Goedemiddag WW,
Het is al enige tijd geleden dat ik middels een weerpraatje van mij heb laten horen. Ik ben nog wel actief op WW maar meer als commentaargever. Commentaar geven is iets wat ik prima in de vingers heb maar een weerpraatje waar aandacht en tijd in zit spreekt natuurlijk veel meer tot de verbeelding. De reden waarom ik geen vast weerpraatje meer heb zoals eerder vorig jaar heeft te maken met de schaarse tijd die ik heb om echt in de pen te klimmen. Ook is de winter nou niet bepaald het leukste seizoen om weerpraatje te schrijven. Vorig jaar merkte ik al dat vrijwel ieder praatje hetzelfde was als het ging om ons weer. Niet zo gek ook met een winter waar vrijwel alleen winden uit zuidwestelijke richtingen waaiden. Winter 2019/2020 zal snel worden vergeten. Of dat voor winter 2020/2021 ook gaat gelden is natuurlijk de hamvraag. En ik zou echt niet beginnen aan een praatje als ik daar niet een aanleiding voor zou zien. De aanleiding is dat er toch wel wat kansen beginnen te komen op een vorstperiode. Daar wil ik even op in gaan alsook een beschouwing van de huidige meteorologische winter, die ondertussen alweer bijna op de helft is van zijn levensduur.
De winter van 2020/2021 is tot nu toe nog niet bijster spannend verlopen. En dat is voor velen nog zacht uitgedrukt. Ondergetekende is, zoals voor velen wel bekend, ook totaal niet gecharmeerd van de huidige winter. Maar daar kan de winter in principe weinig aan doen want zelfs een normale winter die klimatologisch normaal presteert zal nog steeds niet winters zijn. Om het interessant te laten worden in de lage landen moeten tegenwoordig álle puzzelstukjes goed vallen. Dat was altijd al zo, maar met de voortschrijdende opwarming wordt het allemaal nog moeilijker. Er is bijna een wonder voor nodig. De voorwaarden zijn namelijk niet meer hetzelfde als vorige eeuw. De zeeën blijven steeds warmer en degelijke toch al zeldzame hogedrukruggen in het verboden gebied lijken meer moeite te hebben om overeind te blijven waardoor ingezette blokkades vaak maar moeizaam op gang komen, laat staan stand houden. Tot overmaat van ramp koelen de bovenluchten ook steeds moeizamer af. Die combinatie zal op een dag in deze eeuw de doodsteek vormen voor iedere reële mogelijkheid op onvervalst winterweer in Nederland, dat is mijn overtuiging. Mits de opwarming doorgaat natuurlijk. Als we nog iets willen zien van formaat moet dat de komende tien jaar gebeuren.
December 2020 begon redelijk veelbelovend. Rond 3 december wierp zich een blokkade op tot Groenland aan toe. Maar lang hield deze niet stand waardoor arctische lucht stagneerde boven IJsland. Tegelijkertijd zagen we boven Oost Europa een diepe zuidstroming veroorzaakt door een hogedrukgigant die berucht is onder de naam ‘De Kazach’. Kenmerk van dit hoog is dat het vaak opdoemt en soms weken op zijn plaats blijft. Hierdoor waait de wind in ‘de brongebieden’ vrijwel voortdurend uit zuidelijke richtingen. Zelfs het uiterste noorden van Scandinavië ontkomt er niet aan en is dan zeer zacht. Al zou een blokkade in het verboden gebied langer standhouden, is het onmogelijk om het bij ons écht koud te krijgen omdat er simpelweg geen kou voorhanden is in Oost Europa en Rusland. Algoed, vanaf 12 december ging de wind bij ons ook weer uit de subtropen waaien en dat leidde ertoe dat we tot kerst met zacht weer van doen hadden. De zachtheid had kaliber; de koude eerste week ten spijt, de maand eindigde bijna 2 graden te zacht (5,5 graden ten opzicht van 3,7 normaal). Tussen kerst en oud en nieuw werd het weer wat kouder maar het had niets met winterweer te maken. Met name rond het eind van de maand werd het ook steeds somberder, vooral in het binnenland. En die somberheid blijft nu, in de eerste maand van 2021, aanhouden. Als je naar de constellatie kijkt vanaf 1 januari en niet beter zou weten zou je denken dat Nederland met ijsdagen zou kampen. Rond 3 januari heeft zich namelijk een hogedrukgebied boven Scandinavië gevormd en de wind waait sindsdien bij ons uit voornamelijk noordoostelijke richting. Dé richting die het winterhart van de liefhebber sneller laat kloppen. Maar helaas, koud is het tot op heden nog niet geworden. Oorzaak, relatief warme zeeën en teveel bewolking waardoor het ’s nachts niet opklaart en het temperatuursverloop bijzonder vlak is. Door de voortdurende zuidstromingen veroorzaakt door het Russische/Kazachstaanse hoog, heeft de Oostzee amper kunnen afkoelen. En dat is precies waar die noordooster eerst overheen waait eer hij ons bereikt. Gevolg; veel vocht en dus bewolking en precies in onze hoek minder koud weer dan dat je zou denken als je de synoptiek bekijkt. Hoe dieper je het continent intrekt, hoe minder last je hebt van deze dampen. Dat leidt ertoe dat Frankrijk, Spanje en Duistland veel kouder en sneeuwrijker zijn dan de Benelux. In Spanje is zelfs een kouderecord gevestigd met een ontstellende -35,8 graden onder het vriespunt. De Nederlandse/Belgische winterliefhebber at bijna zijn schoen op bij het gadeslaan ervan. Maar zelfs dat verandert niets aan de deplorabele toestand van de winter in de Benelux. Kan er nog iets gebeuren? Of moeten we het weer doen met drie keer niets? Hieronder een analyse.
