Ik ben de eerste die zal zeggen dat seizoensverwachtingen over het algemeen weinig tot geen waarde hebben. Ik heb nog het meeste vertrouwen in de berekeningen van seizoensmodellen zoals van het ECMWF, die de 'trage' invloeden kunnen doorrekenen die doorwerken over vele weken tot maanden, zoals te warm of te koud zeewater en significant vochtigere of drogere gebieden.
Er zijn echter ook een (zeer beperkt) aantal verbanden tussen seizoenen gevonden, die je ook fysisch kunt verklaren. Helaas is er geen verband gevonden waarmee de wintertemperatuur kan worden ingeschat, maar er bestaat wel een vrij sterk verband tussen de lentetemperatuur in Nederland, versus de hoeveelheid neerslag in januari en februari in andere delen van Europa. Voor de duidelijkheid, hieronder een plot met de gevonden correlatie (maat van samenhang), waarbij 0 = geen samenhang en 1 = perfecte samenhang:
Correlatie tussen de lentetemperatuur in de Centraal Nederland Temperatuur-reeks en de afwijking in neerslag in delen van Europa. De neerslagdata is van de E-OBS dataset
Alleen waarden die statistisch significant zijn, zijn getoond. De correlatie tussen de neerslag in Zuid- en Zuidwest-Europa en de lentetemperatuur in Nederland is negatief, wat betekent dat er een omgekeerd evenredig verband is. Kort gezegd: meer neerslag in die contreien leidt tot een lagere temperatuur bij ons en omgekeerd leidt minder neerslag aldaar tot een hogere temperatuur hier. Dit kan fysisch worden verklaard door het feit dat de neerslag die valt in de tweede helft van de winter, bepalend is voor de atmosferische vochtinhoud en belangrijker ook de hoeveelheid bodemvocht die beschikbaar is voor verdamping in het voorjaar, als de zon weer fors in kracht toeneemt.
Verdamping, condensatie en warmteuitwisseling
De vochtigere atmosfeer en een overschot aan bodemvocht leidt in de voorjaarsmaanden tot meer verdamping, wat een koelend effect heeft op de luchtmassa. Verdamping kost immers energie, die onttrokken wordt aan de lucht. Als de stroming vervolgens zuidelijk wordt en deze lucht wordt aangevoerd richting Nederland, is deze lucht minder warm dan hij zou zijn als de voorgeschiedenis juist droog is. We zien dan ook dat een relatief droge winter geregeld leidt tot een warmer voorjaar, als de stroming zuidelijk is.
Er is ook een verband met de neerslag in de noordelijke delen van Europa. Hier is het verband rechtevenredig, wat betekent dat als daar meer neerslag valt, dit leidt tot een hogere lentetemperatuur in onze omgeving. Dit is volgens mij ook te verklaren door de wisselwerking tussen de luchtmassa en vocht in de atmosfeer en bodem, maar dan op een iets andere manier.
Als de winter in het noorden van Europa vrij koud is, is het daar vaak ook droger dan normaal. Dat komt omdat droge lucht makkelijker afkoelt. Omgekeerd is een vochtige winter met meer neerslag vaak zacht, omdat vochtige lucht meer warmte vasthoudt en al snel tot wolkenvorming leidt (het condensatiepunt ligt er altijd zeer laag in de winter, zelfs bij relatief zachte winters) die uitstraling tegengaat.
Bij aanvoer van lucht uit Scandinavië leidt een aldaar opgetreden droge en vrij koude tweede winterhelft zodoende in Nederland tot lagere temperaturen dan gebruikelijk bij een 'normale' stroming uit Noord-Europa. Bij een normale verdeling tussen noordelijke en zuidelijke stromingen in onze omgeving, levert dat dus een koudere lente op.
Situatie 2014: nat in het noorden, droog in Noorwegen
Het neerslagbeeld van januari en de eerste 20 dagen van februari in Europa is hieronder weergeven. We zien dat de Noorse bergen een betrekkelijk droge winter hebben gehad, evenals zuidelijk Finland en delen van Duitsland. Een natte winter is juist te zien in het noorden van de Italië, Slovenië en Noord-Kroatië. We hebben dit in de media ook gezien in de vorm van de meters sneeuw die in de bergen vielen. Maar ook het zuiden van Engeland, waar veel overstromingen waren, springt eruit, evenals het zuidwesten van Frankrijk en het noordwesten van Spanje.
Op basis van dit opgetreden beeld, acht ik de kans redelijk groot dat de lente in Nederland qua temperatuur normaal of iets aan de koele kant gaat verlopen. Als de stroming in hoofdzaak zuid tot zuidwest blijft, zal de verdamping in die contreien ook leiden tot meer bewolking en vaker neerslag. Een vrij nat voorjaar zit er daarmee mogelijk ook in.
