2019 een bijzonder vlinderweer-jaar: Distelvlinder-invasie in NL
Bericht van: Theo (Buren Ameland) , 23-06-2019 21:23Er speelt zich nu een bijzonder weer-gerelateerd fenomeen af in Nederland.
Er is een Distelvlinder-invasie gaande. Sinds 2009 zijn er niet meer zoveel distelvlinders waargenomen dan op dit moment in (vooral Noord) Nederland. Op Ameland verscheen op 4 juni de eerste distelvlinder, daarna zijn de aantallen steeds verder toegenomen tot er rond de 17e juni duizenden distelvlinders werden gezien. Op plekken met veel distels waren ze niet meer te tellen, wolken van vlinders vlogen op uit distelvelden. Een impressie is te zien op de video.
Op 28 maart werd deze schatting gedaan: “700 million-1 billion mentioned in Israel heading NW”Vanaf 22 maart kwamen de eerste op Cyprus aan, en op 23 maart in Griekenland: “Currently watching Painted Lady migration here in South East Greece. I’m getting about 30-50 fly past me per minute and heading west.” Die vlinders zouden theoretisch richting Italië gevlogen moeten zijn, maar tot nu toe zijn nergens meldingen van grote aantallen meer te vinden.
Midden mei kwamen de volgende berichten van verder naar het noorden. Dit moeten nakomelingen geweest zijn van de golf die eind maart op gang kwam. In Roemenië zag een medewerker van De Vlinderstichting, die daar op vakantie was, op 17 mei er ongeveer 20 per minuut naar het westen - noordwesten vliegen. Kort daarna begonnen ze op Gotland en Zuid-Oost Zweden aan te komen, en ook de Finnen kregen ineens distelvinders binnen. Inmiddels worden er van Gotland vele duizenden gemeld.
Lagedrukgebied
Maar waar blijven ze dan? Een weerkaart van 19 mei laat een mogelijke verklaring zien. In Zuid-Duitsland lag een sterk lagedrukgebied, gevuld met heel veel regen, die de toegang tot onze streken blokkeerde. De distelvlinders zouden wel eens aan de oostkant van het lagedrukgebied de Noord/Noord-West gerichte stroming hebben kunnen volgen, en zo in Zweden beland zijn. Een beetje pech voor ons dus?
Een beetje geluk
Chris van Swaay van de vlinderstichting schrijft: 'Betekent dat dat wij geen distelvlinderinvasie krijgen?' Niet, dus getuige deze kaart met distelvlinder waarnemingen in juni, diverse 1000+ers in Noord NL
Van Afrika naar Europa
In de winter kruipen de distelvlinders in Midden-Afrika uit de pop. Ze vertrekken dan van hun geboortegrond en vliegen over de Sahara. In Noord-Afrika zit de trektocht erop en planten distelvlinders zich voort. Ongeveer een maand later, het is dan februari, steken de nieuwe distelvlinders de Middellandse Zee over, dit jaar dus vooral via het Midden-Oosten naar Zuidoost Europa. En daar herhaalt de cyclus zich nog een keer. In april gaat de volgende generatie – dit zijn dus al de ‘kleinkinderen’ van de distelvlinders die in januari vertrokken – nog verder noordwaarts. Die vlinders komen dit jaar met een omweg via Oost (en Noord) Europa in de 2e week van juni naar Nederland. Ze hebben er dan een reis van meer dan 4.000 kilometer op zitten.
In Noord Nederland zijn duizenden trekkende distelvlinders geteld, op de Wadden en op Ameland dus ook bevindt een ultieme noord(zee)grens voor de distelvlindertrek en door sterke wind sterke westenwind belemmerd verder te trekken. Nu de wind naar oost is gedraaid en (ook hier) het warm weer is geworden, kunnen duizenden distelvlinders wellicht verder trekken. Of ze planten zich (deels?) hier voort. Of de Wadden en andere plaatsen in Nederland later in de zomer vol met distelvlinders van een volgende generatie overspoeld raken is de vraag. We zullen het zien.
Nature Today Distelvlinder-invasie
2019-een-topjaar-voor-de-distelvlinder
RTV Drenthe Invasie-van-distelvlinders
'Rafelige' distelvlinders overspoelen het Noorden
Groningen en Friesland beleven een invasie van distelvlinders. Die trekken langs van oost naar west. Een deel blijft hangen, maar de meerderheid komt uiteindelijk om boven de Atlantische Oceaan.
Vooral in Noord-Nederland worden de distelvlinders sinds het begin van de week massaal waargenomen. ,,Als je op een zonnig moment een plek opzoekt met distels, kun je soms wel tientallen per minuut zien'', belooft Chris van Swaay van De Vlinderstichting. Het gaat om een opvallende piek, zegt Van Swaay. In 2009 waren er voor het laatst zo veel distelvlinders te zien in ons land.
De miljoenen vlinders zijn op het oog niet in topvorm. Ze zien er in veel gevallen gerafeld en flets uit. Dat heeft alles te maken met de trektocht van duizenden kilometers die ze al achter de rug hebben. Die reis is dit jaar ook nog eens een stuk langer uitgevallen.
Sahara
Het overwinteringsgebied van de soort ligt in Afrika, in het Sahel-gebied, juist onder de Sahara. Gewoonlijk trekken de vlinders vanaf november in een betrekkelijk rechte lijn van zuid naar noord. Daarbij leggen ze in zuidelijk Europa eitjes om een nieuwe generatie te vormen. Die trekt vervolgens door naar het noorden.
Dit jaar beschrijven de vlinders een wijde lus via het oosten. In maart werd Israël door miljarden vlinders overspoeld. De piek was daarna merkbaar in Griekenland en Roemenië, waar onderzoeker Van Swaay zelf kon constateren dat ze er een nieuwe generatie in gang zetten. Die vlinders trokken op naar Noord-Europa. Vanuit Finland en Zweden trekken ze nu langs de kust over Nederland, waarbij opvalt dat ze vooral laag vliegen.
De oceaan op
Het grootste deel van de distelvlinders trekt voort. Ze steken de Noordzee over naar Groot-Brittannië, waarna de massa doortrekt in westelijke richting, boven de Atlantische Oceaan. Daar komen de vlinders uiteindelijk om. Van Swaay: ,,Het is een beetje lemmingachtig. Ze scheuren met zijn allen de oceaan op en zijn vervolgens weg.''
Van Swaay: ,,Als je het per individu bekijkt is dat een tragisch verhaal, maar als soort is de distelvlinder juist heel succesvol. Als je ervan uitgaat dat hun drijfveer is zich over de hele wereld te verspreiden, dan kun je alleen maar constateren dat dat aardig lukt. Je komt ze over de hele wereld tegen op plekken waar distels groeien.'' Die distels zijn vooral voor rupsen als vlinders belangrijk als voedselplant.
Van Swaay gaat ervan uit dat er de komende zomer nog altijd veel distelvlinders te zien zullen zijn. Een deel van de langstrekkende vlinders heeft hier de reis beëindigd en eitjes gelegd. ,,Over een week of zes, zeven zouden we er weer heel veel moeten zien. Die zullen dan bovendien een stuk gaver en kleuriger zijn dan de dieren die nu langsrazen.'' Dagblad van het-Noorden
