Reis- en fotoverslag uit de polder, de gruwelijke winter van 2019/20

Naar aanleiding van Rubens verslag uit de ijzige wonderwereld van IJsland, hier mijn soortgelijke verslag uit de Hollandse polder. Want ook Nederland huiverde, rilde en trilde. Ja mensen, we beleefden een onvergetelijke winter.

Het was me toch wat. Iedereen zal onmiddellijk begrijpen wat ik bedoel. Het was afzien, het was lijden. Schaatsers met bevroren vingers, neuzen en oren. Overal sneeuw, overal ijs, enkele monsterfiles door onbegaanbare wegen en weermannen die de ene avond na de andere verwachtingen vol diepvrieskou op ons afvuurden. Als we 's avonds in ons bed lagen zagen we het allemaal zo voor ons.

Maar de werkelijkheid was nog beroerder. Daar liep je dan, buiten, ingepakt en wel in je nieuwe winterjas. Het leek wel een soort berenvel. Terwijl het zweet in straaltjes van je rug liep, passeerde je een vijver met een paar dobberende eendjes in een reusachtig wak dat zich zowaar tot de randen uitstrekte. Wat een drama. Ze hadden alle ruimte, zaten niet samen opeengepakt in het laatste restje open water en klommen ook niet opgewekt snaterend aan de kant als zich daar iemand aandiende met wat restjes brood, normaal gesproken een hartverwarmend tafereel. Nee, de eenden hoefden zich over ijs en gebrek aan eten niet druk te maken. In- en intriest.

De natuur deed nog wel zo zijn best. De bomen hadden verwachtingsvol hun bladeren laten vallen, zoals ze dat altijd deden, ingesteld op een jaargetijde vol ontberingen. De poedelnaakte houten bouwsels van takken en takjes, uitwaaierend in fijnmazige twijgjes die naar de hemel reikten, waaruit de sneeuw zou moeten vallen, waren er klaar voor. De bomen zagen ernaar uit wat van die sneeuw op te vangen, wat hen een betoverend aanzien zou schenken. Zelfs op de stammen zou met behulp van de wind wat sneeuw kunnen achterblijven, terwijl enkele wandelaars zich in een winterse wonderwereld zouden verraadden door knisperend voetstappen achter te laten op een besneeuwd voetpad. Zoals hier:



Dat was 2009. Nu restte niets dan doffe ellende. 

Maar aan de bomen lag het dus niet. Op het gras viel ook weinig aan te merken. Dat lag gewoon gras te wezen, klaar om een sneeuwtapijt te vormen en sneeuwpoppen te dragen.

Ook de vogels deden hun best, gewillig om de kou te doorstaan. Alleen het weer was onwrikbaar. December begon en eindigde met een paar koude nachten, maar dat was het dan wel. Vrijwel alles wees er begin 2020 op dat sneeuw en ijs ver bij ons vandaan zouden blijven.

Op 6 januari 2020 besloot ik de vreselijke waarheid niet langer te verdringen en de pijn maar toe te laten. De weerkaart van die dag staat achteraf wel symbool voor de totale winter. Kanslozer kan bijna niet. Pijnlijk.



Ik trok eropuit, niet zo stevig ingepakt, niet voorzien van sjaal en muts, met een open jas en een camera. De temperatuur bedroeg een graad of acht. Met weinig wind voelde het opvallend aangenaam. Het was ietwat heiig en de zon stond laat in de middag al wat lager. De lucht was blauw, met slechts in de verte wat lage wolken. De bomen wierpen hun lome schaduwen op het gras en reikten naar de lucht, smachtend naar wat sneeuw. Of was het mijn verbeelding?



Ik liep moedig door. Er was niet gestrooid. Maar goed, dat hoefde natuurlijk ook niet. Zonder het gevaar te lopen uit te glijden op gladde paden, bewoog ik me voort langs onzichtbare sneeuwpoppen en niet bestaande vaders die hun kinderen niet op een slee voorttrokken. Er was ook geen geluid van opgeschoten pubers die elkaar bekogelden met sneeuwballen. Helaas. Ik glimlachte door de tranen heen. Ja, dit was wel de beste manier om de treurnis te verwerken. 

