BIJ GEBREK AAN VIRTUEEL WINTERWEER....
Glûpende kâld!
(Een herinnering van Harrie Laanstra)
Ik heb hem wel vaker ter sprake gebracht, die fikse, droge stormachtige kouinval van 16/17 januari 1972. Deze kwam voor het KNMI onverwacht. Maar niet voor iedereen...
Ondanks veel oostelijke winden in de eerste helft van januari wilde het geen winter worden. Pas 16/17 januari bracht dus die fikse, droge stormachtige kouinval met temperatuurdaling tot -10 graden in Friesland, -14 in Berlijn en -19 in Warschau. De stormachtige oostenwind ging die maandag 17 januari 1972 door merg en been. Het was "glûpende kâld" zoals wij in Friesland zeggen. Deze kouinval - feitelijk vorstverscherping na de lange aanloop met vrij koud weer bij oostenwind - greep plaats onder pressie van een machtig hogedrukgebied boven Rusland en een via Frankrijk wegslippend minimum.
Hans de Jong vergeleek de ontwikkeling een beetje met de wijze waarop de stormachtige kouinval van februari 1929 zich voltrok.
Maar wie kwam nu de eer toe deze plotselinge vorstinval voorzien te hebben? Neen, niet het KNMI, maar wél Jan Pelleboer.
Op maandag 17 januari 1972 schreef Jan Pelleboer in zijn weeroverzicht in het Nieuwsblad v/h Noorden:
"Koning Winter heeft zich netjes aan onze prognose van zaterdag gehouden door zondagavond met strenge vorst de Nederlands-Duitse grens te passeren. De Bilt hield de boot tot gisteravond nog wat af door niet meer dan 5 graden vorst te verwachten".
Hoe zag Pelleboer de vorst zo keurig op tijd aankomen, terwijl het KNMI in De Bilt miskleunde?
Volgens Pelleboer was de vorst volgens de weerkaarten al enige tijd onderweg. De vorst trok op vanuit de richting Polen. Zaterdag 15 januari 1972 kreeg Pelleboer de overtuiging, dat het zondagavond raak zou zijn. Dit op basis van 30 jaar ervaring. Pelleboer meldde:"Eén van de weinige dingen die ik positief kan stellen is, dat ik een bijzonder goed geheugen heb. Ik herinner me veel weersituaties. Op een gegeven moment denk je: "Nu moet ik oppassen; deze situatie hebben we tóen ook gehad". In dit geval dacht ik aan 28 januari 1956 en 15 december 1946, toen er op de weerkaart dezelfde situatie was. De hogedruk was erg taai. Als je eerst een depressie hebt bij Ierland die los laat en onder ons langs naar de Middellandse Zee duikt, dan krimpt de wind en krijg je binnen een etmaal strenge vorst".
De redenering klopte; het vroor, dat het kraakte. Dat het KNMI in De Bilt er op zo'n moment naast zit, komt volgens Pelleboer, omdat er veel jonge meteorologen werken, die nog niet zo'n grote ervaring hebben, maar overigens wetenschappelijk wel fraai te werk gaan.
Hoe het afliep?
Die maandagavond 17 januari 1972 was de scherpe vorstinval een apart item in het NTS-Journaal met anchorman Frits Thors (de man met die karakteristieke witte haardos). Er kon al op vaart en plas geschaatst worden over feitelijk één nacht ijs... En onvermijdelijk viel de term "Elfstedentocht". Het leek op een complete winterweek uit te draaien, maar helaas werd het gezegde "Strenge heren regeren niet lang" in dit geval wat te letterlijk opgevat. Een dooiaanval uit het zuidwesten slaagde moeiteloos. Dinsdagavond de 18e was er al verandering van lucht en in de vroeg woensdagochtend de 19e januari was het hele land alweer uit de kou.
Maar een leuke winterveeg blijft het!
Bron: "Jan Pelleboer weerman en dorpsmens"
Uitgave: Profiel, Bedum. 1995
Glûpende kâld!
