De droogte in Nederland spitst zich verder toe. In april was het tekort aan neerslag op de meeste plaatsen al groot, in de huidige meimaand is het alleen maar verder gegroeid. In delen van het midden, oosten en zuiden van het land bedraagt het sinds 1 april opgebouwde neerslagtekort al meer dan honderd millimeter. Tel je de twee laatste weken van maart, die ook droog verliepen, daarbij op, dan is het tekort feitelijk nog groter.
Was het sinds vorig jaar september tot halverwege maart nat in Nederland, toen vanaf de derde week van maart hogedrukgebieden op het toneel verschenen, bleek het gedaan met de nattigheid. De laatste twee weken van maart viel er vrijwel geen regen meer en het droge weer hield vervolgens het overgrote deel van april aan. Pas op het laatste regende het weer een beetje en dat verhinderde dat april als recorddroog de boeken in zou gaan.
Mei verloopt ook droog
Ook de meimaand startte licht wisselvallig, al was de neerslag toen al zeer ongelijk verdeeld. Sinds vorige week is het opnieuw vrijwel overal droog geweest. De gevolgen van de droogte zijn op veel plaatsen duidelijk merkbaar en ook zichtbaar. Voor de natuur betekent de droogte van nu het derde opeenvolgende jaar met grote watertekorten aan de start van het groeiseizoen. Veel bomen en struiken waren al verzwakt door de twee voorgaande droge jaren. De huidige droogteperiode komt daardoor extra hard aan.
Steeds meer bomen zijn gevoelig voor bedreigingen in de vorm van bacteriën, motten en kevers die de gezondheid van de bomen aantasten. Zo hebben veel sparren het moeilijk met de letterzetter. Hele percelen moeten zo zoetjes aan worden gerooid omdat de bomen aangetast en doodziek zijn. Veel (vooral oude) beuken hebben de laatste jaren ook een jasje uitgedaan en hebben het steeds moeilijker om te overleven. Kijk zelf naar de bossen, dan zie je dat nog lang niet alle bomen mooi zijn uitgelopen. Sterker nog: er zijn ook heel veel bomen waaraan je nu al ziet dat ze helemaal niet meer zullen gaan uitlopen.
Vogels en insecten hebben last
Ook voor vogels en insecten is de hernieuwde periode van droogte slecht nieuws. Ze kunnen minder makkelijk voedsel vinden dan normaal en de hele keten raakt daarvan overstuur. Veel pimpelmezen hebben het hoe dan ook zwaar. Ze kampen met een virus dat er de oorzaak van is dat veel pimpelmezen dood gaan. Eerder in de afgelopen jaren is zoiets ook al met de merels in Nederland gebeurd. Zo heeft de natuur het op allerlei plekken moeilijk.
Wat je eigenlijk ziet, is dat de Nederlandse natuur niet goed opgewassen is tegen de grote veranderingen die zich in ons klimaat voordoen. Daar waar onze natuur bij voorbeeld het hele jaar door veel water nodig heeft, is het in werkelijkheid steeds vaker en ook langduriger droog. Het weer bij ons gaat meer op dat in het zuiden van Europa lijken. Wie daar komt, weet dat er in die streken een hele andere begroeiing is. Feitelijk is onze natuurlijke omgeving nu aan een pijnlijke overgang naar een nieuwe toekomst bezig.
KNMI berekende dit al
De toenemende frequentie van droogten in Nederland past in berekeningen die het KNMI in 2018 met een nieuw, fijnmaziger klimaatmodel heeft gedaan. De uitkomsten van die berekeningen weken vooral voor het voorjaar en de zomer duidelijk af van eerdere berekeningen, die aan de basis stonden van de in 2014 gepresenteerde klimaatscenario’s voor Nederland. Belangrijkste verschil was de sterk toegenomen kans op droogte in het voorjaar en in de zomer. Hoofdveroorzaker hiervan zou het ‘continentaler’ worden van het weer in Nederland moeten zijn. Met meer aflandige stromingen in het voorjaar en in de zomer. Op die manier zou de Noordzee steeds vaker buiten spel komen te staan.
In de basis heeft Nederland een vochtig klimaat omdat de gemiddeld zuidwestelijke wind vochtige lucht vanaf de oceaan en de Noordzee het land in blaast. Waait de wind vaker vanuit het land, zoals in het voorjaar en in de zomer nu lijkt te gebeuren, dan krijgen we dat vocht niet meer binnen en wordt het droger. Volgens de modelberekening van 2018 hoort er ook een andere drukverdeling bij. Namelijk die waarbij er hogedrukgebieden bij de Britse eilanden en boven de Noordzee liggen. Precies wat er nu ook aan de hand is.
Droogte nu de norm van straks
Kernuitkomst van het onderzoek uit 2018 is dat een droogte, zoals die van 1976 of 2018, waarvan nu wordt gedacht dat hij ongeveer 1 keer per honderd jaar optreedt, tegen het einde van de eeuw weleens de nieuwe norm zou kunnen zijn. In de tussentijd is met het onderzoek verder nog niets gedaan, omdat het nog maar om één fijnmazige modelberekening ging. Het KNMI is wel hard aan het werk met het bepalen van de nieuwe klimaatscenario’s, die waarschijnlijk volgend jaar gepresenteerd zullen gaan worden.
-> Onderzoek naar het continentaler karakter van het voorjaar en zomer. Interessant.