Hierbij beken ik mij tot vóórstander van het Siberisch Hoog in relatie tot interessant (winter)weer in West-Europa. Ik bedoel hiermee vaak gezien te hebben dat in de compositie van een leuk jaar, leuke zomer of interessante winter irgendwo dat Siberisch-Russische Hoog een rol speelt. Ik teken daarbij meteen aan, dat het vaak juist absent blijkt op het moment suprème. Al vaker heb ik aangehaald een onderzoek van de Duitse weerkundige dr. E. Dinies die in zijn rapport "Zur Vorgeschichte strenger Winter in Mitteleuropa" (DWD 1965) beweert, dat voorafgaande aan de 15 koudste winters sedert 1885 West-Europa in de late herfst (november + 1e helft van december) gemiddeld in een zuidelijke stroming lag bevorderd door hoge druk boven Rusland en aangemoedigd door lage druk op de Atlantische Oceaan. Bedoeld wordt dan niet een incidenteel optreden van een dag of wat, maar een chronische toestand. 't Zal vaak wel om vlees-noch-visweer zijn gegaan, met veelal sombere toestanden, weinig wind en moeilijk passerende uitlopers van Atlantische lagedrukgebieden. Ik licht mijn stellingname toe met wat voorbeeldjes uit de praktijk.
De winter van 1946-1947 kent volgens mij een verloop met een schoolvoorbeeld van hoe de rol van het Siberische Hoog moet zijn. Medio december 1946 kwam het zich uitbreiden naar het westen en dompelde West-Europa in een eerste belangrijke koudegolf. Vervolgens zie je een korte reprise van 4-8 jan. Vanaf 22 januari 1947 chronisch winterweer, maar nu met een definitieve retrograde move van het zwaartepunt van hogedruk in de Groenland-IJsland periferie.
Ook de historische koudegolf van maart 1971 kent in de aanloop een rol van het Siberische hoog. Dat had die hele winter al een opvallende rol gespeeld en eind februari breidde het zich westwaarts uit. Nadat zich over Scandinavië een apart filiaal had gevestigd met uitbreiding in zuidwestelijke richting over de Britse Eilanden was er binnen enkele dagen een toestand van Totale Winter in het leven geroepen. Men praat er in weerkringen tot op de dag van vandaag over.
Een mooi jaar als geheel vond ik 1982. Dat jaar had je vaak mooi weer, al vanaf januari was dat het geval. Vanaf februari 1982 veel situaties met hogedruk over West-Rusland en vervolgens het hele voorjaar en het zomerhalfjaar stabiele toestanden met gunstige hogedrukposities voor West-Europa.
1984-1985 wordt genoemd als voorbeeld van de betekenis van het Groenland-IJsland hoog. Inderdaad een schitterende ontwikkeling vanaf de jaarwisseling tot Driekoningen met de performance van zich samenvoegende hogedruk Golf van Biscaje-Frankrijk-Britse Eilanden-IJsland-Groenland. Maar volgens mij moet deze ontwikkeling gezien worden in relatie tot het markante voorafgaande optreden van markante hogedruk over Rusland gedurende de decembermaand. Ik zie er een schoolvoorbeeld in van de ontwikkeling als beschreven door eerdergenoemde Erwin Dinies: Omkering van het luchtdrukverval door vervanging van de Russische hogedruk door lagedruk Midden-Europa en vestiging van een nieuw hoog gemiddel bij Ierland (= op voor de winter gunstige uitgangspunt UK-Schotland-IJsland-Noorse Zee-Groenland-West-Scandinavië).
Frappant heb ik het verloop gevonden in de prachtige cyclus 1995-1996. Dat begint met een bijzondere gebeurtenis in maart 1995. Er is dan een krachtig hogedrukgebied boven Rusland (nabij Leningrad-St. Petersburg) van wel 1065 hPa. Op maandag de 13e maart is het bij ons nog heerlijk lenteweer, maar dé gebeurtenis van de maand was ongetwijfeld de verrassing van 14-15 maart 1995. De op de Nederlands-Belgische weerforums ook wel publicerende Johan Habekothé (de man met een zwak voor Piet Paulusma) heeft het toen in de Leeuwarder Courant zo mooi beschreven dat ik het hieronder citeer:
"De grootste meteorologische surprise van de maand was ongetwijfeld de 4 tot 7 cm sneeuw, die in de nacht van 14 op 15 maart naar beneden kwam. De oorzaak van dat pak sneeuw was zeer interessant. In de eerste helft van de tweede decade werd de Europese weerkaart voor een belangrijk deel gedomineerd door een omvangrijk en voor de tijd van het jaar ongekend krachtig hogedrukgebied op de grens van Europees en Aziatisch Rusland.
De druk in de kern bedroeg op 10 en 11 maart rond 1065 hpa, bijna recordhoog voor Europa. Langs de zuidflank van dat mammoet-hogedrukgebied lekte geleidelijk zeer koude vrieslucht naar West-Europa. Tegelijk naderde op 14 maart vanuit het westen een frontensysteem, dat een eind ging maken aan een periode van vijf droge dagen. Het front trok in de loop van de avond Nederland binnen.
Een voor sneeuwval gunstig tijdstip, omdat de temperatuur 's avonds vrijwel altijd lager ligt dan overdag. Op hetzelfde moment dat het neerslaggebied de westkust bereikte, stroomde vanuit het oosten de Russische vrieskou over het noordoosten van Nederland uit. In Friesland bracht het front uitsluitend sneeuw, waarbij het kwik geleidelijk tot zo'n anderhalve graad onder het vriespunt zakte".
Maart 1995 is het startpunt geweest van een hele lange periode met afwijkende luchtdrukpatronen die mede ten grondslag lagen aan de volgende mooie zomer van 1995 en de strenge winter 1995/1996. Feitelijk duurde dit tijdvak met ongewone toestanden zelfs voort tot december 1997 en omvatte het dus ook nog de speciale winter van 1996/1997 met de laatste Elfstedentocht. In november-december 1997 maakten velen zich op voor mogelijk een 3e koude/strenge winter op rij, maar juist vlak voor Kerst 1997 was het tijdvak van de blokkades ten einde en volgde een 13-in-een-dozijn winter 1998.
RECAPITULATIE
De ervaring leert dat argwaan op zijn plaats is zodra markante hogedrukgebieden in de periferie Siberië-Rusland op de weerkaart domineren. Slechts in een perfecte setting zoals die te vinden is in de historische winter van 1946-1947 kan zo'n Hoog zelfs garant staan voor een eigenstandige winterse uithaal, maar vaker is het onderdeel van een compositie waarbij via stuivertje wisselen er een retrograde verplaatsing van de hogedruk optreedt naar de voor West-Europa vanuit winters gezichtspunt gezien gunstiger positie Groenland-IJsland-West-Scandinavië.
Quote selectie