Op 24 oktober verscheen bericht bij MC met de titel: 'Wat gebeurt er de komende winter?'
Wat mij betreft een fantastische uiteenzetting van SSW. In het artikel wordt duidelijk een verband gelegd tussen de kou in februari 2012 en de kou in maart 2013 ten gevolg van een SSW. Misschien lezen ze hier mee op weerwoord http://www.weerwoord.be/includes/forum_read.php?id=1773868&tid=1773863&exp=1
Er staat trouwens een fout in het artikel Solar flux > 150 is actief, onder de 110 is niet actief. Zonneactiviteit is laatste dagen behoorlijk toegenomen. Momenteel Solar flux van boven de 160.
Tweede fout is dat Labitzke en van Loon dit in 2009 hebben ontdekt, dit is al eerder gebeurd. Zeker in 2006, misschien wel eerder. Nog even uitzoeken. http://strat-www.met.fu-berlin.de/labitzke/moreqbo/MZ-Labitzke-et-al-2006.pdf
http://www.weer.nl/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/f7f43c2f28638b36372340b256f69cbe/article/wat_gebeurt_er_de_komende_winter.html
Hoewel het weer er nog op geen aanleiding toe geeft, werpt de winter van 2014 zijn schaduwen alweer vooruit. Zoals ieder jaar rond deze tijd verschijnen de eerste berichten over hoe het weer in de winter zal uitpakken. Bijna elk jaar zitten daar spectaculaire verhalen tussen, variërend van Arctische glijbanen via de koudste winter in meer dan 100 jaar tot ‘horrorscenario’s’.
Ook bij Meteo Consult maken we jaarlijks een winterverwachting, gebaseerd op de voorzichtige verbanden die er lijken te zijn tussen het weer in de aanloop naar de winter en de gebeurtenissen tijdens de winter zelf. Altijd met als dikke voetnoot erbij dat de betrouwbaarheid van dergelijke exercities zeer gering is. En dat successen, die er af en toe wel degelijk zijn, waarschijnlijk meer op toevallig geluk dan op ‘kunde’ berusten. En toch is het leuk om het te proberen.
Teleconnecties
Waar we het van moeten hebben bij het maken van winterverwachtingen, is van zogenoemde ‘teleconnecties’. Verbanden die er mogelijkerwijs tussen het optreden van grootschalige gebeurtenissen op zee, in het Arctisch gebied, in de hoge bovenlucht en dat dan op allerlei plaatsen tegelijkertijd en het weer. Het is bij voorbeeld goed voorstelbaar dat er een link is tussen grootschalige stromingspatronen en de plaatsen waar hoge- en lagedrukgebieden komen te liggen.
Stromingspatronen op hun beurt kunnen weer worden beïnvloed door verdelingen in zeewatertemperaturen en dat dan vooral in de oceanen. Een bekend voorbeeld van zo’n patroon is El Niño, een periodieke sterke opwarming van het zeewater in de Grote Oceaan, langs de evenaar en tussen Indonesië aan de ene kant en Peru aan de andere kant. De grootste afwijkingen naar boven in de watertemperatuur doen zich daarbij aan de kust van Zuid-Amerika voor. De effecten van een sterke El Niño kunnen enorm zijn en bijna wereldwijd hun tol eisen.
Het idee dat er gebeurtenissen zijn die het weer gedurende een jaargetijde (zoals de winter) zo sterk beïnvloeden dat de effecten ervan zelfs boven de natuurlijke grilligheid ervan, die in ons deel van de wereld erg groot is, uitstijgen, is dus niet zo raar. En zeker in een jaargetijde als de winter, dat minder dan welk ander seizoen ook ten prooi valt aan de (thermische) grillen van de zon, is het dus leuk om ze te herkennen en ervaring op te doen met de eventuele effecten ervan.
Allerlei indices
Zonder ze nu allemaal te gaan uitleggen, kun je dan denken aan de NAO-index, de AO-index, de AMO index, de PDO-index, de Madden-Julian Oscillation, de ENSO (El Niño en La Niña) en nog een aantal andere indices die het verschil aangeven in temperaturen tussen het Arctische gebied en de gebieden rond de evenaar, zowel op de Grote als op de Atlantische Oceaan. Veel van die indices kunnen iets zeggen over de kracht en de ligging van de straalstroom en over de kansen op en de mate waarin situaties optreden die je in de meteorologie als blokkades zou kunnen omschrijven. Grote en sterke hoge- en lagedrukgebieden blijven dan langere tijd op hun plaats liggen en zorgen ervoor dat een eenmaal ingezet weerbeeld langere tijd aanhoudt. Bij voorbeeld winterweer.
