Een historisch keerpunt in een historische winter. In Duitsland spreekt men van de Jahrhundertwinter, waar de winter op een onvoorstelbare wijze te keer ging. Jan Buisman spreekt in "Bar en Boos" van één van de meest spectaculaire kou-invallen van de afgelopen eeuwen. Op 28 december begon de extreem koude lucht vanuit noord-Rusland zijn opmars over Europa. Het oprukken van de kou verliep zeer langzaam en nam ongeveer 5 dagen in beslag. Dat bracht twee verschijnselen met zich mee. Het front tussen de zachte en de koude lucht was voortdurend zeer actief en veroorzaakte daardoor steeds veel neerslag, vaak in de vorm van een sneeuwstorm. In de tweede plaats was het voor de weerdiensten lastig om de juiste verwachting te maken. Een 100 km verplaatsing van het front, wat op de schaal waarop weersystemen opereren heel weinig is, kan in Nederland een groot verschil maken voor de helft van het land. Hoe moeilijk het KNMI het had, blijkt uit de verwachting op 28 december : morgen nog zacht, maar op 30 december wordt het kouder. We zullen zien, dat dat er voor een deel van het land niet ver naast zat, maar voor het noorden gewoon de plank mis sloeg. 

Er begint een veldslag in Europa. Je kan haast niet anders, dan de ontwikkelingen in termen van oorlogsvoering te beschrijven. Twee grootmachten strijden om de heerschappij over west en midden Europa. In het noorden heerst oppermachtig Koning Winter, met een bastion van hogedruk over Noord Canada, Groenland, IJsland, een deel van het poolgebied, Scandinavië en noord Rusland. Zijn gebied is volgestouwd met uitzonderlijk koude lucht; in noord Europa worden temperaturen rond –40 dagenlang gemeten; overdag komen er temperaturen van –20 tot –30 voor. Aan de ander kant probeert Koning Oceaan zijn zachte en vochtige rijk uit te breiden over Europa. Op 28 december heeft hij versterking laten aanrukken in de vorm van een storing, die tot ver in vijandelijk gebied, te weten Polen en West Rusland, is doorgedrongen.

In deze veldslag is een front aanwezig, waar hevige strijd woedt; het front loopt op 28 december om 12 uur in de middag van het noorden van Schotland over midden Denemarken naar het noorden van Polen. Vandaag wordt duidelijk, dat de strijd heviger wordt en dat Koning Winter langzaam terrein wint. Terwijl het in Nederland, Frankrijk en Duitsland zeer zacht is bij een temperatuur van 10 tot 12°C, worden sneeuwjachten gemeld uit Schotland en Denemarken bij krachtige oosten- tot noordoostenwind. Het front verplaatst zich maar heel langzaam naar het zuiden. In het front vinden af en toe golfbewegingen plaats, die zowaar ook gevolgen hebben voor het weer in het uiterste noorden van ons land : af en toe worden vooruitgeschoven posten van Koning Winter gesignaleerd. Zo komt even een bel koude lucht over de Wadden het noorden van Groningen binnen. Waarnemer J. Bolt in Uithuizermeden meldt aan Jan Visser om 16.00 uur een temperatuur van 4,6 °C bij zwakke noordoostenwind! Het is van uiterst korte duur : om 16.05 leest hij 7,6°C af bij harde zuidwesten wind.

Het lijkt er op, dat Koning Winter vandaag nog geen vaste voet zet op Nederlandse bodem. Toch wordt zijn regime in het uiterste noorden in de loop van de avond nog een keer gevoeld. Op Ameland en Terschelling is er tijdelijk een noordoostenwind. Om 21.00 uur lijkt het te gaan winteren in Uithuizermeden; daar wordt dan 2,8°C gemeld. Hoe klein het wintergebiedje is, blijkt uit het volgende : in Ten Post, op 13 km afstand, is het op dat moment 8,1°C bij een krachtige zuidwesten wind. In de loop van de late avond wordt de kou opnieuw verdreven en lijkt de zachte lucht weer in noordoostelijke richting op te rukken. Voor hoe lang? Dat is op dat moment niet helemaal duidelijk. Het zal er van af hangen wat een nieuwe storing, die in de nacht zal passeren, precies gaat doen. Duitse meteorologen verwachten dat er op de Noordzee een oosterstorm zal opsteken, waarbij de kou langzaam naar het zuiden komt.

