Dankjewel, Ben!!!

In de vroege ochtend neemt de cyclonaliteit op 500 hPa toe, de stroming ruimt geleidelijk naar ZW en neemt toe. Aan de voorzijde van een hoogtetrog zorgt PVA-advectie voor sterke lift in de middelbare niveaus. Door de positie van een kleinschalig lagedrukgebied boven west Nederland ontstaat een algeheel gunstig windscheringsprofiel voor de vorming van zware buien. In combinatie met de diepe onstabiliteit en felle optilling bij de naderende bovenluchttrog, resulteert dit in onze ogen in een explosieve situatie.

Al vroeg in de ochtend, misschien in de nanacht al, is er kans op een onweersbui in het westen van Vlaanderen en Zeeland. Daarna gaat het hard: spoedig zullen buien gaan clusteren tot een lineair complex (MCS), mogelijk met boogsegmenten (bowecho). Dit complex trekt met de heersende bovenstroming richting het noordoosten en kan voor het middaguur al bij Utrecht zijn, om vervolgens tussen 16 en 18 uur het noordoosten te bereiken.

Aan de voorzijde van de boundary is in de ochtend en het begin van de middag nog sprake van aanvoer van vochtige en zeer warme lucht. In Twente, de Achterhoek en het oosten van Drenthe en Groningen kan het 32-33 graden worden. Deze luchtmassa bevat circa 10-11 g/kg vocht (mengverhouding), resulterend in 1500-2000 J/kg aan mixed layer CAPE.

Door toenemende latente onstabiliteit en gedwongen optilling op middelbaar niveau, kunnen in de eerdergenoemde luchtmassa voor het MCS uit al losse onweerscellen ontstaan. Deze cellen hebben de potentie om grote hagelstenen te produceren, in de orde van enkele cm’s (vergelijkbaar zaterdagavond). Het GFS model geeft indicatie van een drogere luchtlaag tussen 4 en 6 km, waarin hagelstenen snel groter kunnen worden.

Verder is een punt van aandacht de gekrompen wind in de onderste 250-500 meter van de atmosfeer, t.g.v. het laag boven west Nederland. Hierdoor ontstaat een ruimend windprofiel met hoogte, resulterend in Storm-Relatieve Heliciteit met waarden tot 150-200 m2/s2. Deze waarde geeft indicatie voor een middelgrote tot grote kans op de ontwikkeling van een roterende stijgstroom.

Daarmee wordt ook het risico op een tornado relevant. Omdat de temperaturen in het noordoosten vrij hoog oplopen, zal de wolkenbasis echter betrekkelijk hoog liggen. Empirisch onderzoek wijst erop dat de kans op een eventuele hoos/tornado sterk afhangt van de hoogte van de wolkenbasis (LCL). Daarom ga ik er momenteel nog niet uit van een noemenswaardig risico op hozen, maar zou hier op attent blijven.

Wat betreft het risico op windstoten en de ordegrootte daarvan, gezien de wind op 850 en 500 hPa van 15 respectievelijk 25 m/s, en het oplopende temperatuurverschil tussen de cold pool en omgeving bij oplopende grondtemperaturen in de ochtend en begin van de middag. Ik schat in dat er een zeer reëel risico is op (zeer) zware windstoten in de orde van 30-35 m/s (100-120 km/u) of 55-60 kts. Procentueel risico: 70-80%.

De kans op zwaar onweer lijkt mij het grootst te zijn bij het MCS c.q. de bowecho in de latere ochtend en middag, dat kruislings over ons land zal trekken. Bij dit complex treedt grootschalige, lineaire optilling op, resulterend in grote neerslagproductie over een groot gebied. Hierdoor is de kans op het behalen van het criterium (>500/5 min over het standaardgebied) groter dan bij losse cellen. Overigens kunnen bij dit complex ook (zeer) zware windstoten optreden, de propagatie-snelheid van het systeem is hierin vaak een bijdragende factor.

Een laatste punt van zorg is de totale neerslagsom. Al 36-48 uur lang, ook vanavond weer, komen de modellen (i.h.b.z. GFS en Hirlam) met lokale neerslagsommen in de orde van vele tientallen mm’s. Een enkele run gaf zelfs 80 mm. De ervaring van zaterdagavond meegenomen, lokaal 60 mm, moet opnieuw rekening gehouden worden met wateroverlast. Ook is nog altijd de bodem betrekkelijk droog, waardoor een grotere run-off plaatsvindt dan gebruikelijk.

Kans op zwaar onweer: 50-70%
Kans op zware windstoten >100 km/u: 70-80%
Kans op grote hagel: 50-70%
Kans op overvloedige regenval (>75 mm/24uur): 25%