Slaat deze week de winter al toe? maandag 15 november 2004
Voor weerliefhebbers is er genoeg te beleven deze week met eerst herfsttaferelen en later speldeprikken van de winter. Want er komt koudere lucht aan! De overgang c.q. omslag van zacht naar koud heeft volgens de laatste inzichten op donderdag plaats. Hamvraag is wat er vervolgens later in de week met ons weer gebeurt, met oog op het aanhouden of misschien nog wel eens verscherpen van koude lucht. Al met al zijn de ontwikkelingen op de weerkaarten van de nabije toekomst interessant, maar daar zullen de Sint en zijn Pieten vast anders over denken....
Kijkende naar de weerkaarten van dit moment, dan is er nog altijd weinig activiteit in Nederland en nabije omgeving te zien. Een hogedrukgebied op de oceaan, iets ten westen van de Golf van Biscaje en een lagedrukgebied boven Lapland houden een westelijke luchtstroming in gang, waarmee voorlopig af en toe zwakke regenstoringen worden aangevoerd. Het levert in ieder geval grijze wolkenluchten op, soms miezert het en de temperaturen zijn vrij hoog. Zacht dus. De norm voor medio november is, op basis van het langjarig gemiddelde van 15 meetstations in Nederland (over het tijdvak 1971-2000), maximaal 6,4 graden en minimaal 1,6 graden. Voorlopig komt het thermometerkwik daar ver boven, met bijvoorbeeld in de nacht naar dinsdag geen lagere waarde dan 6 graden en dinsdag middag maximaal een graad of 11.
De weerkaart van dinsdag 16 november. Nederland bevindt zich aan de rand van een hogedrukgebied. En koude lucht die al over Scandinavie naar Oost-Europa trekt met een stevige noordwestelijke stroming.
Dinsdag nadert er dan een rug van hoge luchtdruk, waardoor de wind wegvalt en het in de (na)middag tijdelijk droog wordt. De luchtdruk mag dan wel stijgen, vooral in dit jaargetijde hoeft dat geen mooi weer te betekenen. De aanvoer van vochtige lucht vanaf zee gaat immers verder, de zon heeft geen kracht meer en dus lossen de laaghangende wolkenvelden niet of nauwelijks op. Bovendien is bij/ aan de rand van een hogedrukgebied vaak een hardnekkige inversie aanwezig, waaronder zich alle wolken ophopen. In plaats van dat de temperatuur daalt met de hoogte zoals in een normale atmosferische situatie, stijgt in het geval van een inversie de temperatuur met de hoogte op een bepaald niveau in de atmosfeer. Vaak vinden we een inversie enige honderden meters boven het aardoppervlak, in de zogeheten grenslaag. En een inversie fungeert als een soort 'deksel op een pan', met daaronder dus het ophopende vocht.
En hier de kaart van donderdag 18 november. Veel wind en koude lucht die vanaf de Noordzee Nederland binnenkomt. Dit betekent winterse buien en guur weer. Meer weerkaarten bekijken? Ze zijn er tot tien dagen vooruit. Zie www.weerbeeld.nl
Vanaf woensdag wordt die inversie wel opgeruimd, want lagedrukgebieden vanuit het noorden van Europa worden opdringerig en brengen de atmosfeer behoorlijk in beweging. Maar de zon schijnt dan nog steeds weinig, want we krijgen te maken met meer wind en meer regen. Volgens de laatste computerberekeningen kan het gaan om tientallen millimeters tussen woensdagochtend en donderdagavond. En bovendien is er donderdag kans op noordwesterstorm. Wel dringt tegen die tijd voor de storm uit zachte, vochtige lucht tot onder meer Nederland door, waardoor de temperatuur naar 12 graden kan stijgen. Of zich donderdag inderdaad een storm ontwikkelt, houden we natuurlijk de komende dagen in de gaten.
Dat zachte weer is dan voorlopig wel voor het laatst. Achter de depressie om stelt zich een langgerekte noordwestelijke stroming in. Lucht vanaf de Noordpool baant zich dan een weg via de Noorse Zee en Noordzee naar onze omgeving. Daarmee worden winterse buien gevormd en krijgt het novemberweer een guur karakter. Pluspunt is misschien alleen dat dan de zon weer af en toe schijnt, tussen de buien door.
Of dit alles dan het begin vormt van meer en serieuzere winterse perikelen vanaf het weekeinde, wordt uitgebreid uit de doeken gedaan in de weerlijn.
Dat het in november en vanaf het midden van deze maand al tot vroeg, tamelijk serieus winterweer kan komen, bewijst wel het jaar 1993. Eerst was er dat jaar een storm op de 14de. Ook een noordwesterstorm, met tijdelijk kracht 10, een zware storm, aan de westkust. Vervolgens trok de storm via Duitsland naar Polen weg en draaide de wind naar oostelijke richtingen. Vanaf 16 november ging het in de nachten dagelijks vriezen. Maar ook overdag werd het toen geleidelijk aan steeds kouder, met de eerste landelijke ijsdag op zondag 21 november! Een matige tot vrij krachtige oostenwind maakte het die dag ijs- en ijskoud. Op 22 november bleef het steenkoud. De Bilt kwam overdag niet hoger dan -2,4 graden, waarmee wat betreft de maximumtemperatuur een dagrecord werd geboekt. En wat te denken van de recordlage ETMAALtemperatuur, dus het gemiddelde over 24 uur tijd. Het oude eeuwrecord, dat op naam stond van het jaar 1902 met op 22 november gemiddeld -4,7 graden, werd overtroffen door deze 22 november 1993. De Bilt registreerde over dat etmaal -5,8 graden!
Vroeg winterweer met dik ijs op de sloten; het is wel eens gebeurd in november...
Op 23 november rolden vervolgens de laagste nachttemperaturen van die winterse periode uit de bus. Twenthe noteerde een minimum van -11,4 graden. Verder viel van tijd tot tijd sneeuw. Op 24 november 1993 viel in de nacht op Texel en Vlieland zelfs tussen 15 en 20 centimeter! Later in de maand werd deze serieuze winterepisode afgesloten, met op 30 november in delen van het land spiegelgladde wegen door ijzel. December 1993 opende vervolgens nog met die strijd tussen vorst en dooi. En dat leverde op de valreep in het noorden en midden van het land een pak sneeuw op....
Bron: Weerdagboek Meteo Consult , Meteo Consult
Quote selectie