De temperatuurtegenstellingen in Europa zijn buitengewoon groot. In het zuiden wordt met een lange zuidwestelijke stroming maritiem-tropische lucht aangevoerd. Hierin ligt de temperatuur tussen 10 en 15°C. Het noorden van Europa lijkt een deel van Siberië te zijn geworden met in noord Rusland ook overdag temperaturen ver onder –30°C. Deze continentaal-arctische lucht wordt met een lange oostelijke tot noordoostelijke stroming naar west Europa getransporteerd, nog altijd gestuurd door een gigantisch hogedrukgebied, dat zich uitstrekt van het noorden van Canada over Groenland naar Scandinavië en noord Rusland. Langs het front, dat de beide luchtsoorten scheidt, zijn de temperatuurtegenstellingen vooral in Polen groot : terwijl het in Warschau om 12.00 uur –10°C is, komen in het zuiden van Polen en in Slowakije nog voorjaarsachtige temperaturen van 10 tot 13° voor. Aan de noordzijde van het front, dat aan een langzame beweging naar het zuiden bezig is, ontwikkelt zich een zware sneeuwstorm. Vooral Schotland, Denemarken en Polen worden hierdoor getroffen, maar daar zou het niet bij blijven.

Tot zover het beeld in Europa. Ook in ons land worden in de vroege ochtend de tegenstellingen voelbaar. In de nacht passeerde een storing met veel regen ons land. De voorposten van Koning Winter werden weer de Noordzee op gejaagd. Plaatselijk viel veel regen, in het noorden plaatselijk 15 tot 20 mm. Op de weerkaart van die nacht is deze te zien als een snel lopende frontale storing die over ons land en België naar het oosten gaat om daar op de koude lucht in te beuken. De kou komt echter onverbiddelijk naar het zuiden opzetten, daar blijkt in de loop van de ochtend geen houden meer aan.

