Januari 1942, wat een maand!
In het bijzonder natuurlijk 26 en 27 januari 1942 in het oosten van het land. Ik weet 99,9 % zeker dat we dit nooit meer mee gaan maken. Zelfs al vallen de omstandigheden allemaal goed, zoals 4 februari 2012, dan lijkt het nog onmogelijk om tegenwoordig onder de -23 graden uit te komen.
Even terug in de tijd, ik ben heel benieuwd of er mensen zijn op dit forum die deze 2 dagen hebben meegemaakt.
26 januari 1942: Een extreem koude winterdag! Na een Tn van -16,8 wordt het overdag maximaal -12,1 graden in Winterswijk. Er worden deze dag 14,5 hellmann punten bijgeschreven. Er valt 1 cm sneeuw maar de zon is ook te zien, en er staat een zwakke zuiden wind. De Bilt noteerde overigens de laagste etmaaltemperatuur van de 20e eeuw. Het gemiddelde kwam uit op -14.4 graden. Op 26 januari 1942 kwam de temperatuur in de Bilt niet hoger dan -11.2 graden.
Daarna wordt het nog interessanter. De luchtdruk stijgt snel van 1008 gemiddeld op de 26e naar 1017 gemiddeld op 27 januari. Dat duidt dus op een rug van hogedruk. De wind valt daarin bijna helemaal weg en er is nauwelijks bewolking. In combinatie met een zeer koude bovenlucht en een (dik) pak verse sneeuw — vooral in het midden van het land schijnt er tussen 15 en 25 centimeter sneeuw gelegen te hebben — staat Nederland letterlijk aan de vooravond van een zeer koude nacht. Al voor middernacht vriest het in De Bilt al meer dan 20 graden! Voor 26 januari staat er dan ook een minimumtemperatuur van -23,4 graden in de klimaatboeken. Maastricht noteert -17,0 graden, Groningen -15,5 graden, Den Helder -14,1 graden en Vlissingen noteert -11,6 graden.
Kort na middernacht wordt in De Bilt -24,8 graden gemeten, waardoor de minimumtemperatuur van 27 januari nog iets lager ligt dan het minimum van de dag ervoor. Later in de nacht steekt een zwak zuidelijk windje op en begint de temperatuur iets op te lopen. Toch vriest het op de 27ste bij zonsopkomst nog ruim 20 graden. Overdag loopt het thermometerkwik verder op en aan het eind van de avond vriest het ‘nog maar’ 5 graden. Op 28 januari zou de temperatuur verder stijgen en uiteindelijk plus 5 graden bereiken. In 36 uur tijd is de temperatuur dus gestegen van bijna 25 graden onder het vriespunt tot 5 graden boven nul. Een verschil van ongeveer 30 graden! De 24,8 graden onder nul op 27 januari is voor De Bilt nog altijd de laagst gemeten temperatuur.
Winterswijk was met -27,4 graden het koudste plekje van Nederland. Daarnaast is dit ook de laagst gemeten temperatuur in ons land. In de directe omgeving van Winterswijk was het overigens nog een stuk kouder. In het Duitse Münster werd zelfs 30 graden vorst genoteerd, en ook een weeramateur in Aalten, dicht bij Winterswijk, mat -30 graden. Er lag overigens slechts 2,5 cm sneeuw deze nacht. Pas in de loop van de volgende dag begon het te sneeuwen en groeide het sneeuwdek aan tot 6 cm, de dagen erna tot 15 cm. De maximum temperatuur van -8,5 graden werd pas om 12 uur 's nachts bereikt, 's middags vroor het streng, er werden die dag 18 hellmann punten bijgeschreven en dat is daarna nooit meer voorgekomen.
De Twentsche Courant publiceerde op 25 januari 1992 een artikel over schoolmeester Jaap Langedijk uit Winterswijk, de waarnemer van het kouderecord. ‘Die dinsdagochtend in 1942 was Jaap Langedijk wakker geworden met een raar gevoel in zijn neus. Het leek alsof er allemaal grassprietjes in zaten. En alles voelde koud aan, heel koud. Zijn handen, de dekens, de vloer. Hij keek op de wekker, maar het apparaat had het begeven. De wijzers stonden stil. Bevroren. Zodra hij zich in zijn kleren had gehesen, haastte hij zich naar buiten. De kou sloeg ‘m in het gezicht. Het was alsof de adem ‘m door de keel sneed. “De kou sloeg op je longen, je ging er van hijgen”, weet Langedijk zich nog goed te herinneren.’ Langedijk snelde naar het thermometerhutje van het KNMI, achter in de tuin. Hij is een van de 45 ambtenaren buiten De Bilt die een tientje per maand ontvangen om drie keer per dag de temperatuur te meten. Het metaal van de thermometer voor de minimumtemperatuur kleeft aan zijn vingers. Die nacht was het kwik gedaald tot 27,4 graden onder nul. Weer binnen belt hij meteen naar De Bilt. Zo gruwelijk koud bleek het in geen eeuwen geweest. Langedijk vertelt: ‘“Het was een prachtige dag. Strakblauwe lucht, lekker zonnetje, windstil. En er zweefden allemaal kleine witte schilfertjes in de lucht. Het leken wel kleine kristalletjes van diamant. Daar hebben we De Bilt later nog over teruggebeld. Ze zeiden dat het poolsneeuw was geweest. Die valt alleen als de lucht helder is.”’
Bron: Jordi Bloem
In WXData heb ik de gegevens van Winterswijk geïmporteerd.
Volgens mij is dit nog perfect mogelijk!! Of wij het gaan meemaken dat weet ik niet... maar mensen na ons zeker en vast!
Quote selectie