Het in mijn ogen altijd objectieve en zeer verhelderende dagblad Trouw schreef vanochtend het volgende over de nieuwe film 'Day After Tommorow':
"Grimmige marsmannetjes, stampende prehistorische monsters, naderende meteorieten en vulkaanuitbarstingen. In de jaren negentig bedachten filmmakers heel wat rampzalige scenario's voor de mensheid en vonden films als 'Mars Attack!', 'Godzilla', 'Amrageddon' en 'Volcano' een groot en enthousiast publiek.
Hollywood haakte met z'n zomerblockbusters jaar na jaar op het optimisme dat vooral in Amerika heerste. De economie bloeide, de dotcom-gekte was onbegrensd, hoogmoed regeerde en ironie was in de filmwereld een toverwoord. In dat klimaat bleken filmmakers de meest absurde rampspoed te kunnen verzinnen die door een paar frisse types dan weer werd afgewend. Het is met een emmertje popcorn in de hand heerlijk kijken naar een dinosaurus die je stad platwalst, wanneer buiten de bioscoop de grootste bedreiging van de maatschappelijke orde wordt gevormd door een vlek in de jurk van een Witte Huis-stagiaire.
Op '11 september' veranderde dat. Ironie was in één klap passé en voor hoogmoed was al helemaal geen plaats meer. Wel voor waarden als pattriotisme, loyaliteit en plichtbesef, getuige het succes van ernstige (oorlogs)films als 'Master and Commander' of de Christusvertelling 'The Passion of the Christ'.
Maar nu is er dan 'The Day After Tommorow'. Regisseur Ronald Emmerich had in 1996 een hit met de vrolijke doemfilm 'Independence Day', waarin de wereld bijna wordt vernietigd door buitenaards leven. Ditmaal komt hij doodleuk met een verhaal waarin door ingrijpende klimatologische verandering en de mensheid wordt geteisterd door noodweer: hagelstenen zo groot als sinaasappels, Los Angeles weggevaagd door wervelstormen en Noord-Amerika grotendeels bedolven onder ijs en sneeuw. De nieuwe ijstijd is begonnen.
Een rampenfilm, nu al weer? Hebben de filmmakers de afgelopen jaren onder een grote steen gezeten, zijn ze ronduit naïef? Of 'kan het wel weer', een actiefilm waarin miljoenen mensen tegelijk het leven laten? Dat zal moeten blijken nu 'The Day After Tommorow' deze week wereldwijd in première is gegaan.
'The Day After Tommorow' is anders van toon dan z'n voorgangers van het afgelopen decennium. Die films appelleerden aan menselijke hubris: geen bedreiging zo groot dat 'wij' het niet aankunnen. Monsters schiet je gewoon omver en lavastromen kun je in banen leiden. Zelfs een meteoriet kun je vernietigen, als je er maar de juiste man (Bruce Willis natuurlijk) op afstuurt.
Maar bij het weer werkt dat niet. Een sneeuwstorm bestrijd je niet met spierballen of het leger. 'The Day After Tommorow' onderstreept n iet de macht maar juist de nietigheid van de mens, overgeleverd aan wat we dikwijls fatalistisch 'de weergoden' noemen. Het weer moeten we altijd maar afwachten. Precies wat er in de film gebeurt: geen actie, maar schuilen! Net zolang binnen en warm blijven tot de storm gaat liggen. Dat is wat anders dan de van testosteron barstende blockbusters waarin gewone mensen zich als helden ontpoppen. 'The Day After Tommorow' geeft je eerder een gevoel van machteloosheid dan van overmoed.
Afwijkend van de meeste rampenfilms legt 'The Day After Tommorow' een causaal verband tussen een wereldwijde ellende en menselijk handelen. Het kwaad overkomt ons niet, we hebben er mogelijk zelf aan bijgedragen: de verwarming van de planeet en daarmee de verstoring van natuurlijk evenwicht, komt door ons. Zo nietig zijn we dus blijkbaar ook weer niet. In 'Independence Day' stapte de Amerikaanse president hoogstpersoonlijk in een straaljager om dat buitenaardse varkentje te wassen, ditmal geeft het staatshoofd op televisie schaapachtig toe dat we de onuitputtelijkheid van de energiebronnen op aarde mogelijk hebben overschat. Die ecologische boodschap mag in de film wat waterig en summier blijven, het feit is dát die er is, mag je binnen het genre van de rampenfilm gerust een mijlpaal noemen. 'The Day After Tommorow' propageert een soort nieuwe nederigheid. Een jaar of zes geleden ondenkbaar. In het post 9/11-tijdperk ligt het voor de hand. Nu nog zien of daarmee de rampenfilm echt weer terug is."
Remke de Lange,
Trouw
Daarnaast heeft
Trouw terecht de moeite genomen om enkele commentaren van de wetenschappelijke wereld op de film af te drukken, en enkele échte feiten naast de fictie van de film te zetten. Hieronder alleen het commentaar van enkele wetenschappers.
Koos Verbeek (KNMI): "De film heeft wetenschappelijke wortels, maar al snel wordt het overdreven en onwaarschijnlijk. De makers zijn zich daar donders goed van beuwst. Ze hebben een politiek doel: Bush te kijk zetten."
Rob van Dorland (KNMI): "Als je hecht aan realiteitswaarde, is dit een foute film. We staan niet aan de vooravond van dit abrupte scenario, de verandering is gestaag."
Stefan Rahmstorf (hoogleraar oceaanfysica uit Potsdam): "Dit is een rampenfilm, geen wetenschappelijke documentaire. Voor een film die 120 miljoen dollar moet opbrengen, is dit het beste wat je kunt krijgen. Het publiek zal feiten en fictie weten te scheiden. Hopelijk kweekt het interesse voor het onderwerp"
Michiel Schaeffer (RIVM): "Als wetenschappers een klimaatfilm zouden maken, werd hij een stuk saaier. We zouden laten zien hoe kleine klimaatsveranderingen bestaande problemen als honger, wateroverlast en - schaarste of migratie verergeren".
Sir David King (adviseur Tony Blair): "Terwijl mijn colega's en ik een halfuur nodig hebben om de wetenschap over te brengen, doet de film dat in een paar goedgekozen zinnen en scènes."
Jop Oude Lohuis (RIVM): "Moeilijk te voorspellen of deze film bijdraagt aan het maatschappelijk debat of aan de publieke bewustwording. Maar hij kan wel een gevoel van urgentie geven."
New York Times: "Bewustwording eindigt vaak bij de aftiteling."
Edit: typo's
Quote selectie