Met een interessante stukje misschien is het al besproken op deze forum.
“Hot Arctic-Cold Continents: Hemispheric Impacts of Arctic Change”. Over dat onderwerp gaf Dr. Jim Overland van NOAA (Amerikaanse weerdienst) enkele weken geleden een verhandeling op de jaarlijkse bijeenkomst van de AGU (American Geophysical Union) in San Francisco. Ter sprake kwam de winter van 2009-2010. De winter van de (zware) sneeuwstormen in het oosten van de VS en in delen van Europa en de regionaal laagste temperaturen in een kwart eeuw maar ook de warmste winter ‘aller tijden’ in grote delen van Canada en het Noordpoolgebied. Zeldzaam grote thermische verschillen dus maar waar komen ze vandaan?
In een doorsnee winter wordt het Noordpoolgebied gedomineerd door lagedruk met op grote hoogte de zogeheten ‘polaire vortex’, zijnde een atmosferische draaikolk waar winden tegendraads (tegen de wijzers van de klok in) omheen draaien. Gedurende de voorbije winter heerste echter hogedruk in het poolgebied en verzwakte de vortex sterk: er was soms zelfs sprake van een complete ‘omkering’. Deze ongebruikelijke situatie leidde tot een ware exodus van arctische luchtmassa’s terwijl het poolgebied werd overspoeld door relatief warme luchtmassa’s van zuidelijke breedten. Dit patroon is vergelijkbaar met het openzetten van de koelkast. De koelkast wordt dan warm, de huiskamer en/of keuken verkillen.
In wezen gaat het om een natuurlijk klimaatproces dat samenhangt met de NAO ofwel de Noord Atlantische Oscillatie. De NAO beschrijft het luchtdrukverschil tussen de sturende weersystemen van de Atlantische Oceaan: het IJslandlaag en het Azorenhoog. Wanneer beide systemen zich nadrukkelijk profileren zijn de luchtdrukverschillen tussen IJsland en de Azoren groot en beweegt een eindeloze stroom depressies naar Europa. In dat geval verloopt het winterweer zacht, nat en niet zelden ook tamelijk winderig. We spreken dan over een positieve NAO-index. Is de NAO-index negatief (luchtdrukverschillen tussen IJsland en de Azoren relatief klein) dan komt de westcirculatie niet echt op dreef en kunnen in een veel meer meanderend stromingspatroon koude luchtmassa’s hun weg naar het zuiden vinden. Niet zelden is het dan zowel in het oosten van de VS en in Europa koud. De NAO is trouwens van alle tijden: eeuwen geleden werd het fenomeen al beschreven door zeevarende Scandinaviërs.
Terug naar de winter van 2009-2010. Gedurende een periode van 145 jaar is het namelijk niet eerder voorgekomen dat de NAO zo’n sterk negatieve index had. Het beschreven ‘koelkastscenario’ is over een periode van 160 jaar alleen opgetreden in 1881, 1936, 1963 en 1969.
Uit waarnemingen gedurende de afgelopen decennia is gebleken (Francis et al., 2009) dat afnemende temperatuurverschillen tussen de Noordpool en de equatoriale gordel (vooral ten gevolge van het grootschalige verlies van zomerijs in het poolgebied) een rol spelen bij het verzwakken van de straalstroom. Daardoor kunnen de smaakmakers van de westcirculatie op het Noordelijk Halfrond, het Aleoetenlaag bij Alaska en het IJslandlaag, zich minder makkelijk profileren hetgeen van invloed is op de NAO. Verder spelen natuurlijk ook andere factoren, zoals ENSO (El Niño/La Niña) en natuurlijk oscillaties in het stratosferisch windpatroon een rol. Het is dus niet per definitie zo dat het voortschrijdende verlies van het zee-ijs in het Noordpoolgebied automatisch een negatieve winterindex van de NAO tot gevolg heeft.
Desalniettemin is de ongebruikelijk grote negatieve index van de NAO ook deze winter weer prominent. Het ligt dan ook voor de hand om te stellen dat deze situatie de komende maanden niet zomaar wijzigt ofwel er zou nog best wel eens veel meer winterweer kunnen gaan komen tussen nu en begin maart.
Op de foto: het Deense eiland Bornholm is de laatste dagen begraven in de sneeuw. Volgens de Deense weerdienst bedroeg de hoogte van het sneeuwdek vanochtend 1.38 meter (bron: Xinhua Photo).