Verdeling neerslagafwijking (t.o.v. 1950-2013) in Europa over 1 januari t/m 20 februari 2014. Bron: E-OBS dataset
Op- en aanmerkingen zijn van harte welkom.
Gr. Ben
Er zijn echter ook een (zeer beperkt) aantal verbanden tussen seizoenen gevonden, die je ook fysisch kunt verklaren. Helaas is er geen verband gevonden waarmee de wintertemperatuur kan worden ingeschat, maar er bestaat wel een vrij sterk verband tussen de lentetemperatuur in Nederland, versus de hoeveelheid neerslag in januari en februari in andere delen van Europa. Voor de duidelijkheid, hieronder een plot met de gevonden correlatie (maat van samenhang), waarbij 0 = geen samenhang en 1 = perfecte samenhang:
Correlatie tussen de lentetemperatuur in de Centraal Nederland Temperatuur-reeks en de afwijking in neerslag in delen van Europa. De neerslagdata is van de E-OBS dataset
Alleen waarden die statistisch significant zijn, zijn getoond. De correlatie tussen de neerslag in Zuid- en Zuidwest-Europa en de lentetemperatuur in Nederland is negatief, wat betekent dat er een omgekeerd evenredig verband is. Kort gezegd: meer neerslag in die contreien leidt tot een lagere temperatuur bij ons en omgekeerd leidt minder neerslag aldaar tot een hogere temperatuur hier. Dit kan fysisch worden verklaard door het feit dat de neerslag die valt in de tweede helft van de winter, bepalend is voor de atmosferische vochtinhoud en belangrijker ook de hoeveelheid bodemvocht die beschikbaar is voor verdamping in het voorjaar, als de zon weer fors in kracht toeneemt.
Verdamping, condensatie en warmteuitwisseling
De vochtigere atmosfeer en een overschot aan bodemvocht leidt in de voorjaarsmaanden tot meer verdamping, wat een koelend effect heeft op de luchtmassa. Verdamping kost immers energie, die onttrokken wordt aan de lucht. Als de stroming vervolgens zuidelijk wordt en deze lucht wordt aangevoerd richting Nederland, is deze lucht minder warm dan hij zou zijn als de voorgeschiedenis juist droog is. We zien dan ook dat een relatief droge winter geregeld leidt tot een warmer voorjaar, als de stroming zuidelijk is.
Er is ook een verband met de neerslag in de noordelijke delen van Europa. Hier is het verband rechtevenredig, wat betekent dat als daar meer neerslag valt, dit leidt tot een hogere lentetemperatuur in onze omgeving. Dit is volgens mij ook te verklaren door de wisselwerking tussen de luchtmassa en vocht in de atmosfeer en bodem, maar dan op een iets andere manier.
Als de winter in het noorden van Europa vrij koud is, is het daar vaak ook droger dan normaal. Dat komt omdat droge lucht makkelijker afkoelt. Omgekeerd is een vochtige winter met meer neerslag vaak zacht, omdat vochtige lucht meer warmte vasthoudt en al snel tot wolkenvorming leidt (het condensatiepunt ligt er altijd zeer laag in de winter, zelfs bij relatief zachte winters) die uitstraling tegengaat.
Bij aanvoer van lucht uit Scandinavië leidt een aldaar opgetreden droge en vrij koude tweede winterhelft zodoende in Nederland tot lagere temperaturen dan gebruikelijk bij een 'normale' stroming uit Noord-Europa. Bij een normale verdeling tussen noordelijke en zuidelijke stromingen in onze omgeving, levert dat dus een koudere lente op.
Situatie 2014: nat in het noorden, droog in Noorwegen
Het neerslagbeeld van januari en de eerste 20 dagen van februari in Europa is hieronder weergeven. We zien dat de Noorse bergen een betrekkelijk droge winter hebben gehad, evenals zuidelijk Finland en delen van Duitsland. Een natte winter is juist te zien in het noorden van de Italië, Slovenië en Noord-Kroatië. We hebben dit in de media ook gezien in de vorm van de meters sneeuw die in de bergen vielen. Maar ook het zuiden van Engeland, waar veel overstromingen waren, springt eruit, evenals het zuidwesten van Frankrijk en het noordwesten van Spanje.
Op basis van dit opgetreden beeld, acht ik de kans redelijk groot dat de lente in Nederland qua temperatuur normaal of iets aan de koele kant gaat verlopen. Als de stroming in hoofdzaak zuid tot zuidwest blijft, zal de verdamping in die contreien ook leiden tot meer bewolking en vaker neerslag. Een vrij nat voorjaar zit er daarmee mogelijk ook in.
Verdeling neerslagafwijking (t.o.v. 1950-2013) in Europa over 1 januari t/m 20 februari 2014. Bron: E-OBS dataset
Op- en aanmerkingen zijn van harte welkom.
Gr. Ben