Deze winter is te vergelijken met 1975. Toen in deze fase slechts 10 vorstdagen, tegen nu nog maar 9, en ook geen enkele punt voor het koudegetal. Gemiddelde van november en december tezamen gelijk aan dat van dit jaar: 6,9.
1975 eindigde op K=3,2
De winter van 89, ook zo'n horrorwinter, had in deze fase 11 vorstdagen te pakken en K=1,7.
Tg voor nov en dec samen: 13,0 ; november was 0,1 onder normaal en december 3,1 boven normaal.
1989 eindigde met K=1,9.
Kan het erger?
Onze hoop is gevestigd op de tweede helft van de winter. Meer valt er niet van te zeggen. Het kan natuurlijk ook uitlopen op een voorjaar dat in al februari begint, zoals in 89.
Hiertegenover even een herinnering aan 30 december 1978, uit mijn dagboek 1979:
(29 december)24.00 uur : In de loop van vandaag heeft de winter langzaam, maar met grote overtuiging ruim de helft van ons land veroverd. Zware sneeuwstormen komen voor in Sleeswijk-Holstein, waar de sneeuw hoog opstuift bij –6 tot –10 en harde oostenwind. Hoe lang gaat dit nog door? Gezien het tempo waarin het front opschuift, kan dit nog wel een etmaal door gaan.
30 december 1.00 uur : Eelde –6 , Den Helder –4 , Twente –1 , Schiphol –0 , Deelen en De Bilt +2 , Rotterdam +3 , Eindhoven +7 en Beek(L) +8. Intussen in Warschau –14 ; Moskou : -33 en noord Rusland : -45°C.
30 december 2.00 uur : Ik ben nerveus; in Schiedam was tot laat in de avond niets van de winter te merken, maar dat er iets spectaculairs stond te gebeuren, daar was ik wel van overtuigd. Om 2 uur in de nacht maak ik een wandelingetje om de wintersfeer te proeven. Het is al koud geworden, de vorstgrens is Schiedam tot op zo'n 25 km genaderd en loopt over de lijn Leiden-Arnhem. In Rotterdam en omgeving is het dan nog +2°C. Een licht briesje uit het oosten blaast af en toe een paar verdwaalde regendruppels in mijn gezicht. Ik ben misschien één of twee uur te vroeg om het invallen van de vorst mee te maken, maar ik geniet met volle teugen van dit moment. Lang heb ik moeten wachten na 1963, maar nu is het zo ver : het grote werk gaat beginnen!
Met dank aan : Het KNMI, Jan Visser, Hans de Jong, Folkert IJnsen, Johan Effing, Harrie Laanstra en andere waarnemers, in dit verhaal genoemd.
30 december 1978 : Wat een dag, die zaterdag de 30-ste december 1978 ! Als ik in de loop van de ochtend buiten kom zie ik een heel andere wereld dan gisteren aan het eind van de middag. Velen in het midden van het land zullen dat zo beleefd hebben. Gisteren nog zacht weer, met 9 tot 10° , motregen en zuidwestenwind. Nu is het –5° en jaagt een krachtige tot harde oostenwind een fijne sneeuw over de straten.
Als ik tegen het eind van de ochtend de straat over ga voor boodschappen, proef ik de wintersfeer met alle zintuigen. Niet alleen ìk weet, dat het gisteren nog zacht weer was; ook het plaveisel weet dat nog, want er zijn bij –5° nog natte plekken in de trottoirtegels zichtbaar; er is nog niet zo veel sneeuw gevallen dat ze zijn dicht gestoven. Het zal niet lang meer duren of alles is verijst. Hoe mooi en dynamisch kan een winter op zo'n moment zijn! En, we hebben nog meer te verwachten, zoals uit het weerbericht blijkt : in het weekeinde felle kou en sneeuwval.
In de vroege ochtend zijn de tegenstellingen in ons land bijzonder groot : in het noorden –7 tot –8 bij sneeuw en stormachtige wind. In het uiterste zuiden is het dan nog 8 graden boven 0! Het zal ook daar niet lang meer duren : om 13 uur is alleen het zuiden van Limburg nog vorstvrij, maar de temperatuur is er dan al tot +2°C gedaald. Om 14 uur is Koning Oceaan, met zijn natte dweilenweer, uit heel het land verdreven; en dat voor lange tijd. Thialf heerst alhier, en hoe!
In het noorden van het land zijn er nu grote verkeersproblemen door de gladheid en de stuifsneeuw. Er vinden veel slippartijen plaats, soms met ernstige gevolgen, zoals in het Friese Follega. In Noord Holland raken veel auto's beschadigd door botsingen op de spekgladde wegen. Daar ligt nog ijzel onder de sneeuw. Het openbaar vervoer loopt grote vertragingen op.
