Winterbulletin no 15 Door Cees van Zwieten
(22-2-2018)
Zware kou nadert (2)
De naderende siberische kou is al een paar dagen in het nieuws. Soms wordt het in de media aangedikt (de beer is los, we krijgen -15!) en soms wordt er wat laconiek over gedaan (… en na zondag wordt het kouder). Wat voor mij vast staat, is dat we met een bijzondere situatie te maken krijgen; die situatie is aan te duiden met diepe transportkou. Dat komt lang niet iedere winter voor, soms moet je er meer dan 10 jaar op wachten. Het woord “transportkou” duidt aan dat er een grote hoeveelheid koude lucht met een grote snelheid wordt aangevoerd. Het kan ook alleen echte transportkou zijn als de koude luchtlaag dik is; en dan hebben we het over lucht die uit de poolstreken komt maar over land wordt aangevoerd. Aan al deze voorwaarden zal met grote waarschijnlijkheid worden voldaan vanaf zondag. Het gaat om een grote massa zeer koude lucht waarin op 1,5 km hoogte in het brongebied temperaturen tot onder -20 voorkomen. Aan de grond vriest het daar ongeveer 30 graden. De koude lucht aan de grond is bij transport aan opwarming onderhevig. De kou op hoogte verandert iets minder en staat garant voor een beperking van de opwarming. Door instraling van de zon zal het bij ons niet tot zulke lage temperaturen overdag komen, maar de verwachting is wel dat het een paar dagen ook overdag zal blijven vriezen.
Is dat scenario zeker? Nu spreken over woensdag is een behoorlijke overschrijding van de 3 dagen termijn. Er zit dus nog onzekerheid in, maar de verwachting is, met eensgezindheid van verschillende weermodellen, de laatste dagen zo constant dat ik denk dat de werkelijkheid er niet ver vanaf zal zitten. En dan het ijs: harde prognoses zijn niet te maken, een voorzichtige verwachting van een redelijk ijsvloer op het grotere water is inmiddels wel te geven. De ijsgroeimodellen geven voor woensdag ongeveer dezelfde waarden als gisteren. Voor het midden van het land 8 cm volgens het KNMI en volgens Winterplaza. De grootste onzekerheid zit in de ijspluim van het KNMI; volgens deze is tussen 6 en 8 cm het meest waarschijnlijk.
Voor de ontwikkeling van het weer deel ik de verwachting in drie perioden in: 1. de zekere periode; 2. de periode van enige onzekerheid en 3. de trend op lange termijn. Voor de zekere periode ga ik uit van drie dagen, de minder zekere 4 tot 7 dagen vooruit.
1. Voor zeker valt nu aan te nemen dat de komende dagen de zeer koude lucht op transport gaat in onze richting en dat de instroming ervan in de vroege ochtend van zondag (25-2) gaat beginnen. Tot die tijd is er aarzelende ijsvorming, vooral op ondiep water waarbij overdag daar weer een beetje van kan wegdooien.
2. De minder zekere periode moet de koudste worden, van maandag tot en met donderdag (1-3). De temperatuur daalt waarschijnlijk verder met de mogelijkheid van één of meer ijsdagen met in de nacht en vroege ochtend meest matige vorst. Hoe koud het precies wordt is nog enigszins onzeker. In de koudste oplossing zal het woensdag misschien 2 tot 4 graden vriezen in de middag bij minima van -8 tot -11. Het zou ook best een tikje minder kunnen uitvallen. We zien de laatste dagen de modeluitvoer nog iets heen en weer bewegen. In alle gevallen is het bijzonder koud voor de tijd van het jaar en zal het schaatsen beginnen, zeker op ondiep water; wat minder zeker is het voor de grote vaarten en plassen. De wind kan op groot water een spelbreker zijn bij de ijsvorming.
3. In de trend-periode lijkt de kou onder druk te komen van een oceaandepressie, waarvan de koers onzeker is. Bij een zuidelijke koers zal het kouder blijven dan bij een meer noordelijke. Er kan sneeuw gaan vallen. Zelfs of die depressie wel in de buurt van ons komt is nu nog niet te zeggen. Er is ook een mogelijkheid dat de kou, zei het iets getemperd, stand houdt.