Het wordt de allerhoogste tijd voor mijn jaarlijkse winterverwachting. Ik doe niet, zoals veel andere voorspellers, in november (of zelfs al in oktober) al uitspraken omdat ik eerst iets van de winter zelf wil zien. Maar dit jaar ben ik wel erg laat dus laten we maar snel gaan kijken.
Dit seizoen is zelf ook laat met het installeren van het winterregime. De poolwervel is vrij zwak en de Japanse jet ook en neemt nog een noordelijke route over de Grote Oceaan. In begin december zijn er al twee kansen geweest op een mooie noordelijke hogedrukblokkade. De eerste bij IJsland en de tweede boven Skandinavië maar daar is weinig van terecht gekomen. Desondanks toch een tamelijk winterse eerste decemberdecade en ook in de loop van deze week wordt het voor een deel van de Benelux nog spannend. Dit is ook gelijk het handelsmerk voor deze winter: een wisselvallige kwakkelwinter.
De afwijkingen in oceaantemperaturen geven geen voorkeur voor een koude of zachte winter. Daarbij zijn de anomaliëen in de Atlantische Oceaan vrij zwak. Er zijn analogiëen te trekken met een aantal winters uit de jaren ’60. De koudste zijn die van 1964 en 1970 maar er zitten ook zachtere tussen zoals 1967 bijvoorbeeld, maar wel met een vuil randje. Daarnaast zijn er overeenkomsten met zachte winters als 1988 en 2002, en de net-niet winter van 2006.
De Noordzee is lekker afgekoeld en Skandinavië is in de vrieskou gedompeld. Dus Thialf staat in de startblokken. Maar komt hij ook?
De poolwervel is aan de zwakke kant maar de stratosfeer is koud. De verwachting is dat de poolwervel geleidelijk op stoom komt maar tot hoever? Ik verwacht een SSW (met slagingskans van 75%) ergens in de eerste helft van januari. Dat betekent dat de algemene zonaliteit in januari weer afneemt. De kans op vrieskou wordt er niet groter op maar de kans op zacht weer neemt wel af. De geschiedenis kent natuurlijk weer uitzonderingen. In het al eerder aangehaalde winterseizoen 2001/02 bijvoorbeeld, was er een SSW rond de jaarwissel maar de tweede helft van januari en de eerste helft van februari behoorden tot de zachtsten ooit. Toch houd ik de statistiek aan, waarbij de kans op een negatieve NAO in januari toeneemt. Daarbij was ook de sneeuwbedekking van het Noordelijke halfrond nogal hoog afgelopen najaar wat statistisch gezien wordt gevolgd door een lagere NAO in de opvolgende winter. Ook momenteel zien we al tijden een zwakke hogedrukbrug west-oost over IJsland lopen. Er zijn wel wat overeenkomsten te trekken met de sneeuwwinter van 2010 maar de parameters zijn voor deze winter minder sterk. Toen liet de NAO-index recordlage waarden zien.
Op de weerkaarten verwacht ik nog veel afwisseling te zien de komende maanden. Vaak komen meridionale stromingen voor, afwisselend noord en zuid maar blokkades krijgen boven de Oceaan en Europa moeilijk voet aan de grond. De huidige drukverdeling met lagedruk op de Oceaan en hogedruk boven Rusland verwacht ik in februari weer vaker terug te zien. Dat betekent óf winter in de gouden driehoek en zacht, grijs en regenachtig in de rest van de Benelux maar het kan in de tijd van het jaar ook al vroeg lenteweer worden met deze configuratie. Mocht de SSW niet komen of niet aanslaan in de troposfeer dan in januari toch meer westcirculaties met bijbehorende verzachting. Maar de neiging tot meridionalisering zal blijven. In februari zouden we dan meer onder hogedrukinvloed kunnen komen maar dit laatste is nogal speculatief. Bovenstaande synoptische beschrijvingen gelden als afwijking op de klimatologie.
Weersverwachting
Het bijbehorende weerbeeld is zeer gevariëerd. Perioden met (vrij) zacht winterweer worden afgewisseld met kwakkelweer, waarbij de temperatuur onder normaal ligt. Soms kan de winter even feller uithalen maar lang duurt dat niet. Waarschijnlijk komt de temperatuur nipt onder normaal uit, met een gemiddelde tussen 2 en 3,7 graden (normaal 3,4°C, geldend voor De Bilt). Verder een Hellmannscore tussen 40 en 70 punten, een gemiddeld aantal vorstdagen en iets te weinig ijsdagen. Schaatsliefhebbers moeten er snel bij zijn. Hoewel het stevig kan vriezen houdt de winter niet lang aan.
Wat neerslagvoorziening betreft begint december er flink in te hakken. Voor de rest zie ik hier geen eenduidig beeld in. Veel januarimaanden uit de analogiereeks verliepen tamelijk droog.
Wel valt de neerslag vaak als (natte) sneeuw waardoor een bovennormaal aantal sneeuwdagen kan worden verwacht maar het aantal dagen met sneeuwdek zal dan weer rond gemiddeld schommelen. Verder verwacht ik een vrij sombere winter.
(Invalid img)
(Invalid img)
Figuur 1: Noordelijk halfrond met SST-anomaliëen. Noordelijke stroming.
Figuur 2: Zuidelijke stroming.
Victor de Vries
Quote selectie