Enkele dagen geleden leek het erop dat we weer als vanouds naar een zuidwestregime zouden gaan. De pluimen zagen er na het weekend van 9 januari weer hopeloos uit. Maar de laatste anderhalve dag sluipt er toch steeds meer koelte in de pluimen. Met name de jongste pluim van EC laat ruimte voor een kouder scenario. Zo gaan zowel de Oper als Control in de loop van volgende week over op nachtvorst en overdag maar amper boven 0. Dit zou het wintergevoel enorm versterken. Er zijn zelfs wat leden die Koning Winter volledig laten invallen en met strenge vorst komen. Het laatste GFS ensemble is ook minder zacht geworden en enkele leden kruipen vanaf 14 januari richting de magische grens van -10 graden op 850hpa. Het laat zien dat er voor de tweede helft van deze maand nog niets beslist is. Maar tijd om aan te modderen is echt voorbij. De belangrijkste dagen van de winter tikken nu weg. De kracht van de zon staat nog gelijk aan een pasgeboren baby die volledig afhankelijk is. De komende twee maanden zal deze zon iedere dag aan kracht winnen en voor je er goed en wel erg in hebt is het half februari en slinken de kansen op totaalwinter rap. Grofweg heeft moeder natuur dus nog een maand de tijd om de winter onvergetelijk te maken. Gaat dat ook gebeuren?
De voornaamste reden waarom ik de situatie zoetjesaan toch wat kansrijker acht is A: afkoelende brongebieden en B: rustige oceaan en toenemende hogedrukopbouw boven IJsland/Scandinavië. De EC Oper toont hierin de weg en laat zien wat er mogelijk is als er wat van die bittere kou naar beneden uitlekt. De grote bedreiging is het warmbloedige Iberische hoog en een eventueel op stoom komende oceaan. Kleine depressies kunnen al roet gooien in het ontstaan van een mooie blokkade. Zoals de zaken er nu bij liggen is de kans het grootst dat de winter toch weer te ver weg blijft en de puzzel maar deels op zijn plek valt. Het zal leiden tot wat schermutselingen maar niet tot landelijke sneeuwsituaties en/of ijsvorming. Dat is helaas een hard feit, maar nu komt de maar. Een ervaren kaartenkijker weet dat runs nooit op zichzelf staan. Door in een periode van 24 tot 48 uur runs goed in de gaten te houden kan je soms trends ontdekken. En één van die trends is dat hogedruk in het verboden gebied toch nieuwe impulsen gaat krijgen de komende weken. De SSW zou hier in verband mee kunnen staan. Het is vrijwel zeker ondertussen dat de noordelijke en oostelijke regionen van ons continent echt wel voor langere tijd onder 0 gaan blijven. Sommige plaatsen zelfs onder -10 overdag. Daarmee wordt aan een van de belangrijkste voorwaarde voor winterweer bij ons voldaan; koude brongebieden. Daarna alleen nog een juiste constellatie.
Mijn verwachting voor de komende dagen is dat de modellen spannender zullen worden. Er zullen leden gaan komen die ons in de diepvries brengen. Bifurcatie is ook niet ondenkbaar. Een deel van de leden zal opteren voor aanvoer uit het steeds kouder wordende oosten aangevoerd door een afzakkende depressie vanaf IJsland. In combinatie met hogedrukimpulsen in het verboden gebied kan dit leiden tot de jackpot vanaf volgend weekend. Dat wat ik nu beschrijf is natuurlijk het gunstigste scenario. Tegenover dit scenario zullen ook leden staan die het Iberisch hoog te krachtig berekenen waardoor de wind toch steeds uit de verkeerde hoek blijft waaien. Het kan ook uitdraaien op een situatie waarin noordoost NL in de kou zal zitten en zuidwest NL in de zachte lucht. Kortom, heel veel scenario’s maken kans. En uiteraard zijn onze winterkansen nu nog gering, de komende dagen moet blijken of er meer in het vat zit. Het is nu of nooit voor totaalwinter. Uiteraard kan het in februari ook nog, hebben we tenslotte in 2012 gezien, doch zou het toch veel interessanter zijn voor de winterliefhebber als het een keer in januari gebeurt. Houd de kaarten maar in de gaten de komende etmalen want het zou nog wel eens spannend kunnen gaan worden.
Fijn weekend WW!
