28-12-1978: Het lijkt er op, dat Koning Winter vandaag nog geen vaste voet zet op Nederlandse bodem. Toch wordt zijn regime in het uiterste noorden in de loop van de avond nog een keer gevoeld. Op Ameland en Terschelling is er tijdelijk een noordoostenwind. Om 21.00 uur lijkt het te gaan winteren in Uithuizermeden; daar wordt dan 2,8°C gemeld. Hoe klein het wintergebiedje is, blijkt uit het volgende : in Ten Post, op 13 km afstand, is het op dat moment 8,1°C bij een krachtige zuidwesten wind. In de loop van de late avond wordt de kou opnieuw verdreven en lijkt de zachte lucht weer in noordoostelijke richting op te rukken. Voor hoe lang? Dat is op dat moment niet helemaal duidelijk. Het zal er van af hangen wat een nieuwe storing, die in de nacht zal passeren, precies gaat doen. Duitse meteorologen verwachten dat er op de Noordzee een oosterstorm zal opsteken, waarbij de kou langzaam naar het zuiden komt.
-------
3 maart : Het voorjaar rammelt nadrukkelijk aan de deur; niet met aangenaam, zacht weer maar met regen en een harde zuidwestenwind. In het hele land loopt de temperatuur op tot 9 à 12°. De avond van de 3-de maart herinner ik mij heel goed, omdat het voor het eerst sinds lange tijd hard regende; met bakken “warm” water wordt het lot van de winter bezegeld. In Groningen komt er een nieuw probleem : rioleringen en watergangen kunnen het smeltwater niet snel genoeg verwerken, wat tijdelijk wateroverlast veroorzaakt.
4 maart : Vannacht is er nog flink regen gevallen; in De Bilt ongeveer 12 mm over een etmaal. Intussen is al weer iets minder zachte lucht aangevoerd, bij afnemende wind.
In Groningen ontstaat door de sterke dooi een ernstige situatie. Een grote hoeveelheid smeltwater zoekt vanuit het noordelijk deel van Drenthe via het Westerkwartier (een gebied ten westen van de stad Groningen) zijn weg naar de Waddenzee. Het Reitdiep zou voor afwatering moeten zorgen, maar door de grote hoeveelheden ijs stagneert dit. Het gevolg is, dat veel landerijen onder lopen. In het Leekstermeer is het waterpeil 75 cm gestegen.
De situatie in Groningen leidt nog net niet tot grootscheepse evacuatie; het blijft bij het ophalen van schapen uit ondergelopen landerijen en het naar zolder halen van huisraad in een aantal woningen. In de loop van de avond komt er een eind aan de stijging van het water. Een boer in het Westerkwartier besluit in de nacht om zijn 100 stuks vee toch maar te evacueren.
5 maart : Het wegpompen van overtollig dooiwater gaat in Groningen resultaat opleveren. Het waterpeil begint langzaam te zakken, wat nog niet betekent dat de problemen overal afnemen. In de ochtend breekt een dijkje in het Koningsdiep, waarbij een gat van vier meter breedte ontstaat; het water komt tot aan de rijksweg Groningen-Drachten te staan. Op diverse plaatsen in de provincie Groningen komen militairen te hulp; met zandzakken worden gaten in de polderdijken gedicht of worden dijken versterkt.
Vandaag is het droog; de zon schijnt ruimschoots en bij een matig zuidwestenwindje wordt het ongeveer 8 graden. Mijn gedachten gaan vandaag terug naar de grote winter van 1963. Die winter was nog aanzienlijk kouder dan die van 79, maar kende niet die uitzonderlijk grote problemen met sneeuw een ijzel. Ook de dooi was anders : bij mooi weer dooide de sneeuw in de laatste week van februari en de eerste week van maart langzaam weg, waardoor grote problemen met dooiwater achterwege bleven.
6 maart 1979 : Het water in het Groningse Westerkwartier zakt vandaag verder, met ongeveer 15 cm. Nog altijd staat er zo’n 3000 hectare aan landerijen onder water.
En Friesland ? Een woordvoerder van Provinciale waterstaat van Friesland deelt mee, dat de vier Friese waterschappen de waterstanden in de polders onder controle hebben : het bleef daar bij het onder lopen van enkele landerijen in het noorden. In de ochtend is het water nog 2 cm gestegen, maar verontrustend is dit niet. Wel is gebruik gemaakt van het oude stoomgemaal in Lemmer. Dit gemaal, voluit het Ir D.F. Woudagemaal, wordt ingezet bij hoge waterstanden in Friesland. Het Woudagemaal werd op 7 oktober 1920 door Koningin Wilhelmina officieel geopend; in 1967 werd het omgebouwd van kolen- naar oliestook. Mede door de nieuwe uitwateringssluizen bij het Lauwersmmeer (1969) en inzet van een elektrisch gemaal bij Stavoren (1966) is het Woudagemaal nog slechts nodig bij extra hoge waterstanden, zoals in augustus 2004. Het gemaal staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO
Op 6 maart 1979 pompen de twee gemalen, in Stavoren en Lemmer, samen 9.000 tot 10.000 kubieke meter per minuut het IJsselmeer in. Het wegpompen in het Lauwersmeer (capaciteit : 4500 kubieke meter per minuut) is niet zo hard nodig; op verzoek van de provincie Groningen wordt het peil in het Lauwersmeer zo laag mogelijk gehouden, zodat bij Zoutkamp meer geloosd kan worden. Blijkens berichten in de Volkskrant waren er ook problemen met ondergelopen wegen in Drenthe, maar die zijn intussen voorbij.
Vandaag opnieuw een droge en vrij zonnige dag. Bij zuidenwind komt in de ochtend vrijwel overal lichte vorst voor. Dit droge weer danken we aan een hogedrukgebied boven centraal Europa. Dit systeem trekt zich naar het oosten terug, terwijl een oceaandepressie zijn frontensysteem in grote vaart naar west Europa dirigeert.
Quote selectie