6.00 uur : Op de Waddeneilanden is het in de vroege ochtend begonnen; het is daar dan +1°C terwijl het in het hele land rond 10° is. Hans de Jong in Gorredijk meldt +8°C; Harrie Laanstra in Harkema : +8°C
7.00 uur : In het uiterste noorden van het land is de wind gedraaid naar ONO en begint de winter zijn opmars. Eelde : +2° ; Den Helder : +4°.
8.00 uur : West Terschelling en Uithuizermeden zitten al op de vorstgrens met 0°C. Folkert IJnsen in Stiens meldt na een hele nacht met regen +0,5°C bij een ONO-wind. Het wordt daar tijdelijk droog. Ook zuidelijker, in Gorredijk wijst de thermometer met +3,0° al naar winter. Elders in het land is het modderzacht met temperaturen van 9 tot 12°; daar valt af en toe lichte regen. In de loop van de ochtend nemen de tegenstellingen in ons land toe. Het front beweegt zich langzaam naar het zuiden. Waar het front langs trok daalde de temperatuur in 1 uur tijd 5 tot 7 graden. In het noorden van het land neemt de oostenwind toe tot krachtig en daalt het kwik gestaag. Het KNMI geeft in het weerbericht nu aan, dat de vorst morgen in het hele land een feit zal zijn.
12.30 uur : Een waarnemer in Amsterdam doet verslag van de frontpassage; hij ziet dan de windwijzer op het CS westzuidwest aanwijzen. Aan de overkant van het IJ ziet hij aan de vlaggen, dat de wind daar om is naar oostnoordoost! Om 12.41 uur ziet hij de windvaan nog steeds op wzw staan, maar een ogenblik later op ono. Op hetzelfde moment wijst de haan op de Nieuwe Kerk, 500 meter zuidelijker nog steeds wzw. Dergelijke verschillen worden ook op Schiphol gezien, aan de uiteinden van een startbaan.
13.00 uur : Eelde –1°C. Hier en daar in het land valt neerslag. In Groningen en Friesland begint onderkoelde motregen te vallen, wat daar leidt tot gladde wegen; zo komen de eerste winterongemakken het land in. Aanvankelijk valt het nog wel mee met de gladheid, doordat de grond nog relatief warm is door het zachte weer van de afgelopen vier dagen. In de loop van de middag schuift het front verder naar het zuiden; de laag koude lucht wordt ten noorden daarvan dikker, wat tot een geleidelijk meer winters karakter van de neerslag leidt. Stiens, tegen de avond : tijdelijk ijsregen. (IJsregen is gedeeltelijk gesmolten sneeuw, die in een koude luchtlaag weer bevriest). Intussen is in Noord Duitsland een sneeuwstorm opgestoken; ook in Denemarken en Polen woedt de sneeuwstorm voort. Moskou meldt –27°C; Warschau –10.
16.30 uur : Op Ameland begint de sneeuwstorm ; deze melding van Jan Bakker is waarschijnlijk de vroegste melding van sneeuw in ons land. De windkracht is onbekend, maar we kunnen rustig aannemen, dat daar toen een windkracht 8 gestaan heeft bij enkele graden onder 0. IJzel wordt gemeld uit Noord Holland, Groningen en Friesland.
18.00 uur : Het front is in het westen van het land nog iets opgehouden en ligt nu op de lijn Amsterdam-Zutphen-Winterswijk.
19.00 uur : In het noorden ligt het kwik bij omstreeks –3, zoals op vliegveld Eelde. Er valt hier en daar wat onderkoelde motregen. Ook in Den Helder vriest het nu. In Twente leest de waarnemer +1°C af en in Deelen, De Bilt, Rotterdam en Eindhoven staat +9°C op de thermometers.
20.00 uur : De eerste sneeuw valt in het noorden van Groningen bij –4°C en een krachtige oostenwind : het spel is begonnen.
21.10 uur : Stiens : de sneeuwstorm is begonnen met hoge driftsneeuw. Harde en af toe stormachtige oostenwind; tijdens de sneeuwval een versnelde temperatuurdaling.
21.30 uur : In De Bilt begint het opnieuw harder te regenen, na een dag met af en toe wat lichte regen of motregen. In het nu volgende half uur, van 21.30 tot 22.00 valt er 3 mm en daalt de temperatuur van 8 naar 7 °C. Dan draait omstreeks 22 uur de wind naar het noordoosten; de regen wordt minder en de luchtdruk vertoont een licht stijgende tendens.
22.30 uur : De winter breidt zijn invloed uit naar het zuiden. IJzel wordt nu gemeld uit het midden van het land, oa Santpoort; sneeuwstorm met driftsneeuw uit het noorden van het land. Stiens : -4,5°C
23.30 uur : De temperatuur is in De Bilt gezakt tot +2°C; daarmee is Utrecht gevallen voor de overmacht van Thialf.
24.00 uur : In de loop van vandaag heeft de winter langzaam, maar met grote overtuiging ruim de helft van ons land veroverd. Zware sneeuwstormen komen voor in Sleeswijk-Holstein, waar de sneeuw hoog opstuift bij –6 tot –10 en harde oostenwind. Hoe lang gaat dit nog door? Gezien het tempo waarin het front opschuift, kan dit nog wel een etmaal door gaan.
30 december 1.00 uur : Eelde –6 , Den Helder –4 , Twente –1 , Schiphol –0 , Deelen en De Bilt +2 , Rotterdam +3 , Eindhoven +7 en Beek(L) +8. Intussen in Warschau –14 ; Moskou : -33 en noord Rusland : -45°C.
30 december 2.00 uur : Ik ben nerveus; in Schiedam was tot laat in de avond niets van de winter te merken, maar dat er iets spectaculairs stond te gebeuren, daar was ik wel van overtuigd. Om 2 uur in de nacht maak ik een wandelingetje om de wintersfeer te proeven. Het is al koud geworden, de vorstgrens is Schiedam tot op zo'n 25 km genaderd en loopt over de lijn Leiden-Arnhem. In Rotterdam en omgeving is het dan nog +2°C. Een licht briesje uit het oosten blaast af en toe een paar verdwaalde regendruppels in mijn gezicht. Ik ben misschien één of twee uur te vroeg om het invallen van de vorst mee te maken, maar ik geniet met volle teugen van dit moment. Lang heb ik moeten wachten na 1963, maar nu is het zo ver : het grote werk gaat beginnen! 

