De zin en onzin van winterprognoses!
in één van de vele ‘cursiefjes’ die Godfried Bomans in het verleden voor ‘De Volkskrant’ schreef en die gebundeld zijn in de paperback ‘Noten Kraken’, beschrijft de geestige schrijver de volksaard van de Nederlander. Ik citeer het volgende stukje: “Een Nederlander behoort tot de beschaafde mensenrassen, maar achter het stuur van een auto wordt hij onmiddellijk een proleet”. Een dergelijke metamorfose treedt ook op bij menig weersvoorspeller die, in de tijd dat de blaadjes van de bomen vallen (oktober), zitting neemt achter zijn computer (voorheen schrijftafel). Hij/zij (meestal een man!) verandert dan in een ‘fantast’.
De afgelopen weken hebben veel weerlieden via de landelijke media, waar al geruime tijd de ‘sensatie regeert’, ons laten weten dat het er de komende winter weer ouderwets aan toe zal gaan. Peter de Vries, werkzaam voor het KNMI op Schiphol, plukte medio oktober enkele veel gebezigde kreten uit de media. Ik noem er enkele: “Koude winter op komst. IJskoude winter op komst. Extreem koude winter verwacht. Nederlanders kunnen zich opmaken voor een koudere winter dan normaal.” Verder werd begin oktober in het programma ‘EénVandaag’, op het eerste gezicht geen onverdienstelijk actualiteitenprogramma maar zodra het weer aan bod komt raakt men volledig van het padje, kond gedaan van een naderende ijstijd?! Wat een onzin toch allemaal en wat ieder jaar weer opvalt, is dat er zelden iemand opstaat die een (zeer) zachte winter in het vooruitzicht stelt!
Op de kaart: Het gerenomeerde Europees weermodel (ECMWF) verwacht voor de wintermaanden in ons land een positieve temperatuurafwijking van +1.5°. Echter veel waarde moet u hier niet aan hechten. De vorige 2 winters werden ook warmer dan normaal verwacht, echter de afwijking naar boven is nu wel uitgesprokener. Bron: ECMWF
WOLFGANG RÖDER
In het verleden (eind jaren tachtig, jaren negentig) durfde Wolfgang Röder, verbonden aan de Freie Universität van Berlijn, het wel aan om ‘ijskoud’ een (zeer) zachte winter inn het vooruitzicht te stellen. Röder baseerde zich onder meer op afwijkende luchtdrukpatronen uit het verleden te vergelijken met het heden. Ook andere indicatoren, zoals de fase van ENSO (El Niño/La Niña), betrok hij bij zijn kansberekeningen. De man werd in meteorologische kringen (niet in de laatste plaats in ons land) verguisd, hoewel hij het toch dikwijls bij het rechte eind had. Later ging het overigens steeds vaker fout dan goed. Herr Röder werd niet echt geloofwaardig meer en ook zijn broodheer nam afstand van het orakel uit Berlijn.
COMPLEXE LEGPUZZEL
Nu rijst de vraag: “Wat gaat er dan werkelijk gebeuren de komende maanden?” Het antwoord is dat iedereen die feitelijk van de meteorologie/klimatologie geen karikatuur wil maken, daar eigenlijk voor de gemiddelde man/vrouw geen bevredigend antwoord op kan geven. Oké: er zijn instellingen, zoals bijvoorbeeld de Amerikaanse weerdienst (NOAA/NWS), het alom gerespecteerde AccuWeather en de Britse MetOffice die, op wetenschappelijke gronden, pogen om een acceptabele seizoensverwachting samen te stellen. Zij krijgen wat mij betreft het voordeel van de twijfel, maar hun berekeningen zijn bepaalt geen kapstok om boude uitspraken aan op te hangen, zoals dat het in november al 20 graden gaat vriezen, een ‘horrorwinter’ etcetera. Er zijn legio indicatoren, zoals de temperatuur in de stratosfeer (wel of geen ‘sudden warming’ boven 15 kilometer hoogte), de fase van ENSO (El Niño/La Niña) in de equatoriale zone van de Pacific, een positieve of negatieve fase van de NAO (Noord-Atlantische Oscillatie), de sneeuwbedekking van Siberië, zonnevlekken, de (dramatische) toestand van het zee-ijs in het Noordpoolgebied, de temperaturen en stromingen in onder meer de Atlantische Oceaan maar ook bijvoorbeeld de temperatuur van het water in de relatief kleine Hudson Baai, die onderdeel uitmaken van een uitermate complexe legpuzzel.
Op de kaart: De driemaandelijkse gemiddelde van de NAO vanaf 1950 t/m oktober van dit jaar. De Noord-Atlantische Oscillatie is een maatstaf voor het verschil in luchtdruk tussen de depressie bij IJsland en het hogedrukgebied bij de Azoren. Bron: NOAA
BIJGESTELD:
Overigens zijn diverse instellingen die begin oktober te koud van stapel liepen, in de loop van november deels op hun schreden teruggekeerd. Het grenst echter aan het onmogelijke om de media hiervan te overtuigen. Een normale of (zeer) zachte winter kan kennelijk niet in de gebruikelijke, schreeuwerige chocoladeletters op de voorpagina van de krant worden gedrukt! Dat bekt niet en verkoopt evenmin.
Al met al moeten we concluderen dat we zomaar aan de vooravond zouden kunnen staan van een koude of strenge winter, het zou ook kunnen dat het een zachte (waai)winter gaat worden. Zulks is in het Noordzeegebied ook doorgaans het meest waarschijnlijke scenario. Dat is wellicht geen bevredigend antwoord maar, denk ik, wel de waarheid. Ter geruststelling voor liefhebbers van sneeuw en/of (schaats)ijs: enkele weken kou, dikwijls ook voorkomend in zachte en wat vaker in normale winters, is al voldoende om menigeen een winters gevoel te geven. Zo beleefden we een jaar geleden de koudste december in ruim 40 jaar (1969). Met een maandgemiddelde in De Bilt van -1,1 tegen normaal 4,0º werd het zelfs de op vier na koudste december sinds tenminste 1901. Het aantal ijsdagen bedroeg 12: alleen in 1933 waren het twee meer. Echter: gedurende de hoogwinter (januari/februari) kwam er van winterkou niets meer terecht.
Op de kaart: De verwachting voor de komende winter volgende de berekeningen van de Amerikanen. Bron: accuweather
Bron: Jan Visser
