1991. Eentje waarbij ook weer bleek dat de effecten tot hooguit enkele jaren beperkt bleven.
Quote selectie