Met dank aan : Het KNMI, Jan Visser, Hans de Jong, Folkert IJnsen, Johan Effing, Harrie Laanstra en andere waarnemers, in dit verhaal genoemd.

Wat een dag, die zaterdag de 30-ste december 1978 ! Als ik in de loop van de ochtend buiten kom zie ik een heel andere wereld dan gisteren aan het eind van de middag. Velen in het midden van het land zullen dat zo beleefd hebben. Gisteren nog zacht weer, met 9 tot 10° , motregen en zuidwestenwind. Nu is het –5° en jaagt een krachtige tot harde oostenwind een fijne sneeuw over de straten.

Als ik tegen het eind van de ochtend de straat over ga voor boodschappen, proef ik de wintersfeer met alle zintuigen. Niet alleen ìk weet, dat het gisteren nog zacht weer was; ook het plaveisel weet dat nog, want er zijn bij –5° nog natte plekken in de trottoirtegels zichtbaar; er is nog niet zo veel sneeuw gevallen dat ze zijn dicht gestoven. Het zal niet lang meer duren of alles is verijst. Hoe mooi en dynamisch kan een winter op zo'n moment zijn! En, we hebben nog meer te verwachten, zoals uit het weerbericht blijkt : in het weekeinde felle kou en sneeuwval. 

In de vroege ochtend zijn de tegenstellingen in ons land bijzonder groot : in het noorden –7 tot –8 bij sneeuw en stormachtige wind. In het uiterste zuiden is het dan nog 8 graden boven 0! Het zal ook daar niet lang meer duren : om 13 uur is alleen het zuiden van Limburg nog vorstvrij, maar de temperatuur is er dan al tot +2°C gedaald. Om 14 uur is Koning Oceaan, met zijn natte dweilenweer, uit heel het land verdreven; en dat voor lange tijd. Thialf heerst alhier, en hoe!

In het noorden van het land zijn er nu grote verkeersproblemen door de gladheid en de stuifsneeuw. Er vinden veel slippartijen plaats, soms met ernstige gevolgen, zoals in het Friese Follega. In Noord Holland raken veel auto's beschadigd door botsingen op de spekgladde wegen. Daar ligt nog ijzel onder de sneeuw. Het openbaar vervoer loopt grote vertragingen op.

Het vorstgebied in Europa is sinds gisteren een stuk groter geworden; de vorstgrens loopt van noord Frankrijk over Luxemburg naar Tsjechië. Het zuiden van Duitsland heeft nog steeds zacht weer. Op veel plaatsen is de temperatuur het afgelopen etmaal 15 tot 20° geduikeld. Waar het gisteren al vroor, is het nog kouder geworden. Om 13.00 uur : Noord Duitsland –8 tot –14, Warschau –18, Moskou –33 en Noord Rusland –40. In de Alpen is het nog steeds zacht en regenachtig weer; er ligt bijna geen sneeuw!

De sneeuwstormen in Sleeswijk-Holstein duren nog steeds voort. De sneeuw wordt metershoog opgejaagd en veroorzaakt buitengewone problemen, zoals geïsoleerde plaatsen, volledig vastgelopen verkeer en zelfs ingesneeuwde treinen. Particulier autoverkeer wordt daar in de loop van het weekend verboden. De Poolse regering heeft delen van het land tot noodgebied verklaard.