Het vorstgebied in Europa is sinds gisteren een stuk groter geworden; de vorstgrens loopt van noord Frankrijk over Luxemburg naar Tsjechië. Het zuiden van Duitsland heeft nog steeds zacht weer. Op veel plaatsen is de temperatuur het afgelopen etmaal 15 tot 20° geduikeld. Waar het gisteren al vroor, is het nog kouder geworden. Om 13.00 uur : Noord Duitsland –8 tot –14, Warschau –18, Moskou –33 en Noord Rusland –40. In de Alpen is het nog steeds zacht en regenachtig weer; er ligt bijna geen sneeuw!
De sneeuwstormen in Sleeswijk-Holstein duren nog steeds voort. De sneeuw wordt metershoog opgejaagd en veroorzaakt buitengewone problemen, zoals geïsoleerde plaatsen, volledig vastgelopen verkeer en zelfs ingesneeuwde treinen. Particulier autoverkeer wordt daar in de loop van het weekend verboden. De Poolse regering heeft delen van het land tot noodgebied verklaard.
In De Bilt zien we het hele etmaal de temperatuur dalen, van +2 om 0.00 uur tot –10 om 24.00 uur. Dat alles bij een toenemende oostnoordoostenwind en in de ochtend een beetje (2 cm) sneeuw. Ongeveer hetzelfde beeld maak ik mee in Schiedam : in de loop van de dag wordt het steeds kouder en neemt de wind toe. Opvallend op de registratie van De Bilt is de stijgende luchtdruk die door gaat tot ongeveer 16.00 uur. Dan buigt de curve langzaam weer om en om 18.00 uur, de druk is dan 1000 hPa, begint een daling, die rond middernacht versneld door gaat. Wat is hier nu weer aan de hand? Een blik op de weerkaart laat dat zien : een nieuwe storing trekt snel over noord Frankrijk naar het oosten en verscherpt het winterweer bij ons; er wordt nu sneeuw verwacht vooral in het zuiden bij een stormachtige oostenwind.
In het weerbericht geeft het KNMI aan, dat nog koudere lucht naar ons onderweg is; voor 1 januari worden temperaturen tussen -8 (max) en -12 (min) verwacht en op dinsdag van -9 tot -13. In de loop van de avond wordt het weer bijna beangstigend. Om een uur of 10 in de avond is bij ons de wind zeker tot hard uit het oosten aangewakkerd, bij een nu tot -9 gedaalde temperatuur. De wind loeit echt om het huis, op een manier die we niet kennen, namelijk vanuit het oosten. Iedere windrichting heeft zo zijn eigen geluid en dit speelt zich af aan een ongebruikelijke kant van de woning, een voormalig winkelpand waarvan de winkelruimte als woon- en werkkamer in gebruik is.
Die winkelruimte had een klapraam, waarvan op dat moment bleek, dat het niet goed sloot. Zo'n harde oostenwind had er ook sinds mensenheugenis niet op gestaan. Met een forse klap tuimelt dit raam open en daar waait de stormachtige oostenwind de woonkamer binnen. Op het "grote werk" heb ik lang gewacht, maar dit gaat me verder dan me lief is. Kan iemand zich dat nog voorstellen in Nederland, dat je je niet veilig voelt in je eigen huis door het weer? Ik heb dat later nog een keer gehad, toen mijn kelder (in een andere woning) in 2001 onder liep bij zware regenval. Het probleem van het openklappende raam is gelukkig binnen een half uur verholpen, maar toch, het was even schrikken.
Een wel heel opvallend ongeluk gebeurt in Den Haag, waar een klant van een benzinestation probeert de bevroren tankdop te ontdooien met een ..... aansteker. Resultaat : geblakerde auto en zwaar beschadigd benzinestation. Persoonlijke ongelukken doen zich gelukkig niet voor. (De wereld draait verder, alsof er niets aan de hand is : het rommelt in Iran; het lot van de Sjah is onzeker. Bij het vormen van een nieuwe regering wordt de eis gesteld, dat de Sjah het land zal verlaten; voor hoe lang is onduidelijk. Bron : Trouw, 30-12-1978)
Rond middernacht is het bar en boos in Nederland. De temperatuur ligt overal rond -10°; alleen zuid Limburg blijft met -7 iets achter. Er waait doorgaans een krachtige ONO wind met uitschieters tot windkracht 7 in het binnenland en kracht 8 aan de kust; op dit moment valt er vrijwel geen sneeuw. Het is onherbergzaam geworden in Nederland. We zitten midden in de grootst mogelijke kou en ik vraag me af hoe dit verder zal gaan. In de loop van de avond valt er af en toe wat korrelsneeuw. Het weerbericht belooft ons nog meer spektakel op oudejaarsdag : vannacht sneeuwval in het zuiden en verder dalende temperatuur. Kan dit in Nederland? Een sneeuwstorm bij strenge vorst? Zijn we in het Russische klimaat beland? Met dit soort gedachten in mijn hoofd val ik in slaap.
Koudegetal na 30-12-78 : 40,0
Groet,
Cees
Quote selectie