In het Juninummer van “Optics and Photonics News”, het kleurrijk geillustreerde lijfblaadje van “the Optical Society of America” staat een interessant populair wetenschappelijk verhaal over noctilucent clouds (NLC’s). Het artikel is helaas niet voor iedereen toegankelijk maar er stonden voor mij wel een paar verrassende dingen in. Hieronder meld ik wat voor mij de highlights waren maar ik realiseer me dat niet iedereen dezelfde zou kiezen.
NLC’s lijken gemaakt te zijn van waterijskristallen gevormd rond metorietstofdeeltjes (ijzer en nikkel) van submicron afmetingen. De piek in effectieve afmetingen van de deeltjes ligt rond 100 nanometer.
Wetenschappers begrijpen niet helemaal hoe voldoende waterdamp tot dergelijke grote hoogten komt (~80 km). Een deel stijgt zeker op uit de troposfeer, terwijl men gelooft dat een deel wordt gevormd door de dissociatie van methaan. (Dat moet dan nog wel reageren met iets anders, lijkt me, om water te krijgen. Ozon? Opmerking van mij)
Wetenschappers zijn in het bijzonder geïnteresseerd in de recente verschijning van NLC’s op lagere breedtegraden omdat ze denken dat dat een indicatie is dat de atmosfeer zelf aan het veranderen is. Toegenomen hoeveelheden CO2 die de troposfeer opwarmt zou ook de mesosfeer kunnen koelen, terwijl meer methaan zou kunnen leiden tot een stijging in mesosferische waterdamp door dissociatie, wat zou leiden tot een frequentere verzadiging van lucht met betrekking tot ijs en dus meer NLC’s in de dunne atmosfeer op 80 km hoogte.
NLC’s kunnen het beste worden waargenomen tussen de 50ste en 60ste breedtegraad, hoewel er in recente jaren een dramatische toename heeft plaatsgevonden van het aantal waarnemingen van NLC’s op lagere breedtegraden.
NLC’s zijn blauwachtig wit omdat het witte zonlicht dat de relatief grote ijskristalletjes belicht eerst door een laag ozon heen moet die UV en geel-rood verwijdert door absorptie. De ijskristallen zelf zijn groot genoeg om de resterende kleuren in gelijke mate te verstrooien zodat een blauwachtig wit overblijft. Dit is een wezenlijk ander proces dan moleculaire verstrooiing die optreedt in de onderste lagen van de atmosfeer want die is wel golflengteafhankelijk.
Paul
Quote selectie