Komt er een SSW?
Een speciale gebeurtenis, en daar kijken we wel even iets langer naar, die de afgelopen twee winters kleur heeft gegeven is het optreden van een plotseling opwarming van de stratosfeer (Sudden Stratospheric Warming – SSW) boven het Noordpoolgebied. In de winter van 2012 was er hoogstwaarschijnlijk een verband tussen het optreden van die plotselinge opwarming van de stratosfeer en de plotselinge en hevige vorstperiode, die ons die winter in de eerste helft van februari nog vlakbij een Elfstedentocht bracht. De SSW van eerder dit jaar beïnvloedde het winterweer in Nederland ook sterk en dat dan vooral gedurende de maartmaand. Toen ontstond boven het Noordpoolgebied een groot hogedrukgebied dat ervoor zorgde dat de kou daar naar het zuiden wegstroomde en ook onze omgeving bereikte. Maart was daardoor een wintermaand.
De grote vraag is natuurlijk of er de komende winter opnieuw zo’n SSW komt? Is daar iets over te zeggen? Het antwoord is: ja, waarschijnlijk kunnen we daar wel iets over zeggen. Onderzoekers Labitzke en Kunze hebben in 2009 een verband gevonden tussen het optreden van SSW’s, een windregime in de stratosfeer boven de evenaar (de QBO) en de activiteit van de zon.
QBO, zonneactiviteit en SSW
Dat windregime boven de evenaar betreft het deel van de atmosfeer tussen 20 en 35 kilometer hoogte. De wind waait daar afwisselend uit het westen en oosten, op basis van een tijdsduur van steeds 28 of 29 maanden. De afgelopen twee winters zat de QBO in zijn oostelijke fase, de komende winter in een sterke westelijke fase. Als parameter waaraan we de activiteit van de zon kunnen afmeten, nemen we de zogenoemde Solar Flux 10.7 cm, een radiogolf die van de zon op aarde uitkomt. De hoeveelheid van dit type radiogolven die de aarde bereikt is een goede graadmeter voor de hoeveelheid Uv-straling die de zon uitzendt. En die is weer sterk gecorreleerd aan de activiteit van de zon. Hoe groter de Solar Flux is, hoe groter ook de activiteit van de zon.
Het verband is het volgende. In jaren dat de QBO oostelijk is, treden SSW’s in het poolgebied voornamelijk op als de activiteit van de zon laag is (Solar Flux tussen 70 en 150). Is de activiteit van de zon groot (Flux tussen 150 en 250) dan is de kans op zo’n SSW in het Noordpoolgebied erg klein tijdens de oostfase van de QBO. Bij de westfase is het verband precies andersom: de kans op het optreden van een SSW is dan groot als de zon erg actief is (flux tussen 150 en 250) en juist erg klein bij geringe activiteit van de zon (flux tussen 70 en 150).
Geen SSW dus?
We weten inmiddels dat de QBO de komende winter stevig in zijn westelijke fase zit, dus zullen we het volgens dit verband van een grote activiteit van de zon moeten hebben. Nu zit de zon op dit moment in zijn maximum voor wat zijn activiteit betreft, maar (en er is op deze site al vaak over geschreven) gaat het tegelijkertijd om een uiterst zwak maximum. Het grootste deel van de tijd zit de Solar Flux tussen 100 en 120 (nu heel even 146) en dus ruimschoots in het inactieve gebied. Omdat het maximum tijdens de winter voorbij is, zullen die waarden naar verwachting alleen maar minder worden. En daarmee is, met de westelijke fase van de QBO, de kans op het optreden van een SSW waarschijnlijk zeer klein. Sinds 1942 is het maar een keer gebeurd, in het jaar 2009.
