Hoi Tom,
Ik zou tornado's eigenlijk in 2 soorten willen onderscheiden.
I) Tornado's die te maken hebben met mesocyclonen, mini-lagedrukgebiedjes op middelbare niveaus in een roterende (onweers)bui
II) Tornado's van het lichtere "wind- en waterhoos" type
Bij type I is er juist wel sprake van een sterke windverandering met de hoogte in de "achtergrondstroming". Als je bijvoorbeeld aan de grond een sterke zuidoostenwind hebt en op 3 km hoogte een sterke westenwind.
Een stijgstroom (updraft) die in zo'n omgeving optreedt kan een deel van die rotatie overdragen aan een onweersbui, vooral als deze bui op een bepaalde manier (meestal naar rechts) beweegt t.o.v. de achtergrondstroming. Door de draaiende beweging ontstaat er als het ware een "dynamisch" lagedrukgebied. Wat ik me daarbij voorstel is, dat lucht uit het centrum van de wervel geslingerd wordt en daarbij niet snel genoeg aangevuld wordt door lucht van onderaf. Door de lagere luchtdruk, condenseert waterdamp in het mini-laagje (mesocycloon) en krijg je de typische wallcloud te zien. Hieruit kan zich door convergentie (het pirouette-effect) en wervelstrekking in de stijgstroom een tornado ontwikkelen, waarbij de condensatieslurf zich neerwaarts uitbreidt terwijl de luchtdruk in het centrum van de wervel daalt. Dit soort tornado's wordt dus gevoed door de rotatie in de achtergrondstroming.
Bij type II is er sprake van sterke stijgstromen die op de een of andere manier een rotatie oppikken die lang genoeg kan opspinnen dat er een zichtbare slurf ontstaat. Hierbij is het van belang dat de wervel niet te veel verstoord wordt en dat er dus bv. weinig windschering is, wat over het algemeen turbulentie en dus uitdoving van de wervel kan veroorzaken. Nu is het zo dat je bij veel wind automatisch door het wrijvingseffect veel turbulentie in de onderste tientallen meters hebt, vooral boven land. Daarom zou ik dit type hoos niet boven land verwachten bij een wat sterkere wind. Ik zou dit type hoos vergelijken met een badkuip die leegloopt. Je krijgt dan een hele mooie "slurf" als je het water met rust laat, maar die slurf verdwijnt snel als je hem verstoort.
Nu weet ik niet precies hoe het allemaal zit en is mijn verhaal voor een deel gebaseerd op eigen speculatie. Het is bekend dat er in een orkaan die aan land komt, sterke stijgende bewegingen optreden als gevolg van het samenstromen van de lucht onderin door wrijving boven land. Wrijving heeft namelijk tot gevolg dat lucht enigszins naar de kern van een laag toestroomt i.p.v. er netjes omheen volgens de isobaren. Hierdoor ontstaat onderin dus convergentie (samenstroming), wat een omhoogpompend effect heeft en deels voor die enorme neerslaghoeveelheden boven land verantwoordelijk is. Dat wrijvingseffect zorgt er echter ook voor dat de wind sterk gaat ruimen met de hoogte, wat kan zorgen voor type I rotatie in een stijgstroom. Het kan zijn dat de stortbuien in een orkaan hierdoor soms gaan roteren en een mesocycloon ontwikkelen waaruit weer een tornado volgt. Het type II effect lijkt me, vanwege de enorme turbulentie, veel minder van belang.
Dus vandaar denk ik, aanvullingen/aanmerkingen welkom...
Groet,
Alwin
Quote selectie