Eerder noemde ik de revolutie van de kerstdagen. Het is de snelle wisseling van de wacht wat betreft hogedrukgebieden. Onvoorstelbaar niet alleen hoe snel het Deense hogedrukgebied werd afgebroken, maar ook hoe snel een sturend hogedrukgebied bij Groenland de regie overnam. Het is een in mijn ogen zeldzame beweging geweest. Waar op 24 december de kern van een hogedrukgebied lag met meer dan 1045 hPa is in ongeveer twee dagen het beeld radicaal veranderd en is ter plaatse een kleine depressie ontstaan met kernwaarde iets onder 1010 hPa. De ontwikkelingen gingen tijdens de kerstdagen dus snel en het KNMI had moeite om de ontwikkelingen in de peiling te houden.
Wonderlijke kerstdagen waren het, waarin een vorstperiode met droog vriezend weer omsloeg naar een sneeuwsituatie op 2e kerstdag. 26 december 1962 is zo’n dag die in mijn geheugen blijft hangen en later bepalend bleek voor het verloop van de winter. Zie ook een deel uit het dagboek 1963:
--------
26 december:
In de ochtend is het bij ons in Voorburg bewolkt. De wind waait zwak uit ZZW. Ik herinner me de weerberichten niet, maar ik vermoed dat het KNMI achter de feiten heeft aangelopen. Hoe dan ook, in de middag begint het zachtjes te sneeuwen bij temperaturen van een paar graden onder nul; er valt ongeveer 5 cm. Toch nog een beetje witte kerst; de sneeuwlaag is dik genoeg om de wereld prachtig wit te maken. Opvallend is, dat regen en motregen beperkt bleef tot een smalle kuststrook. Op de weerkaart is de revolutie compleet. Er is een heel nieuw patroon ontstaan : een krachtig hoog ligt met kerndruk van 1041 hPa tussen Groenland en IJsland; een kleine depressie met sneeuwgebied, ligt met zijn centrum boven Denemarken. Dit lagedrukgebied trekt in zuidelijke richting over ons land. Een blik op de 500 hPa kaart laat zien wat er aan de hand is : een grote blokkade strekt zich van noord naar zuid over de oceaan uit. Boven Europa komt een tak van de straalstroom vanuit het noorden uit het poolgebied. Heel ver weg, bij zuid-Italië, zien we pas een stukje zuidwestelijke stroming. Kortom : de deur zit stevig op slot, en de winter heeft voorlopig vrij spel. Toen ik voor het eerst, eind jaren zestig, de weerkaarten in handen kreeg, was ik verbaasd over deze ontwikkelingen.
Zo’n resolute blokkade in twee trappen; ik geloof dat dat uniek was. Vooral die laatste zet van de winter op tweede kerstdag, het afsluiten van Europa voor zachte lucht door een krachtig hoog op het noorden van de oceaan, het zou het waarmerk worden van deze winter.
Koudegetal: 55,6
-----------
Hoe die ontwikkelingen precies gingen is op de weerkaarten te zien. De weerkaart van 26-12 om 1 uur laat al zien hoe de veranderingen op gang komen in onze omgeving. Wij zijn in een gebied met weinig tot geen wind terecht gekomen en het is wachten op wat vanuit het noorden op ons af komt.
De weerkaart van 26-12 laat zien hoe de druk in onze omgeving en midden Europa gedaald is. De storing op de Noordzee heeft geen kans om Europa in te trekken en dooi bij ons te brengen; ook in het Kanaalgebied en Frankrijk is de druk gedaald en er is geen zonale straalstroom die een inval vanuit het westen faciliteert. De storing brengt ons neerslag, vrijwel overal in de vorm van sneeuw bij een ZZW wind. In de avond was het duidelijk: dit is een totaal mislukte poging tot dooi om de noord!
Op de uurwaarnemingstabel van Eelde en Rotterdam is te zien dat de temperatuur wel iets opliep, maar dat het bleef vriezen. In Rotterdam loopt het kwik op tot -1,2. Prolongatie van de vorstperiode? Het leek er wel op.
