Dit is één van de mooiste situaties van ons winterverleden. 
Niet alleen is er een sublieme drukverdeling, maar in de kaarten van 850hPa en 500hPa zie je hoe de kou tot op grote hoogte aanwezig is. We zitten in continentaal-arctische lucht van de zuiverste soort.
Kijk eens op 500hPa : temperaturen onder -40. En in het 850hPa-vlak : beneden -20. Beide zijn extreme waarden voor onze omgeving. Een vergelijkbare situatie ken ik alleen van 1 februari 1956, ook al zo'n klassieker!.
Voor de Nederlandse waddeneilanden, ik dacht met name Terschelling, had dit op 11 januari 1987 spectaculaire gevolgen. De extreem koude lucht werd daar over zee aangevoerd. Het gevolg laat zich raden : door de koude bovenlucht (-40 op 5km) werd een dikke luchtlaag onstabiel en onstonden zware sneeuwbuien. Aan de -20 op 1440 meter hoogte kan je zien dat aan de grond de temperatuur daarbij ver onder 0 moet hebben gelegen; theoretisch kan het absoluut niet hoger dan -5 zijn geweest. In de praktijk zal het meer in de buurt van -8 to -10 hebben gelegen.
De sneeuw was hevig en langdurig; als ik mij goed herinner was er sprake van een sneeuwdek van 80 cm!
Als je de voorgeschiedenis in de kaarten ziet, dan valt op, dat de ontwikkeling van het hogedrukgebied sterk van de poolstreken afkomstig was. Een eerste poging vanuit die richting rond half december 1986 had voor ons geen gevolgen. Bij de definitieve winteractie zie je in de eerste week van januari hoe vanuit noord Siberië een hogedrukgebiedje naar de poolzee verhuist. Intussen wordt op de noordelijke oceaan de druk hoger en trekken depressie over Polen naar het zuidoosten. Bij ons komt dan al de weg vrij voor koudere lucht met af en toe sneeuwbuien.
Op 7 en 8 januari lijkt het atlantische hoog contact te gaan maken met het hogedrukgebied bij Nova Zembla. Bij ons is het dan al vrij koud met lichte tot matige vorst in de nacht (De Bilt). Boven Rusland, Scandinavië en Polen ligt een gigantisch koude-reservoir. In Lapland en noord Rusland worden overdag temperaturen gemeten van -35 tot -40!
Op 8 en 9 januari trekt een kleine depressie over zuid Scandinavië naar Polen. Tegelijkertijd neemt de Atlantisch rug van hogedruk in betekenis af! Het hoog bij Nova Zembla gaat op eigen kracht verder en breidt zich naar Scandinavië uit. Op 9 januari is al duidelijk dat de koude lucht aan de achterzijde van de depressie boven Polen aan een opmars bezig is ; in zuid Zweden vriest het midden op de dag streng.
Het hogedrukgebied breidt zich intussen vanuit de poolstreken steeds verder uit over Scandinavië. Maar er bebeurt nog iets : over Spanje trekt een depressie uitdiepend in de richting van Italië. Een complex lagedrukgebied is hierdoor ontstaan. Dit systeem krijgt een aanzuigende werking voor de kou; en die is buitengewoon hevig in het Noorden van Europa; op de kaart zie ik om 12 uur GMT(UTC) een -42 staan in Noord Rusland, na een nacht met -45 tot -46.
In de nacht van 9 op 10 januari gebeurt het : de wind gaat om van ZZW naar ONO (niet door het noorden!) en begint de temperatuur aan een daling. Boven Scandinavië stijgt de luchtdruk nog verder en boven de Middellandse Zee daalt de druk sterk. We zitten er midden in, want een groot gebied met extreme kou breidt zich over west Europa uit.
Groet,
Cees
Niet alleen is er een sublieme drukverdeling, maar in de kaarten van 850hPa en 500hPa zie je hoe de kou tot op grote hoogte aanwezig is. We zitten in continentaal-arctische lucht van de zuiverste soort.
Kijk eens op 500hPa : temperaturen onder -40. En in het 850hPa-vlak : beneden -20. Beide zijn extreme waarden voor onze omgeving. Een vergelijkbare situatie ken ik alleen van 1 februari 1956, ook al zo'n klassieker!.
Voor de Nederlandse waddeneilanden, ik dacht met name Terschelling, had dit op 11 januari 1987 spectaculaire gevolgen. De extreem koude lucht werd daar over zee aangevoerd. Het gevolg laat zich raden : door de koude bovenlucht (-40 op 5km) werd een dikke luchtlaag onstabiel en onstonden zware sneeuwbuien. Aan de -20 op 1440 meter hoogte kan je zien dat aan de grond de temperatuur daarbij ver onder 0 moet hebben gelegen; theoretisch kan het absoluut niet hoger dan -5 zijn geweest. In de praktijk zal het meer in de buurt van -8 to -10 hebben gelegen.
De sneeuw was hevig en langdurig; als ik mij goed herinner was er sprake van een sneeuwdek van 80 cm!
Als je de voorgeschiedenis in de kaarten ziet, dan valt op, dat de ontwikkeling van het hogedrukgebied sterk van de poolstreken afkomstig was. Een eerste poging vanuit die richting rond half december 1986 had voor ons geen gevolgen. Bij de definitieve winteractie zie je in de eerste week van januari hoe vanuit noord Siberië een hogedrukgebiedje naar de poolzee verhuist. Intussen wordt op de noordelijke oceaan de druk hoger en trekken depressie over Polen naar het zuidoosten. Bij ons komt dan al de weg vrij voor koudere lucht met af en toe sneeuwbuien.
Op 7 en 8 januari lijkt het atlantische hoog contact te gaan maken met het hogedrukgebied bij Nova Zembla. Bij ons is het dan al vrij koud met lichte tot matige vorst in de nacht (De Bilt). Boven Rusland, Scandinavië en Polen ligt een gigantisch koude-reservoir. In Lapland en noord Rusland worden overdag temperaturen gemeten van -35 tot -40!
Op 8 en 9 januari trekt een kleine depressie over zuid Scandinavië naar Polen. Tegelijkertijd neemt de Atlantisch rug van hogedruk in betekenis af! Het hoog bij Nova Zembla gaat op eigen kracht verder en breidt zich naar Scandinavië uit. Op 9 januari is al duidelijk dat de koude lucht aan de achterzijde van de depressie boven Polen aan een opmars bezig is ; in zuid Zweden vriest het midden op de dag streng.
Het hogedrukgebied breidt zich intussen vanuit de poolstreken steeds verder uit over Scandinavië. Maar er bebeurt nog iets : over Spanje trekt een depressie uitdiepend in de richting van Italië. Een complex lagedrukgebied is hierdoor ontstaan. Dit systeem krijgt een aanzuigende werking voor de kou; en die is buitengewoon hevig in het Noorden van Europa; op de kaart zie ik om 12 uur GMT(UTC) een -42 staan in Noord Rusland, na een nacht met -45 tot -46.
In de nacht van 9 op 10 januari gebeurt het : de wind gaat om van ZZW naar ONO (niet door het noorden!) en begint de temperatuur aan een daling. Boven Scandinavië stijgt de luchtdruk nog verder en boven de Middellandse Zee daalt de druk sterk. We zitten er midden in, want een groot gebied met extreme kou breidt zich over west Europa uit.
Groet,
Cees
