Winterverwachting.
Begin van de winter. Tijd voor mijn winterverwachting.
Met de komst van de Sint en december is ook de welbekende westcirculatie weer op de afspraak. Donkere dagen, jagende wolken, regenvlagen, zachte lucht …
November lijkt de winterliefhebbers alweer een cynisch voetje te hebben gelicht. Een mooi scandiblokkade bracht nog geen winterkou en ondanks enkele modelspielereien, was de gunstige setting geen lang leven beschoren.
Wordt de komende winter er weer eentje uit een dozijn (zacht, nat, winderig, bewolkt)? De voorbije jaren werd de liefhebber van sneeuw, kou en ijs al zo weinig gegund. Na de lange koude eerste jaarhelft van 2013 is een lange periode met duidelijk te koude temperaturen niet meer aan de orde geweest.
Het huidige weertype (net na een kouder intermezzo) met een aan kracht winnende westcirculatie wekt het vermoeden dat we weer minstens tot na kerst met zacht en nat weer rekening moeten houden. Een aantal indicatoren versterken ook dit vermoeden.
De stratosfeer tussen 30 en 50 HPA in de omgeving van Spitsbergen is koud en voorspellingen houden die de komende tien dagen ook koud. Statistisch leidt dit met grote waarschijnlijkheid tot drie weken zacht weer in West-Europa. De zonale flow in de troposfeer wordt door de stratosfeer verder aangejaagd. Aanwijzingen dat die stratosfeer deze winter nog sterk zou opwarmen zijn er eigenlijk weinig, want de combinatie van QBO west met geringe zonneactiviteit heeft in het verleden bijna nooit tot major warmings geleid. Ook de temperatuur van het zeewater in de Atlantische Oceaan tijdens de zomer (gemiddelde afwijkingen over juni, juli, aug, sept, okt blijken uit onderzoek de beste voorspeller voor de NAO in winter) suggereert een duidelijke positieve NAO tijdens de winter.
Is deze winter voor de ijsliefhebber dan nu al verloren? Niet helemaal. Een winter met sterke zonale flow en positieve nao kan toch koud uitpakken in onze regio. Scandiblokkades die erin slagen stevige kou tot in West_europa te voeren en dan in een taai eurohoog veranderen zijn perfect verenigbaar met een positieve NAO. Dit levert dan geheid zeer koud weer voor de tijd van het jaar op. De blokkade halfweg november zou een vingerwijzing kunnen zijn voor wat ons deze winter te wachten staat.
Zijn er nog andere indicatoren? Jazeker.
De siberische sneeuwgroei was in oktober aan de hoge kant. Niet van het niveau van topoktober 2009, eerder vergelijkbaar met 2012, 2015, 2016. Volgens de theorie van Cohen zou een hoge sneeuwgroei de kansen op hogedrukgebieden in het poolgebied en Scandinavië in de kernwinter verhogen. Voor de temperatuur in onze omgeving valt er echter eigenlijk weinig uit af te leiden, omdat wij zelfs bij hoge druk boven Scandinavië niet altijd in de zeer koude lucht terecht komen. Snel zakkende blokkades brengen winter tot in Athene, maar niet in West-Europa. Op basis van de SAI (snow advance index) kunnen we voorlopig stellen dat de kans op een negatieve AO/NAO in de kernwinter hoger is dan de kans op een positieve AO/NAO. Voor december is er minder voorspelbaarheid.
EL NINO: dit leidt meermaals tot vorming van Alaskahogen. Deze voeren in hun rug koude ijslucht van noordwest naar zuidoost en kunnen zorgen voor uitbraken van koude bovenluchten vanuit het noordoosten van de VS, met opleving van de Atlantische depressieactiviteit. Ook dit bevordert een positieve NAO. Voor de AO ligt dit anders, omdat Alaskahogen (met de bijhorende warmteadvectie) kunnen zorgen voor geopotentiaalstijgingen boven de Noordelijke IJSzee, soms zelfs reikend tot Spitsbergen.
De MJO (madden julian oscillation) is een maat voor de tropische depressie-activiteit in de Stille en Indische Oceaan. Er zijn 8 fases. De zone met sterkere depressieactiviteit verplaatst zich immers. In theorie ga je van fase 1 naar 8 en kom je zo weer in fase 1 terecht. In praktijk is dit niet altijd het geval. Hoe krachtiger de depressieactiviteit hoe sterker de mogelijke impact op de NAO (afhankelijk van de fase waarin de MJO zich bevindt). Op dit ogenblik is de activiteit te klein om invloed op ons weer in een periode van 10-30 dagen in de toekomst te mogen verwachten.
Conclusie:
Omdat ik niet verwacht dat deze winter gemiddeld een diep negatieve AO/NAO waarde kan halen, geloof ik ook niet in een lange geblokkeerde winter met lange droge vriesperiodes. Mijn inziens zal de NAO en mogelijk ook de AO over de hele winter bekeken positief zijn. Dit maakt een grote winter onwaarschijnlijk. Een winter met duidelijk tot licht positieve NAO/AO lijkt me het meest waarschijnlijk. In een winter met licht positieve NAO zijn vanzelfsprekend enkele fases met duidelijk negatieve NAO niet uit te sluiten. Maar anderzijds zullen natte depressies ook onherroepelijk ons deel zijn. Schaatsplezier buiten zal zich tot een enkele week, hooguit twee weken beperken.
Meer in detail (ter vermaak):
December zachte natte start, met mogelijk (maar volgens de modellen nu nog zeer onzeker) een (bescheiden) koude impuls in tweede helft december met scandiblokkade, overgaand in depressieweer richting nieuwjaar, met weer een zeer natte episode, gevolgd door een mogelijke tweede poging van Koning Scandi halfweg januari. Indien die er komt, zou die koude wat van langere duur kunnen zijn en zich zelfs tot in februari kunnen handhaven. Ik tip wel op een vroege overgang naar lente halfweg februari (na nog een natte episode na de kou).
Deze winter zal wat betreft de temperatuur ergens tussen de normaal en 1 standaarddeviatie boven die normaal uitkomen, met normale zonneduur en ietwat te hoge neerslaghoeveelheden (dus vrij nat, want de gemiddelde winter is nat). Schaatsmogelijkheden zie ik vooral op de overgang van januari naar februari. Een noord(west) winter met quasi permanent hoog boven Oceaan (of zelfs Groenland) verwacht ik niet.
ps. ik probeer later ter verduidelijking nog wat beeldjes tussen de tekst te zetten.