(Een herinnering van Harrie Laanstra)
Ik heb hem wel vaker ter sprake gebracht, die fikse, droge stormachtige kouinval van 16/17 januari 1972. Deze kwam voor het KNMI onverwacht. Maar niet voor iedereen...
Ondanks veel oostelijke winden in de eerste helft van januari wilde het geen winter worden. Pas 16/17 januari bracht dus die fikse, droge stormachtige kouinval met temperatuurdaling tot -10 graden in Friesland, -14 in Berlijn en -19 in Warschau. De stormachtige oostenwind ging die maandag 17 januari 1972 door merg en been. Het was "glûpende kâld" zoals wij in Friesland zeggen. Deze kouinval - feitelijk vorstverscherping na de lange aanloop met vrij koud weer bij oostenwind - greep plaats onder pressie van een machtig hogedrukgebied boven Rusland en een via Frankrijk wegslippend minimum.
Hans de Jong vergeleek de ontwikkeling een beetje met de wijze waarop de stormachtige kouinval van februari 1929 zich voltrok.
Maar wie kwam nu de eer toe deze plotselinge vorstinval voorzien te hebben? Neen, niet het KNMI, maar wél Jan Pelleboer.
Op maandag 17 januari 1972 schreef Jan Pelleboer in zijn weeroverzicht in het Nieuwsblad v/h Noorden:
"Koning Winter heeft zich netjes aan onze prognose van zaterdag gehouden door zondagavond met strenge vorst de Nederlands-Duitse grens te passeren. De Bilt hield de boot tot gisteravond nog wat af door niet meer dan 5 graden vorst te verwachten".
Hoe zag Pelleboer de vorst zo keurig op tijd aankomen, terwijl het KNMI in De Bilt miskleunde?
Volgens Pelleboer was de vorst volgens de weerkaarten al enige tijd onderweg. De vorst trok op vanuit de richting Polen. Zaterdag 15 januari 1972 kreeg Pelleboer de overtuiging, dat het zondagavond raak zou zijn. Dit op basis van 30 jaar ervaring. Pelleboer meldde:"Eén van de weinige dingen die ik positief kan stellen is, dat ik een bijzonder goed geheugen heb. Ik herinner me veel weersituaties. Op een gegeven moment denk je: "Nu moet ik oppassen; deze situatie hebben we tóen ook gehad". In dit geval dacht ik aan 28 januari 1956 en 15 december 1946, toen er op de weerkaart dezelfde situatie was. De hogedruk was erg taai. Als je eerst een depressie hebt bij Ierland die los laat en onder ons langs naar de Middellandse Zee duikt, dan krimpt de wind en krijg je binnen een etmaal strenge vorst".
De redenering klopte; het vroor, dat het kraakte. Dat het KNMI in De Bilt er op zo'n moment naast zit, komt volgens Pelleboer, omdat er veel jonge meteorologen werken, die nog niet zo'n grote ervaring hebben, maar overigens wetenschappelijk wel fraai te werk gaan.
Hoe het afliep?
Die maandagavond 17 januari 1972 was de scherpe vorstinval een apart item in het NTS-Journaal met anchorman Frits Thors (de man met die karakteristieke witte haardos). Er kon al op vaart en plas geschaatst worden over feitelijk één nacht ijs... En onvermijdelijk viel de term "Elfstedentocht". Het leek op een complete winterweek uit te draaien, maar helaas werd het gezegde "Strenge heren regeren niet lang" in dit geval wat te letterlijk opgevat. Een dooiaanval uit het zuidwesten slaagde moeiteloos. Dinsdagavond de 18e was er al verandering van lucht en in de vroeg woensdagochtend de 19e januari was het hele land alweer uit de kou.
Maar een leuke winterveeg blijft het!
Bron: "Jan Pelleboer weerman en dorpsmens"
Uitgave: Profiel, Bedum. 1995
