Nu van de winter van drie jaar geleden.
(7-1-2009)
Zo'n winter
Deze winter is bezig geschiedenis te schrijven. Afgelopen nacht werden in Limburg temperaturen beneden -20 gemeten. Dat komt niet zo vaak voor in Nederland. De laatste maal dat dat gebeurde was op 4 maart 2005, toen in Marknesse een minimum werd afgelezen van -20,7°C. De laagste temperatuur die ik vanochtend gezien heb is -20,8°, net iets kouder dan in 2005. Nu is het midden in de winter en in deze periode komt het af en toe voor dat we zulke lage temperaturen meemaken. Voor 2005 is dat bijvoorbeeld gebeurd in 1996, toen Twente -20 registreerde. Het absolute record voor Nederland sinds 1901 staat op -27,4°C, gemeten op 27 januari 1942 in Winterswijk. Meer over extreme kou is te lezen bij het KNMI.
Het koudegetal (som van de etmaalgemiddelden onder 0, zonder minteken) voor deze winter staat voor De Bilt nu op 23,8 en gaat nog stijgen. Nu al hebben we 21 zachtere winters (sinds 1901) achter ons gelaten. Het koudegetal gaat de komende dagen zeker nog flink stijgen waardoor we tegen het weekend alle winters sinds 2003 achter ons laten. Voor we 2003 met een koudegetal van 80,1 te pakken hebben moet er nog wel wat vorst overheen gegaan zijn. Intussen heeft zuid Limburg een etmaal gehad met een gemiddelde van omstreeks -12°. Dat is buitengewoon koud voor Nederlandse begrippen. Extreem is het niet, want op 1 januari 1997 was het gemiddelde in Maastricht -14,9°. Kouder was het bijvoorbeeld in Eelde op 16 februari 1956 met -17,2 en 5 januari 1979 met -17,0. Let wel: dit zijn gemiddelden. We spreken dan over dagen met een maximum omstreek -11 en minimum omstreeks -22.
Wat aantal schaatsdagen betreft gaan we 2003 zeker verslaan. Voor 2003 noteer ik op basis van temperatuurgegevens 7 schaatsdagen. In de winter van 2009 tel ik met dezelfde methode nu al 6 schaatsdagen en met vandaag erbij 7. Donderdag wordt ongetwijfeld weer een schaatsdag en daarmee wordt deze winter dan al de meest schaatsrijke winter sinds 1997. In die winter geeft mijn berekening 22 schaatsdagen aan, waarvan 18 in de vorstperiode van 21 december tot en met 12 januari. Een kanjer wat schaatsen betreft. Zouden we die gaan inhalen? Voorlopig staat 97 nog mijlenver voor, maar de winter is nog lang……
Nog steeds bepaalt een hogedrukgebied boven de Britse eilanden de stroming in onze omgeving. Gunstig daarbij was de relatief lage druk boven midden en zuid Europa. De kou boven het vasteland kon zich daardoor handhaven en zelfs verscherpen. Op dit moment vriest het in vrijwel geheel Europa met uitzondering van een groot deel van Italië en het zuiden van Spanje. In een groot gebied ligt sneeuw, tot aan zuid Frankrijk en Bretagne. Dit sneeuwdek heeft de verdere afkoeling bevorderd en heeft een hardnekkig koudegebied doen ontstaan. Wij profiteren daarvan zodra de wind niet uit west tot noord waait. Zuidenwind? Kou uit Frankrijk. Zuidwestenwind? De kou blijft plakken en de aanvoer uit België is ook koud. Zwakke noordenwind? De koude plaklaag handhaaft zicht.
Er is nog grote onzekerheid over het vervolg vanaf het weekend. Het KNMI spreekt nu over 50% kans op normale temperaturen en dus dooi. Gisteren en eergisteren gaf men nog 70% aan. Het lijkt erop dat de atmosfeer de weg naar ander weer niet weet te vinden. Die 50% op aanhouden van het koude weer komt voort uit het zich verplaatsen van het hogedrukgebied naar het vasteland. In dat geval zal de laag koude luchtlaag intact blijven. Vervolgens stroomt bij ons met zuidoosten wind koude continentale lucht binnen en zo wordt de vorstperiode voortgezet. Op de oceaan neemt wel de depressie-activiteit toe waardoor een zuidwestelijke stroming ontstaat die zachte lucht mee voert. Het is onwaarschijnlijk dat deze lucht ons gaat bereiken en zoals gezegd is er een goede kans dat de kou na het weekend aanhoudt. Je ziet dat wel vaker gebeuren: wordt de dooi eenmaal uitgesteld dan wordt het invallen daarvan steeds verder verschoven naar de toekomst. Zo’n winter beleven we nu dus. Het wordt niet, zoals gebruikelijk, vanzelf weer warm, maar het blijft vanzelf koud.
Quote selectie