Om het begrip van poolwervel iets concreter te maken; vergelijk de poolwervel met een tol.
Wanneer je een tol goed en gecontroleerd met je vingers aanzwengeld draait deze lang en stabiel om zijn eigen as. In het beste geval blijft deze ook nog eens op zijn plek. Hoe meer kracht, hoe langer deze blijft draaien. Simpel vertaald naar de poolwervel, krachtige wervel constant over het hele halfrond.
Als je de tol ongecontroleerd aanzwengeld kunnen er verschillende dingen gebeuren, de as van de tol gaat bijv wiebelen, waardoor de tol al draaiende van plek veranderd. Vertaald naar de poolwervel: bij vlagen krachtig over delen van het halfrond, bewegend tegen de klok in op het noordelijk halfrond, en met de klok mee op het zuidelijk halfrond.
Het aanzwengelen van de tol (poolwervel-NH) vind plaats in het najaar, op 500 hPa is dit met horten en stoten waarneembaar, maar hoe hoger in de atmosfeer des te eenduidiger de beweging. Heel simpel gesteld zou je vervolgens kunnen stellen dat de tol telkens opnieuw aangezwengel wordt tot het einde van het winterseizoen, wanneer deze vervolgens blijft draaien tot hij omvalt door verlies aan draaisnelheid (ergens in april meestal). Of anders gezegd, het winterseizoen duurt tot dat de tol omvalt.
Afgelopen najaar werd de tol in feite met weinig kracht ongecontroleerd aangezwengeld waardoor deze eigenlijk al in december een keer omviel, een poolwervel split was toen het gevolg. In jaren waarin de wervel langzaam en ongecontroleerd aan wordt gezwengeld gedraagd de straalstroom zich anders dan in jaren met een krachtige stabiele draai, en doen zich gemakkelijker situaties voor met stromingspatronen die afwijken van de heersende verdeling in onze contreien (westenwind drukverdelingen).
Overigens ben ik ook verders maar een geintereseerde leek, enige onjuistheden zijn dus voorbehouden. Aanvullingen van harte welkom
Daniël
Quote selectie