Doch, als het om klimaat gaat is 'de norm' altijd iets dat van tijdelijke aard is. De norm verandert door de duizenden jaren en blijft dat ook doen.
De klimatologische norm wordt berekend om de 10 jaar over een periode van 30 jaar. Zou je dat kunnen terugrekenen over duizenden jaren dan zie je dat die verandering in een voor een generatie nauwelijks op te merken en voelbaar tempo veranderde. Dat is nogal een essentieel verschil met nu.
Dat weten we niet zeker. Er zijn aanwijzingen dat het wereldklimaat in het verleden ook al vreemde bokkensprongen heeft gemaakt om wat voor reden dan ook. Als er op die momenten, in een ver verleden, een keer zoiets gebeurde en er ook al mensen leefden, zullen ze dat echt niet hebben (kunnen) bij (ge)houden zoals wij dat heden ten dage wel doen. Daarbij komt natuurlijk dat de prehistorische mens een veel langere tijd op de aarde heeft rond gelopen dan de 'historische' mens. Met andere woorden, vóór de uitvinding van het schrift kon met niet documenteren wat er op Aarde gebeurde en dus ook niet schrijven over mogelijke klimaatveranderingen. Hedendaagse (bodem)onderzoeken en fossielonderzoek laat in ieder geval wel zien dat het klimaat op aarde grimmig kan zijn en warme en koude periodes elkaar afwisselen (glacialen en interglacialen). Men baseert zich ook als het om dat laatste gaat op de parameters van Milankovic die onder andere studie maakte van obliquiteit, precessie en exentriciteit. Het klimaat op aarde wordt dus niet alleen beïnvloed door wat er op de planeet zelf gebeurt wat betreft bijvoorbeeld de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen, of hoe de landmassa over de aarde verdeeld is, ook zaken als de hellingshoek van de evenaar ten opzichte van het omloopvlak van de aarde in de baan om te zon (obliquiteit), of veranderingen in de precessie van de aardas kunnen (abrupte) klimaatveranderingen in gang zetten. Of de opwarming van de laatste 50 jaar echt zo uniek is als we denken kunnen we dus niet met 100 procent zekerheid zeggen als je het mij vraagt. Maar dat de huidige opwarming extreem is (wellicht ongezien, zou best kunnen) kan nu niemand meer ontkennen. Of de mens met haar grote CO2 uitstoot de énige oorzaak van de huidige extreme opwarming is of dat het een bijvoorbeeld een astronomische oorzaak heeft, of dat het een combinatie van meerdere factoren is moet de wetenschap keer op keer opnieuw blijven onderzoeken. Wat betreft het acute probleem waar we nu met onze 7 miljard tegelijk mee kampen; CO2 terugdringen lijkt me een zinloze missie, omdat het met de huidige bevolkingsgroei de komende jaren simpelweg niet haalbaar is. De intenties van belangrijke naties als bijvoorbeeld China en Brazilië stemmen daarin ook zeker niet hoopvol. Ik zou dus tot die tijd (dat het wél haalbaar is) inzetten op adaptatie en daar serieus in gaan investeren. Het kan goed zijn dat de wereldbevolking door die klimaatverandering pittig gaat inkrimpen, maar daar zal de aarde geen traan om laten, en haar dierenbestaan ook niet. Waarschijnlijk vaart de mens zelf ook beter bij een wat bescheidener aantal. Tja, moeilijke materie maar wel erg boeiend dat uitgerekend wij zoiets meemaken (de bizarre klimaatverandering die de laatste jaren zonder enige twijfel in een hogere versnelling is gekomen).