Gisteren werd hier op het forum al de nodige kanttekeningen geplaatst bij de berichtgeving van het KNMI over april, vandaag reageert MC.
Aprilwarmte door klimaatverandering?
30.04.2011 12:35
De aprilmaand van dit jaar is extreem mild verlopen. Door het KNMI is een klein verslag gemaakt over de oorzaken achter deze warmte. Klimaatverandering wordt daarin een grote rol toegekend. Wij wagen dat enigszins te nuanceren.
Dat de aprilmaand van 2011 een bijzondere is, moge duidelijk zijn. Zonnig, droog en uitzonderlijk warm, dat zijn de passende kwalificaties. Met een gemiddelde temperatuur van 13,1 graden evenaren we het aprilrecord van 2007, maar hoogstwaarschijnlijk zal het tweede cijfer achter de komma het in het voordeel van dit jaar beslissen. In 2007 beleefden we in ons land de hoogste apriltemperatuur sinds tenminste 1706 en kwam de maandgemiddelde temperatuur op maarliefst 13,1 graden uit. De huidige norm voor april is 9,2 graden, aldus laten wij deze grasmaand nu achter ons met een bijna 4 graden hogere gemiddelde temperatuur dan gangbaar. Opvallend is dat de laatste jaren de aprilmaanden nagenoeg allemaal zeer warm zijn verlopen. In de jaren 2009, 2005 en 2004 waren de maandgemiddelden respectievelijk 12,2; 10,4 en 10,4 graden. Het is dan ook juist de aprilmaand waarin nieuwe normalen het meest zijn opgehoogd van alle 12 maanden. We zijn van een gemiddelde maandtemperatuur van 8,3 (berekend uit de periode van 1971 t/m 2000) naar de huidige 9,2 graden gegaan (berekend uit de periode van 1981 t/m 2010).
Volgens het KNMI
In het artikel van het KNMI wordt april 2011 naast andere aprilmaanden gezet die net als ditmaal gedurende lange tijd onder invloed van hogedrukgebieden zijn verlopen. Men kijkt daarin onder andere terug naar april 1938, 1954, 1955, 1957, 1984 en 2007. Dat zijn allemaal maanden waarin hogedrukgebieden voor veel zonneschijn zorgden. Toch is het de laatste jaren zo dat de temperaturen die daarbij zijn opgemeten, zo veel hoger liggen dan vroeger. Er wordt letterlijk geschreven: ‘In 2007 dachten we dat de temperatuur van april een zeer uitzonderlijke uitschieter was. De waarneming dat het in 2009 bijna even warm was en in 2011 dit record geëvenaard wordt, geeft aan dat deze verklaring niet meer voldoet. De wereldwijde opwarming, schonere lucht, minder bewolking en meer waterdamp in de lucht vergeleken met even zonnige maanden hebben bijgedragen aan de hoge temperaturen. Welke fatoren er precies achter zaten en een inschatting van wat de toekomst zou kunnen brengen vergt echter een uitgebreidere analyse.’ Iets eerder in het artikel staat: ‘Uiteraard heeft de opwarming van de aarde en dus ook Nederland bijgedragen. Zonder deze opwarming zouden dit soort temperaturen vrijwel onmogelijk zijn geweest.’
Onze mitsen en maren
Op het eerste gezicht lijkt deze redenering goed te volgen. Die schonere lucht klinkt redelijk, want daardoor zijn er mogelijk minder condensatiekernen om mist of bewolking te creëren. Daardoor bereikt meer zonnestraling het aardoppervlak. Voor wat betreft het element vocht wordt het al wat waziger, aangezien het zo is dat bij hogere temperaturen er sowieso meer waterdamp in de lucht kan zitten. Warmere lucht kan meer vocht in de opgeloste (dampvorm) bevatten, dus dat de luchtvochtigheid hoger is, lijkt meer een gevolg van een hogere temperatuur dan een oorzaak.
Onze grootste twijfels betreffen de vergelijkingen die worden gemaakt tussen de diverse aprilmaanden die langere tijd met stevige hogedrukwerking te maken hebben gehad. Er wordt namelijk alleen gesproken van hogedrukgebieden en niet van de positionering van die hogedrukgebieden. Naar onze mening is het veel belangrijker om te kijken naar waar de hogedruk zich bevindt. Een hogedrukgebied ten noordoosten van ons leidt tot een warme en droge zuidoostelijke wind, een hogedrukgebied ten noordwesten van ons leidt tot een koele en vochtigere noordwestelijke wind. Bovendien, het al dan niet aanwezig zijn van een inversie is hierin essentieel. Als er rond 1,5 kilometer hoogte een inversie zit, hoeft de zon alleen het onderste deel van de atmosfeer te verwarmen. Is de lucht onder de inversie van oorsprong al redelijk warm, dan kan de zon sneller de temperatuur daar verder en verder omhoog brengen.
Vergelijkingen
In de kaarten naast dit verhaal hebben we het een en ander proberen te verduidelijken. We beginnen met de weerkaarten voor vandaag. De drukkaart van deze 30e april toont een hogedrukgebied tegen de westkust van Noorwegen. Wij hebben een straffe oostenwind, met op 1500 meter hoogte temperaturen rond +5 graden. Met veel zon levert dat aan de grond 20 tot 22 graden op. Vergelijk dat eens met de kaart die volgt, die van 15 april 2007. Het is de dag dat de marathon van Rotterdam werd stilgelegd door de hitte. Je ziet een hogedrukgebied ten noorden van ons en op 1500 meter hoogte boven ons maar liefst temperaturen van 15 graden. Deze hoge 1500 meter temperaturen geven blijk van een stevige inversie die waarschijnlijk ook tamelijk laag ligt. Vandaar dat we die dag zo hoog konden komen voor wat betreft temperatuur; 26 tot 29 graden.
We gaan terug in de tijd. Naar april 1954. Zowel 1954 als 1955 worden in het KNMI artikel aangehaald als zijnde vergelijkbare maanden maar veel koeler dan april 2007 en 2011. Echter, beide jaren ging het voornamelijk om hogedrukgebieden ten westen van ons met daardoor een noordelijke wind over onze contreien. En die noordelijke winden, die voeren kille lucht aan. Geen wonder dat je dan voor wat betreft gemiddelde temperatuur danig lager uitkomt.
In de nu bijna aflopende aprilmaand hadden we vooral met hogedrukgebieden ten noordoosten van ons te maken. De hoofdwindrichtingen waren noordnoordoost en oostnoordoost. Het opvallendst zijn de steeds warme bovenluchten geweest. Op zo’n 1500 meter hoogte was het vaak 5 tot 10 graden. De inversie was aldus vrij stevig en de zon hoefde maar een relatief dunne laag te verwarmen. Een vuistregel is dat je bij hoogzonnig weer gemakkelijk 15 graden bij die 1500 meter temperatuur mag optellen, in het zomer halfjaar.
Tot slot
Het zou ons dus niet verbazen dat als de weerkaarten van april 2011 exact dezelfde waren geweest als in april 1954 en april 1955, dat het dan een stuk killer zou zijn geweest. Verder lijkt het aannemelijk dat de warmte van de afgelopen weken mede is veroorzaakt door de droge voorgeschiedenis. Immers, de maartmaand verliep ook al droog en een droge bodem kan gemakkelijker en sneller opwarmen. De vraag is of de voorgeschiedenis in de andere vergelijkingsjaren ook zo was.
http://www.weer.nl/nl/home/weer/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/7a63756d8ddcdcf399878cf4622676da/article/aprilwarmte_door_klimaatverandering.html
Quote selectie