In De Bilt zien we het hele etmaal de temperatuur dalen, van +2 om 0.00 uur tot –10 om 24.00 uur. Dat alles bij een toenemende oostnoordoostenwind en in de ochtend een beetje (2 cm) sneeuw. Ongeveer hetzelfde beeld maak ik mee in Schiedam : in de loop van de dag wordt het steeds kouder en neemt de wind toe. Opvallend op de registratie van De Bilt is de stijgende luchtdruk die door gaat tot ongeveer 16.00 uur. Dan buigt de curve langzaam weer om en om 18.00 uur, de druk is dan 1000 hPa, begint een daling, die rond middernacht versneld door gaat. Wat is hier nu weer aan de hand? Een blik op de weerkaart laat dat zien : een nieuwe storing trekt snel over noord Frankrijk naar het oosten en verscherpt het winterweer bij ons; er wordt nu sneeuw verwacht vooral in het zuiden bij een stormachtige oostenwind.

In het weerbericht geeft het KNMI aan, dat nog koudere lucht naar ons onderweg is; voor 1 januari worden temperaturen tussen -8 (max) en -12 (min) verwacht en op dinsdag van -9 tot -13. In de loop van de avond wordt het weer bijna beangstigend. Om een uur of 10 in de avond is bij ons de wind zeker tot hard uit het oosten aangewakkerd, bij een nu tot -9 gedaalde temperatuur. De wind loeit echt om het huis, op een manier die we niet kennen, namelijk vanuit het oosten. Iedere windrichting heeft zo zijn eigen geluid en dit speelt zich af aan een ongebruikelijke kant van de woning, een voormalig winkelpand waarvan de winkelruimte als woon- en werkkamer in gebruik is.

Die winkelruimte had een klapraam, waarvan op dat moment bleek, dat het niet goed sloot. Zo'n harde oostenwind had er ook sinds mensenheugenis niet op gestaan. Met een forse klap tuimelt dit raam open en daar waait de stormachtige oostenwind de woonkamer binnen. Op het "grote werk" heb ik lang gewacht, maar dit gaat me verder dan me lief is. Kan iemand zich dat nog voorstellen in Nederland, dat je je niet veilig voelt in je eigen huis door het weer? Ik heb dat later nog een keer gehad, toen mijn kelder (in een andere woning) in 2001 onder liep bij zware regenval. Het probleem van het openklappende raam is gelukkig binnen een half uur verholpen, maar toch, het was even schrikken. 

Een wel heel opvallend ongeluk gebeurt in Den Haag, waar een klant van een benzinestation probeert de bevroren tankdop te ontdooien met een ..... aansteker. Resultaat : geblakerde auto en zwaar beschadigd benzinestation. Persoonlijke ongelukken doen zich gelukkig niet voor. 

(De wereld draait verder, alsof er niets aan de hand is : het rommelt in Iran; het lot van de Sjah is onzeker. Bij het vormen van een nieuwe regering wordt de eis gesteld, dat de Sjah het land zal verlaten; voor hoe lang is onduidelijk. Bron : Trouw, 30-12-1978)

Rond middernacht is het bar en boos in Nederland. De temperatuur ligt overal rond -10°; alleen zuid Limburg blijft met -7 iets achter. Er waait doorgaans een krachtige ONO wind met uitschieters tot windkracht 7 in het binnenland en kracht 8 aan de kust; op dit moment valt er vrijwel geen sneeuw. Het is onherbergzaam geworden in Nederland. We zitten midden in de grootst mogelijke kou en ik vraag me af hoe dit verder zal gaan. In de loop van de avond valt er af en toe wat korrelsneeuw. Het weerbericht belooft ons nog meer spektakel op oudejaarsdag : vannacht sneeuwval in het zuiden en verder dalende temperatuur. Kan dit in Nederland? Een sneeuwstorm bij strenge vorst? Zijn we in het Russische klimaat beland? Met dit soort gedachten in mijn hoofd val ik in slaap.