Wat mij betreft een fantastische uiteenzetting van SSW. In het artikel wordt duidelijk een verband gelegd tussen de kou in februari 2012 en de kou in maart 2013 ten gevolg van een SSW. Misschien lezen ze hier mee op weerwoord http://www.weerwoord.be/includes/forum_read.php?id=1773868&tid=1773863&exp=1
Er staat trouwens een fout in het artikel Solar flux > 150 is actief, onder de 110 is niet actief. Zonneactiviteit is laatste dagen behoorlijk toegenomen. Momenteel Solar flux van boven de 160.
Tweede fout is dat Labitzke en van Loon dit in 2009 hebben ontdekt, dit is al eerder gebeurd. Zeker in 2006, misschien wel eerder. Nog even uitzoeken. http://strat-www.met.fu-berlin.de/labitzke/moreqbo/MZ-Labitzke-et-al-2006.pdf
http://www.weer.nl/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/f7f43c2f28638b36372340b256f69cbe/article/wat_gebeurt_er_de_komende_winter.html
Hoewel het weer er nog op geen aanleiding toe geeft, werpt de winter van 2014 zijn schaduwen alweer vooruit. Zoals ieder jaar rond deze tijd verschijnen de eerste berichten over hoe het weer in de winter zal uitpakken. Bijna elk jaar zitten daar spectaculaire verhalen tussen, variërend van Arctische glijbanen via de koudste winter in meer dan 100 jaar tot ‘horrorscenario’s’.
Ook bij Meteo Consult maken we jaarlijks een winterverwachting, gebaseerd op de voorzichtige verbanden die er lijken te zijn tussen het weer in de aanloop naar de winter en de gebeurtenissen tijdens de winter zelf. Altijd met als dikke voetnoot erbij dat de betrouwbaarheid van dergelijke exercities zeer gering is. En dat successen, die er af en toe wel degelijk zijn, waarschijnlijk meer op toevallig geluk dan op ‘kunde’ berusten. En toch is het leuk om het te proberen.
Teleconnecties
Waar we het van moeten hebben bij het maken van winterverwachtingen, is van zogenoemde ‘teleconnecties’. Verbanden die er mogelijkerwijs tussen het optreden van grootschalige gebeurtenissen op zee, in het Arctisch gebied, in de hoge bovenlucht en dat dan op allerlei plaatsen tegelijkertijd en het weer. Het is bij voorbeeld goed voorstelbaar dat er een link is tussen grootschalige stromingspatronen en de plaatsen waar hoge- en lagedrukgebieden komen te liggen.
Stromingspatronen op hun beurt kunnen weer worden beïnvloed door verdelingen in zeewatertemperaturen en dat dan vooral in de oceanen. Een bekend voorbeeld van zo’n patroon is El Niño, een periodieke sterke opwarming van het zeewater in de Grote Oceaan, langs de evenaar en tussen Indonesië aan de ene kant en Peru aan de andere kant. De grootste afwijkingen naar boven in de watertemperatuur doen zich daarbij aan de kust van Zuid-Amerika voor. De effecten van een sterke El Niño kunnen enorm zijn en bijna wereldwijd hun tol eisen.
Het idee dat er gebeurtenissen zijn die het weer gedurende een jaargetijde (zoals de winter) zo sterk beïnvloeden dat de effecten ervan zelfs boven de natuurlijke grilligheid ervan, die in ons deel van de wereld erg groot is, uitstijgen, is dus niet zo raar. En zeker in een jaargetijde als de winter, dat minder dan welk ander seizoen ook ten prooi valt aan de (thermische) grillen van de zon, is het dus leuk om ze te herkennen en ervaring op te doen met de eventuele effecten ervan.
Allerlei indices
Zonder ze nu allemaal te gaan uitleggen, kun je dan denken aan de NAO-index, de AO-index, de AMO index, de PDO-index, de Madden-Julian Oscillation, de ENSO (El Niño en La Niña) en nog een aantal andere indices die het verschil aangeven in temperaturen tussen het Arctische gebied en de gebieden rond de evenaar, zowel op de Grote als op de Atlantische Oceaan. Veel van die indices kunnen iets zeggen over de kracht en de ligging van de straalstroom en over de kansen op en de mate waarin situaties optreden die je in de meteorologie als blokkades zou kunnen omschrijven. Grote en sterke hoge- en lagedrukgebieden blijven dan langere tijd op hun plaats liggen en zorgen ervoor dat een eenmaal ingezet weerbeeld langere tijd aanhoudt. Bij voorbeeld winterweer.