“Hot Arctic-Cold Continents: Hemispheric Impacts of Arctic Change”. Over dat onderwerp gaf Dr. Jim Overland van NOAA (Amerikaanse weerdienst) enkele weken geleden een verhandeling op de jaarlijkse bijeenkomst van de AGU (American Geophysical Union) in San Francisco. Ter sprake kwam de winter van 2009-2010. De winter van de (zware) sneeuwstormen in het oosten van de VS en in delen van Europa en de regionaal laagste temperaturen in een kwart eeuw maar ook de warmste winter ‘aller tijden’ in grote delen van Canada en het Noordpoolgebied. Zeldzaam grote thermische verschillen dus maar waar komen ze vandaan?
In een doorsnee winter wordt het Noordpoolgebied gedomineerd door lagedruk met op grote hoogte de zogeheten ‘polaire vortex’, zijnde een atmosferische draaikolk waar winden tegendraads (tegen de wijzers van de klok in) omheen draaien. Gedurende de voorbije winter heerste echter hogedruk in het poolgebied en verzwakte de vortex sterk: er was soms zelfs sprake van een complete ‘omkering’. Deze ongebruikelijke situatie leidde tot een ware exodus van arctische luchtmassa’s terwijl het poolgebied werd overspoeld door relatief warme luchtmassa’s van zuidelijke breedten. Dit patroon is vergelijkbaar met het openzetten van de koelkast. De koelkast wordt dan warm, de huiskamer en/of keuken verkillen.
In wezen gaat het om een natuurlijk klimaatproces dat samenhangt met de NAO ofwel de Noord Atlantische Oscillatie. De NAO beschrijft het luchtdrukverschil tussen de sturende weersystemen van de Atlantische Oceaan: het IJslandlaag en het Azorenhoog. Wanneer beide systemen zich nadrukkelijk profileren zijn de luchtdrukverschillen tussen IJsland en de Azoren groot en beweegt een eindeloze stroom depressies naar Europa. In dat geval verloopt het winterweer zacht, nat en niet zelden ook tamelijk winderig. We spreken dan over een positieve NAO-index. Is de NAO-index negatief (luchtdrukverschillen tussen IJsland en de Azoren relatief klein) dan komt de westcirculatie niet echt op dreef en kunnen in een veel meer meanderend stromingspatroon koude luchtmassa’s hun weg naar het zuiden vinden. Niet zelden is het dan zowel in het oosten van de VS en in Europa koud. De NAO is trouwens van alle tijden: eeuwen geleden werd het fenomeen al beschreven door zeevarende Scandinaviërs.
Terug naar de winter van 2009-2010. Gedurende een periode van 145 jaar is het namelijk niet eerder voorgekomen dat de NAO zo’n sterk negatieve index had. Het beschreven ‘koelkastscenario’ is over een periode van 160 jaar alleen opgetreden in 1881, 1936, 1963 en 1969.
Uit waarnemingen gedurende de afgelopen decennia is gebleken (Francis et al., 2009) dat afnemende temperatuurverschillen tussen de Noordpool en de equatoriale gordel (vooral ten gevolge van het grootschalige verlies van zomerijs in het poolgebied) een rol spelen bij het verzwakken van de straalstroom. Daardoor kunnen de smaakmakers van de westcirculatie op het Noordelijk Halfrond, het Aleoetenlaag bij Alaska en het IJslandlaag, zich minder makkelijk profileren hetgeen van invloed is op de NAO. Verder spelen natuurlijk ook andere factoren, zoals ENSO (El Niño/La Niña) en natuurlijk oscillaties in het stratosferisch windpatroon een rol. Het is dus niet per definitie zo dat het voortschrijdende verlies van het zee-ijs in het Noordpoolgebied automatisch een negatieve winterindex van de NAO tot gevolg heeft.
Desalniettemin is de ongebruikelijk grote negatieve index van de NAO ook deze winter weer prominent. Het ligt dan ook voor de hand om te stellen dat deze situatie de komende maanden niet zomaar wijzigt ofwel er zou nog best wel eens veel meer winterweer kunnen gaan komen tussen nu en begin maart.
Op de foto: het Deense eiland Bornholm is de laatste dagen begraven in de sneeuw. Volgens de Deense weerdienst bedroeg de hoogte van het sneeuwdek vanochtend 1.38 meter (bron: Xinhua Photo).
Winterliefhebber en woont 8 km vanaf Nieuw Beerta