Om half acht wordt ik wakker en kijk natuurlijk direct naar buiten. Een sneeuwjacht woedt, met zeer fijne sneeuwvlokjes. Er is al een paar centimeter gevallen, en het gaat nog even door. Wie kent niet dat verhaal over het poolklimaat, waar een bijzonder soort sneeuwval voor komt, die wij in Nederland niet kennen? Welnu, vandaag kennen we het poolklimaat. Een sneeuwjacht bij een temperatuur van -11°C met een zeer fijn soort sneeuw die door alle kieren binnendringt. Vooral tochtige zolders moesten het ontgeleden, of, zoals Jan Visser het formuleerde : op menig zolder werd sneeuw geruimd. Gelukkig heb ik een paar jaar geleden een dik gevoerd jack met capuchon gekocht ; die komt me nu goed van pas, want dit moet ik natuurlijk buiten beleven. Ik maak een wandelingetje in de sneeuwstorm, een geweldige ervaring is dat; een krachtige oostenwind bij -11°C stuift de sneeuw bijna mijn kleren in. Mooi is ook het "roken" van de grachten; door het zachte weer van de afgelopen week is het water nog flink boven 0, terwijl er een ijskoude wind overheen waait; daardoor koelt de warme damp af tot een soort rook.

Bij mij ligt op de deurmat een hoopje sneeuw, die kennelijk door de brievenbus is binnengewaaid. Later op de ochtend vraag ik bij mijn buren, die op hetzelfde portiekje wonen, hoe de toestand is. De sneeuw is daar drie treden hoog de trap op gewaaid; en dat is niet alles. Mijn buurman vertelt, dat ze bij het openen van de gordijnen in de woonkamer kleine sneeuwhoopjes aantroffen op de vensterbank!

De storing, die over Frankrijk trekt, bezorgt ons dit bijzondere winterweer. Hij trekt ver genoeg van ons langs om de kou te laten voortduren, en dicht genoeg om die sneeuw te brengen; vooral in het zuiden valt de sneeuw. In Zuid Limburg komt het tot 15 cm sneeuw; De Bilt heeft slechts ruim 1 cm. In het hele land waait het daarbij hard en overal vriest het streng met in de ochtend op Twente en Deelen -13°C. In het noorden neemt de vorst iets af door een draaiïng van de wind naar NNO. Zo heeft Eelde om 7 uur -10 en Den Helder -8. Is dat in Den Helder niet het effect van het warme zeewater? Dat kan, maar ook in Den Helder is het in de voornacht kouder geweest met -9.

Op de weerkaart van Europa overheerst om 12 uur in de middag een depressiegebied met kernen boven Bretagne en boven Slowakije. Ten noorden daarvan is het bitter koud met temperaturen van -14 tot -15 in het oosten van ons land; -18 in Berlijn, -21 in Warschau en -31 in Moskou. In noord Rusland is in de ochtend plaatselijk -45 gemeten. Het barre winterweer verschuift langzaam naar het zuiden; het heeft de Alpen nog steeds niet bereikt. Aldaar is het regenachtig en zacht weer; in Garmisch Partenkirchen vraagt men zich af, wat er terecht moet komen van de traditionele nieuwjaarwedstrijd op de Ski-springschans.

De afgelopen dagen ging de winter als een razende te keer. Op veel plaatsen bar winterweer met uitzonderlijke temperatuurdaling : Warschau : in de nacht van donderdag op vrijdag(29) +7°; vandaag -21° Berlijn : vrijdagnacht +9° ; vandaag -18°. Sleeswijk-Holstein : vanmiddag stopt het daar eindelijk met sneeuwen, na een sneeuwstorm van ruim 72 uur! Op donderdag nog +5° ; op oudejaarsavond is het daar -18°. Parijs : zondagochtend vroeg nog +10° en in de late avond al -11°.

Intussen is het hogedrukgebied boven Scandinavië aan het afkalven; boven de Britse eilanden stijgt de druk. Dit moet er op wijzen dat de kou versneld naar het zuiden zal worden gebracht. Bij Schotland is in de zeer koude lucht boven het warme zeewater een klein lagedrukgebiedje ontstaan. We zullen daar nog iets van gaan merken.

