We schrijven 14 februari 2018, een zware SSW is momenteel in volle gang. Laten we eens kijken hoe dat eruit ziet.
We beginnen met de zonaal gemiddelde zonale windkaarten per drukniveau (y-as) en breedte (x-as). U weet, we spreken van een SSW bij een gemiddelde zonale wind die negatief is op 60NB en 10hPa. De meest recente kaarten hiervan zijn die van gisteren 12z. Hier zitten we dus al op -20m/s! Het bijzondere is dat deze SSW-criteria gehandhaafd worden gedurende de hele 10-daagse periode, zie ook de +240 kaart.
Kijken we specifiek op het 10 hPa niveau, dan zien we een gespleten vortex. Het sterkste deel bevindt zich boven Canada, een kleiner deel (het restant van de Aziatische vortex) boven oost-Europa.
In de komende dagen loopt dit kleinere deel retrograads naar het westen en wordt opgenomen in het dominante vortexrestant boven Canada. Het zou goed kunnen dat dit oorzaak is van de onzekerheid die we in de modellen zien. Na de fusie wordt de hoogterug dominant over de gehele pool, behalve het vortexrestant boven Canada. Op lagere niveau's (30, 50 hPa) zien we dat patroon min of meer gekopieerd: het kleine vortexrestant dat fuseert met het hoofdrestant boven Canada.
Ondertussen zien we dat de opwarming op 30 hPa goed op gang is, iets minder explosief nog op 10 hPa. Ik vind temperaturen boven de pool niet altijd indicatief: de temperaturen tussen 60 en 90 Noord (zonale gemiddeldes, of het verschil tussen die twee) zeggen meer, in combinatie met de geopotentialen. Maar goed, die van 30 hPa is wel spectaculair momenteel.
Kijken we naar het GFS-ensemble (op 65N dit keer, maakt voor de beslissing wel/geen SSW niet veel uit om op deze breedte te kijken), dan zien we goed hoe zwaar deze SSW is en hoe lang ie aanhoudt. Pas aan het eind van de EPS-periode komt een deel van de members weer op marginaal positieve zonale windsnelheden uit. De afgelopen winterseizoenen werden de strato-nerds (zoals ikzelf) al enthousiast als de zonale windsnelheid eventjes negatief werd, en moet je nu kijken!
Voor wie zich afvraagt of we nu niet eigenlijk een Final Warming zien: ik denk van niet. Final Warmings zijn doorgaans veel geleidelijker en vinden later in het seizoen plaats. Het is niet onwaarschijnlijk dat de vortex zich begin maart iets herstelt, om dan uit te doven en in zomermodus te gaan.
Ik denk dat wat we nu in de GEFS-gemiddeldes zien een goede indicator is voor wat komen gaat in de troposfeer, maar op de korte/middellange termijn is het de vraag hoe groot de invloed is van het zich verpaatsende vortexdeel is.