Overal zag ik naakte, kale bomen en takken, zo ver als het oog reiken kon. Ze gaven de omgeving iets macabers. Natuurlijke skeletten in een sneeuwloze natuur. 



Ik naderde een rij knotwilgen, wederom niet gehinderd door sneeuw die mijn pas normaal gesproken zou vertragen. Ik liep langs een vijver zonder ijs en dus zonder schaatsers. De zon prikte in mijn ogen. Het schaduwenspel van de wilgen, kaarsrecht op een rijtje, liet me desondanks voorzichtig glimlachen.



De natuur toonde zich plotseling van een andere zijde. Niet ver bij mij vandaan, ik schat op zo'n 20 meter, streek aan de overzijde van een smalle sloot een reiger neer. Tussen de gelige rietstengels waande het dier zich vast onbespied. Even stond hij stokstijf stil, liep toen een paar passen en vloog weer weg, om binnen een paar seconden weer te landen op een plek die hem klaarblijkelijk toch iets geschikter leek.



Ik stond stil en wilde wachten tot hij weg zou vliegen. Hoelang dat ook zou duren. Gelukkig duurde het slechts een paar minuten.



Ik liep door en keek naar het wederom volstrekt onbesneeuwde gras, de rimpelingen in het volstrekt niet bevroren water, de zwemmende, niet door ijs gehinderde meerkoetjes, wat meeuwen in de verte en passeerde een hond die zijn baasje aan het uitlaten was. Het beest, een zwarte terriër, liep parmantig voor haar uit en leek de vrouw waarachtig voort te trekken.

De natuur toonde hier zijn wreedste kant. Zachte modder. Zichtbare grassprietjes. Water zonder ijsvorming. Lome zonneschijn. Nergens sneeuw. Nergens ijs. Ook geen grote SUV's, die voor je uit konden rijden en zo de weg begaanbaar konden maken. En kale bomen, overal kale bomen. Ik nam een pad richting het open grasland, liep over een bruggetje en keek naar een groep meeuwen die hier, niet ver van de kust, op adem kwamen. Af en toe stegen ze op, maakten een denkbeeldige boog in de lucht en keerden dan weer terug naar het groene, sneeuwloze gras.

Pas na een tijdje merkte ik hoeveel vogelsoorten hier verzameld waren. Links van me zat een grauwe reiger. Rechts, een flink eind in de verte, luierden wat ganzen. Aan de rand van de sloot, een stuk dichterbij, hupten wat zwarte kraaien. Er waren nog meer ganzen, echte trekganzen, die op hun vlucht naar een voor mij onbekende bestemming uitgerekend hier waren neergestreken. Ze hoefden zich om sneeuw niet druk te maken. 






Zo vorderde de wandeling gestaag. Nog steeds met open jas, lopend in het zonnetje. Het waaide nauwelijks. Met de wijzers van de klok mee liep ik richting Schiedam, richting de verdiepte A4. Eenmaal op Schiedamse grond zag ik ijs. IJs? Nou ja, het leek erop, zo perfect was de spiegeling. 






De Hollandse winter was meedogenloos. Wat een verschrikkelijk gezicht, zeg nu zelf. Groen en bruin, waar grijs en wit zoveel mooier zijn. Of toch niet helemaal? Schuilt er toch wat schoonheid in onderstaand beeld, voor wie het zien wil?



Op de terugweg legde ik nog een paar keer vast hoe de bomen als enigen lieten zien dat het toch echt januari was. Kaal en doods. Toch had het wel wat.



Zo kwam ik na zo'n anderhalf uur weer thuis, toch wel redelijk opgewekt. Kennelijk had ik mijn noodlot aanvaard. 

En de winter? Die sleepte zich voort in de weken die volgden, zich blijvend vermommend als de herfst. En stuurde, om dat effect te versterken, zelfs enkele flinke stormen op ons af. Februari lachte ons recht in het gezicht uit, finishte met een belachelijk eindgemiddelde van 7,2C en was desondanks met 67,6 zonuren redelijk grijs. 

Gelukkig hebben we de foto's nog.

Vrolijk Pasen iedereen!