In de loop van oudejaarsdag daalt , met uitzondering van het uiterste noorden van het land, de temperatuur nog verder. In Vlissingen komt het midden op de dag tot -11°. In De Bilt gaat de daling door tot even voor drie uur in de middag; dan staat er -13,2°C op de thermometer en daarmee is dan tevens de laagste temperatuur van heel 1978 bereikt. In het oosten van het land gaat het er nog kouder aan toe : in Twente staat het kwik om één uur in de middag op -15; ook daar gaat de daling nog voort. In de loop van de middag wordt daar een minimum van -15,7° bereikt en aan het eind van de middag gaat het dan weer iets omhoog. In het noorden van het land is de temperatuur dan al in opwaartse beweging. Eelde meldt om 13 uur -9° en om 17 uur -7°. Dat heeft alles te maken met de ontwikkelingen op de weerkaart, waardoor de wind naar het noorden draait. In het hele land neemt in de loop van de dag de wind af en draait bij naar noord.

Om een uur of drie ga ik met de auto van Schiedam naar Voorburg. Normaal gesproken een ritje van 20 minuten; nu echter een moeizame tocht die zeker vier keer zo lang duurt. Op de snelweg is de toestand chaotisch; de gestrooide pekel kan bij -12 vrijwel niets meer uitrichten. De snelheid ligt bij 30 à 40 km/uur; af en toe moet ik afremmen voor een sneeuwduintje dat dwars over de weg ligt. Opspattende pekel droogt snel op op mijn voorruit; na een paar minuten is deze veranderd in matglas. Sproeien gaat niet; stom, stom, niet voldoende antivries in het sproeiwater; doorrijden is onmogelijk. Er ligt een simpele oplossing voor de hand : ik stap uit, neem een hand droge sneeuw en boen de voorruit daarmee schoon. Dat alles herhaalt zich een paar keer en zo kom ik in drie kwartier die 20 km snelweg wel door. Ik blijf als automobilist wel gehandicapt, want de zijruiten blijven dicht zitten met ijsbloemen, die mijn verwarming er op de hoogste stand nog niet af krijgt.

Winterproblemen stapelen zich op in Nederland en elders in Europa. Noord Duitsland lijkt geheel ingesneeuwd; door de oosterstorm breekt aan de oostzeekust zelfs een dijk door. In Polen zit een deel van de bevolking zonder elektriciteit; Engeland meldt de zwaarste sneeuwstorm sinds 15 jaar. Ook in de Verenigde Staten heerst een felle koudegolf met temperaturen beneden -30°. In Groningen, Friesland en Drenthe is autoverkeer bijna onmogelijk door meterhoge sneeuwduinen; in Amsterdam veel gesprongen waterleidingen; bij V&D in Amsterdam vriest de sprinklerinstallatie kapot en zorgt voor veel wateroverlast; de spoorwegen hebben te maken met wisselstoringen en bevroren bovenleidingen; treinverkeer naar het buitenland is niet meer mogelijk. De NS adviseren het publiek om geen gebruik van de trein te maken als het niet absoluut noodzakelijk is. De NS verlenen ook bijzonder service : op oudejaarsavond worden nog extra treinen ingezet om gestrande reizigers verder te helpen. Veel treinen stoppen op verzoek van reizigers op ongebruikelijke plaatsen; voor die reizigers de enig manier om nog op hun bestemming te komen.

Het zuidoosten is op oudejaarsavond het koudste van het land; het is daar aan het begin van de avond 15 à 16 graden onder nul; er ligt nu een pak sneeuw van 15 tot 20 cm. De wind gaat ook daar afnemen en zo gaat heel Nederland een rustige maar zeer koude nieuwjaarsmorgen tegemoet. Om één uur in de nacht loopt de temperatuur uiteen van -7 in Den Helder tot -16 in Deelen. Terwijl bij ons de rust weer keert, is het in de Alpen ook eindelijk gaan winteren. Eerst daalt de temperatuur, waarna er een flinke hoeveelheid ijzel valt. Ook daar wordt verdere daling van de temperatuur verwacht; de vorst bereikt nu ook zuid Frankrijk en zal verder zuidwaarts oprukken.