Het blijven altijd complexe en lastig te voorspellen onweersituaties bij zo'n Spaanse pluim.
Een Spaanse pluim is een tong hete, droge continentale lucht afkomstig vanaf het Iberische schiereiland, die op enige hoogten over schuift.
Het kenmerk van zo'n laag (ook wel 'elevated mixed layer' genoemd) is een zeer steil vertikaal temperatuurverval maar een geringe dauwpuntsafname met de hoogte. Dat betekent dat de Spaanse pluim onderin relatief droog is terwijl bovenin de RV hoog is.
Bij optilling van de EML/Spaanse pluim koelt de bovenkant adiabatisch af en raakt al snel gecondenseert. Dan onstaat in eerste instantie altocumulus, maar is de lucht hogerop ook onstabiel dan klonteren de bewolking samen tot Cb. Omdat de wolkenbasis al hoog zit bereiken stapelwolken al snel het ijskiemniveau en daarmee het buienstadium. De buitjes zijn dan klein en een groot deel van de neerslag verdampt voordat het aardoppervlak wordt bereikt. Maar desondanks kunnen dit vaak al pittige buien zijn, die gemakkelijk onweer produceren en plaatselijke plensbuien.
Het onderste deel van de Spaanse pluim koelt bij optilling droogadiabatisch af maar de EML wordt in zijn geheel nauwlijks kouder vanwege het steile temperatuur verval. Een Spaanse pluim is gemakkelijk te forceren omdat bij optilling de luchtmassa nauwelijks zwaarder wordt. Vanwege de hoge vochtigheid bovenin is er weinig forcering nodig om buien te vormen. Zijn er eenmaal buien ontstaan dan kan de circulatie daarom heen nieuwe buien triggeren.
Nabij het aardoppervlak gaat het in zo'n situatie een stuk lastiger. De hete lucht op enige hoogte (onderin de EML) dekt de relatief minder warme lucht nabij het aardoppervlak af. Warmte, vocht en luchtvervuiling hopen zich op onder de Spaanse pluim en het wordt dan ook 'Spaans benauwd'. Vooral door het vele vocht wordt de lucht nabij het aardoppervlak potentiëel zeer onstabiel (veel CAPE) maar kan niet zomaar stijgen vanwege de inversie/of stabiele laag tussen boundery layer en EML (CAP of CIN).
Een mogelijkheid is dat de grenslaag zover opwarmt dat de CAP doorbroken wordt. Vandaag zijn daar met T850 van 18-20 graden op 1,5 meter temperaturen van 33-37 voor graden nodig, de hoogste in het zuiden.
Dat wordt niet gehaald. Als het gebeurt dan is dat in het ZO van de Benelux, maar dan zal de grenslaag door menging met de Spaanse pluim ook droger worden, waardoor de CAPE afneemt.
De forcering op de thermische laagjes is onvoldoende om de CAP op de ruimen en de grenslaag tot condensatie te brengen. Pas in een later stadium, wanneer de optilling en grondconvergentie lang aangehouden heeft komt buienvorming vanuit de grenslaag in zicht. Dat stadium wordt aankomende nacht pas bereikt.
De meest effectieve manier om de grenslaag CAPE aan te spreken is een goed ontwikkelde squalline. Het windstotenfront schept het hete, droge deel van de Spaanse pluim omhoog, waaronder de grenslaag ook omhoog komt en tot condensatie wordt gebracht. Dit wordt zichtbaar als een shelf.
Huidige situatie:
Over de westelijke helft van de Benelux zit er voldoende vocht in de Spaanse pluim voor onweersbuien. Daarnaast is er ruim voldoende forcering/optilling door het thermische laag bij België en later door het koufront. Het is nu afwachten of deze buien op middelbaar niveau zich gaan organiseren en de outflow voldoende krachtig is om de benauwde grenslaag door de CAP heen te duwen.
Dan kan het noodweer worden!
De belemmering door een invallende zeewind is ook van de baan.
Voor het oosten en zuidoosten is de kans op onweer veel kleiner. De Spaanse pluim is daar te droog voor buienvorming en bovendien is er minder forcering.
Ondanks de enorme CAPE is er geen trigger. Hier kan pas vannacht onweer onstaan wanneer de outflow bounderies vanuit de westelijke buien de regio bereiken en het koufront dichter bijkomt.
Hieronder 2 progtemps van GFS06. Adiabaten heb ik er zelf improvisorisch ingetekend. De eerst is van het westen (West-Brabant). Tussen 2 en 2,5 km zit een vochtige laag met een Li tot -2. De grenslaag bevat meer potentie (Li -5).
De tweede is van het oosten (Nijmegen). De EML is daar droger en nauwelijks onstabiel t.o.v. de hoge luchtlagen. Daarentegen wel veel potentie in de grenslaag met Li van maarliefst -7.
(Invalid img)
(Invalid img)
groeten Victor
Quote selectie