Winterbulletin 24 (2-2-2017)
Imposant en onzeker
De januari-vorstperiode was nog maar kort afgelopen of de weermodellen begonnen al te stoeien met nieuwe drukverdelingen die de deur naar winterkou weer op een kier open zetten. De winters aandoende weerkaarten die op het beeldscherm verschenen werden geprojecteerd op een termijn van een dag of 10. Geen reden om daar meteen een terugkeer van de kou in te zien. Nu dit patroon inmiddels dagenlang in de modeluitvoer consequent aanwezig is, wordt het tijd om op deze ontwikkelingen in te gaan. Het is nu zo ver dat bijna iedereen die iets heeft met winterweer, begint te speculeren over een nieuwe vorstperiode.
Er zijn in de atmosfeer op dit moment ontwikkelingen gaande die, mogelijk voor langere tijd, de drukverdeling gaan veranderen. Dit hangt samen met een snelle opwarming van de stratosfeer in het Poolgebied. Deze wordt aangeduid met de afkorting SSW: sudden stratosferic warming. Als gevolg daarvan wordt de poolwervel, die een belangrijke motor is voor westelijke winden op onze breedte, verdrongen, uit elkaar gewerkt of verplaatst. Op termijn zien we aan het aardoppervlak de luchtdruk in een deel van het noordpoolgebied stijgen. Ik kom daar zo meteen nog op terug. De poolwervel wordt weggedrukt naar noord Canada en Groenland. Of dat voor ons gunstig zal worden valt nog te bezien.
Wat de weermodellen ons de komende dagen laten zien is in eerste instantie een lichte drukstijging, vooral op grotere hoogte, boven Noord Europa. Een hogedrukgebied boven Rusland trekt zich weliswaar naar het zuidoosten terug, maar het versterkt geleidelijk een uitloper in de richting van Noord Scandinavië. Door hogedrukimpulsen vanuit het poolgebied ontwikkelt zich een nieuw hogedrukgebied waarvan het centrum met een druk van plm 1045 hPa boven het noorden van Europees Rusland komt te liggen. Aan de zuidoostzijde van dit hogedrukgebied stroomt siberisch kou richting van, ja van wat? Scandinavie? Midden Europa? Of misschien zelfs naar west Europa.
Hier stuiten we op een groot vraagteken. Het hogedrukgebied ziet er imposant uit en dringt zelfs iets op naar het westen. Maar wat er na maandag gebeurt is onzeker. Het hele systeem ontwikkelt zich te ver oostelijk. Zo te zien houdt dit verband met het verplaatsen van de poolwervel naar Canada/Groenland. Het hogedrukgebied ligt te oostelijk en oceaandepressies zijn vooralsnog iets te duidelijk aanwezig aan de randen van het continent. Bovendien is de luchtdruk in zuidwest Europa te hoog. In deze situatie zou de ontwikkeling van een lagedrukgebied in de buurt van Spanje of Portugal heel welkom zijn om de koude lucht aan te zuigen.
Ondanks alle bedenkingen zijn er wel degelijk kansen dat de diepe kou ook ons land gaat bereiken. Zowel GFS als ECMWF ziet de kou met vorst van betekenis woensdag ons land binnen komen. Maar we weten het: op termijn van meer dan 3 dagen is zo’n ontwikkeling altijd onzeker. Aan het begin van de vorige vorstperiode hebben we dat ook gezien, toen 3 dagen voor de geplande kou-inval het beeld van de weermodellen een enorme draai maakte en de kou vrijwel werd afgeblazen. De verwachte instroom van zeer koude lucht zou niet plaats gaan vinden. Uiteindelijk viel het resultaat nog mee, met een behoorlijke serie vorstdagen en daarbij ook nog een paar ijsdagen. Dat alles dankzij een hogedrukgebied boven onze hoofden, waaronder door uitstraling nog redelijk wat kou werd geproduceerd. De situatie van dit moment is een geheel andere, met een hogedrukgebied op noordelijke breedte. De onzekerheid is er evengoed, want de details in de stroming die kou moet aanvoeren zijn lang nog niet duidelijk.
Quote selectie