MeteoGroup: Virtuele winterkou, met Weerwoord afbeelding

Winterliefhebbers worden ernstig op de proef gesteld en hadden het de afgelopen jaren misschien wel makkelijker. Toen was de winter sowieso kansloos. Nu niet.

Tot dusver is het de winter van de speldenprikken. Van de korte flitswintertjes. Van het ‘toch net niet’. Maar de vorige twee winters waren wat dat betreft helemaal kansloos. Afgezien dan van die koude week in de eerste week van januari 2016 toen het noordoosten wel even echt in de greep kwam van de vorst. Dooiaanvallen leverden toen extreme ijzel op. Dagenlang kon men op straat schaatsen in onder meer Drenthe, Groningen en Friesland.

Schaatsen op natuurijs
Deze winter wordt tot nu toe bepaald door krachtige hogedrukgebieden. De systemen liggen steeds net verkeerd om de deur voor vrieskou echt overtuigend open te zetten. Maar onder rustige omstandigheden kan het in een heldere winternacht wel gemakkelijk licht en soms matig vriezen. Dat hebben we nu al meer malen gezien. Rond Sinterklaas kon men op een paar plekken zelfs schaatsen op (heel dun) natuurijs. De hogedrukgebieden werden mogelijk gestimuleerd door het extreem warme weer op de Noordpool. Dat verzwakt immers de westelijke straalstroom zodat warmbloedige stormdepressies minder de ruimte krijgen in onze omgeving.

Poolwervel
De Noordpool is nog altijd warm vergeleken met wat daar normaal is. En er ligt minder ijs dan ooit eerder gemeten. Tegelijkertijd is de Poolwervel, die eerder deze winter vaak verzwakt was of een flink stuk verplaatst was, nu toch wat overtuigender terug te vinden in het Noordpoolgebied. Op de termijn van meer dan een week vooruit wordt de Polar Vortex meer langgerekt en zien we boven Siberië een gebied met veel warmere lucht in de stratosfeer verschijnen. Een sterke Poolwervel boven de Noordpool stimuleert een zonale (westelijke) stroming. Een verplaatste en of verzwakte wervel gaat vaak samen met geblokkeerde patronen waarbij een eventuele uitbraak van koude lucht meer kans krijgt.

Siberische vrieskou
De afgelopen dagen werden de signalen voor een overgang naar serieuze winterkou sterker. Eergisteren konden we in ‘de pluim’ zelfs een meerderheid van koude berekeningen zien. Ruwweg 60% van de ruim 50 berekeningen ging toen voor invallende vorst na het weekend van 8 januari. Winterliefhebbers deelden hun hoop en enthousiasme via tal van fora en social media, en ook in het landelijke nieuws verschenen verhalen over schaatsijs over twee weken. Er was virtueel gezien beslist sprake van serieuze winterkou. Aanblazer zou een hogedrukgebied boven Scandinavië zijn, dat mogelijk zelfs Siberische vrieskou op transport zou zetten.

Wat zegt de pluim
Inmiddels worden geduld en verlangen weer in toenemende mate op de proef gesteld. De computerberekeningen worden minder overtuigend. De laatste runs geven de mogelijkheid van een winters hoog boven Scandinavië geen ruimte meer. Gelukkig hebben we dan de pluim nog. Maar ook de pluim is duidelijk minder hoopvol voor liefhebbers van vorst en sneeuw. Op basis van deze grote groep berekeningen valt zelfs te concluderen, dat de kans op vrieskou uit het oosten vanaf 10 januari minder dan 20 procent is. De kans op vorst in de nacht is wel significant, om en nabij de 50 procent. Al met al kunnen we zeggen dat het nog steeds kan, winterweer over (ruim) een week. Maar de kans dat het met een sisser afloopt en dus bij virtuele winterkou blijft, is zeker aanwezig.

Gladheid door ijzel, sneeuw en bevriezing
Nu zitten we overigens nog wel in vrij koude lucht. Maar vanuit het noordwesten nadert een front waarachter ‘maritiem polaire’ lucht ons land zal binnenstromen. In die lucht zien we morgen eindelijk weer eens echte wolken, en niet alleen maar mist, nevel en vuurwerksmog. Bovendien zal de zon geregeld om de hoek komen kijken. Maar eerst passeert dat front dus nog. In het westen, midden en noorden valt de neerslag vanavond en vannacht in de vorm van regen. In het oosten en zuiden begint de neerslag als (mot)regen, maar het is nog koud. Lokaal ligt de wegdektemperatuur tijdens de start van de (mot)regen nog onder nul en kan het dus glad worden door ijzel. Tijdens de passage van het front koelt de luchtlaag in de onderste 1000 meter voldoende af om mogelijk toch even sneeuw te krijgen. In ieder geval in de Limburgse heuvelen waar het vannacht mogelijk wit wordt door een paar centimeter sneeuw. Achter het front klaart het vanuit het noordwesten later in de nacht scherp op. De natte wegen koelen snel af en gevaar voor gladheid door bevriezing ligt op de loer, ook in het midden, westen en noorden.