Komt er een SSW?
Een speciale gebeurtenis, en daar kijken we wel even iets langer naar, die de afgelopen twee winters kleur heeft gegeven is het optreden van een plotseling opwarming van de stratosfeer (Sudden Stratospheric Warming – SSW) boven het Noordpoolgebied. In de winter van 2012 was er hoogstwaarschijnlijk een verband tussen het optreden van die plotselinge opwarming van de stratosfeer en de plotselinge en hevige vorstperiode, die ons die winter in de eerste helft van februari nog vlakbij een Elfstedentocht bracht. De SSW van eerder dit jaar beïnvloedde het winterweer in Nederland ook sterk en dat dan vooral gedurende de maartmaand. Toen ontstond boven het Noordpoolgebied een groot hogedrukgebied dat ervoor zorgde dat de kou daar naar het zuiden wegstroomde en ook onze omgeving bereikte. Maart was daardoor een wintermaand.
De grote vraag is natuurlijk of er de komende winter opnieuw zo’n SSW komt? Is daar iets over te zeggen? Het antwoord is: ja, waarschijnlijk kunnen we daar wel iets over zeggen. Onderzoekers Labitzke en Kunze hebben in 2009 een verband gevonden tussen het optreden van SSW’s, een windregime in de stratosfeer boven de evenaar (de QBO) en de activiteit van de zon.
QBO, zonneactiviteit en SSW
Dat windregime boven de evenaar betreft het deel van de atmosfeer tussen 20 en 35 kilometer hoogte. De wind waait daar afwisselend uit het westen en oosten, op basis van een tijdsduur van steeds 28 of 29 maanden. De afgelopen twee winters zat de QBO in zijn oostelijke fase, de komende winter in een sterke westelijke fase. Als parameter waaraan we de activiteit van de zon kunnen afmeten, nemen we de zogenoemde Solar Flux 10.7 cm, een radiogolf die van de zon op aarde uitkomt. De hoeveelheid van dit type radiogolven die de aarde bereikt is een goede graadmeter voor de hoeveelheid Uv-straling die de zon uitzendt. En die is weer sterk gecorreleerd aan de activiteit van de zon. Hoe groter de Solar Flux is, hoe groter ook de activiteit van de zon.
Het verband is het volgende. In jaren dat de QBO oostelijk is, treden SSW’s in het poolgebied voornamelijk op als de activiteit van de zon laag is (Solar Flux tussen 70 en 150). Is de activiteit van de zon groot (Flux tussen 150 en 250) dan is de kans op zo’n SSW in het Noordpoolgebied erg klein tijdens de oostfase van de QBO. Bij de westfase is het verband precies andersom: de kans op het optreden van een SSW is dan groot als de zon erg actief is (flux tussen 150 en 250) en juist erg klein bij geringe activiteit van de zon (flux tussen 70 en 150).
Geen SSW dus?
We weten inmiddels dat de QBO de komende winter stevig in zijn westelijke fase zit, dus zullen we het volgens dit verband van een grote activiteit van de zon moeten hebben. Nu zit de zon op dit moment in zijn maximum voor wat zijn activiteit betreft, maar (en er is op deze site al vaak over geschreven) gaat het tegelijkertijd om een uiterst zwak maximum. Het grootste deel van de tijd zit de Solar Flux tussen 100 en 120 (nu heel even 146) en dus ruimschoots in het inactieve gebied. Omdat het maximum tijdens de winter voorbij is, zullen die waarden naar verwachting alleen maar minder worden. En daarmee is, met de westelijke fase van de QBO, de kans op het optreden van een SSW waarschijnlijk zeer klein. Sinds 1942 is het maar een keer gebeurd, in het jaar 2009.
„Et nul ne se connait tant qu'il n'a pas souffert, „C'est une dure loi, mais une loi suprème, „Vieille comme le monde et la fatalité, „Qu'l nous faut du malheur regevoir le baptéme, ~Et qu'a ce triste prix tout doit étre acheté. „Les moissons pour murir out besoin de rosée, „Pour vivre et pour sentir l'homme a besoin de pleura, „La joie a pour symbole une plante brisée, „Humide encore de pluie et couverte de fleurs."
