Helaas moet ik omhoog gaan naar een '7'. Voor wie dat gisteren heeft gemist, hieronder staat het 'waarom en hoe' van de TODI.
De JOKI is een heel leuk getal om daarmee de kans op naderend winterweer te bepalen, maar zodra de winter eenmaal in het land is (zoals nu), is het een ongeschikte maat om de verdere duur van het winterweer te bepalen. Daarom introduceer ik hier een nieuwe indicator: de TODI! Deze afkorting staat voor TOm’s Dooi Index. Ook deze index loopt van ‘0’ tot ‘10’, waarvoor het omgekeerde geldt dan volgens de JOKI: een laag getal wijst op het aanhouden van de vorst, terwijl een bij een hoog getal een doorzettend dooiaanval (vrijwel) zeker is.
Uiteraard is het vrijwel onmogelijk om alle mogelijke weersontwikkelingen rondom een mogelijk dooiaanval in deze index te omschrijven, de nadruk ligt dan ook op het tijdstip van een mogelijke dooiaanval. Bijvoorbeeld: bij ‘9’ is het natuurlijk ook mogelijk dat het over 2 dagen hard gaat dooien, maar dat over 5 dagen de vorst weer even hard terugkeert. Wat dat betreft zijn de eerste zinnen van de omschrijving het meest bepalend.
Hieronder geef ik de beschrijvingen (kort en uitgebreider). Als leidraad gebruik ik de EC-pluim, zonder de andere modellen uit het oog te verliezen.
0: Thialf regeert met ijzeren vuist. Het vriest, en het blijft vriezen.
Ook op de ultra lange termijn blijven de oper, de control en de mediaan (ruim) onder nul en dat geldt ook voor vrijwel alle members en ook de andere modellen. Dit komt trouwens bijna nooit voor in de Benelux. De laatste keer dat we minstens 15 ijsdagen op rij hadden (en nog niet eens overal in de Benelux) was in de winter van 1997, toen ook de laatste Elfstedentocht werd gereden.
1: Het blijft vriezen, met soms ’s middags een kortstondige ‘droge’ dooi.
‘Echte’ dooi is tot in de ultra lange termijn niet aan de orde. De wind blijft aflandig en het continent is koud, dus hoewel de bovenluchten soms zijn opgewarmd, blijft het vriezen, maar kan het op sommige dagen ’s middags een paar uur boven nul komen, met daarbij een sterk negatief dauwpunt, een zogenaamde ‘droge’ dooi, die het ijs niet aantast.
2: Voorlopig vorst, later gekwakkel?
De winter zit stevig in het zadel, maar op de mid- en lange termijn lijkt de kans te groeien dat het meer gaat kwakkelen, maar ook dan blijft het in de nachten vriezen en is er van een écht doorzettende dooi geen sprake.
3: Vrij grote kans op kortstondige dooi op de mid-lange termijn.
De komende dagen blijft het nog (flink) vriezen, maar alle pluimen en modellen wijzen toch op enige dooi na dag ‘5’. Of de dooi écht doorzet, is de vraag. Lang niet alle members komen boven nul en het is goed mogelijk dat de vorst na een paar dagen alweer terugkeert.
4: Dooi op mid-lange termijn is vrij zeker, maar mogelijk van korte duur.
Voorlopig vriest het nog (flink), maar de kans is groot dat het na dag ‘5’ gaat dooien. Er is echter een behoorlijke kans dat het na een paar zachtere dagen, toch weer gaat kwakkelen met vorst in de nachten en enkele members zijn dan zelfs nog kouder.
5: Van vorst naar (geleidelijke) dooi.
De komende 4-5 dagen blijft het vriezen. Daarna valt de dooi in, maar de winter weet lokaal nog één of twee dagen tegen te stribbelen. Die dooi lijkt vervolgens minstens een aantal dagen aan te houden, daarna wordt het behoorlijk onzeker. Het is goed mogelijk dat de winter vervolgens toch weer een nieuwe poging gaat wagen.
6: Over 4-5 dagen volgt er dooi.
De modellen en pluimen zijn resoluut: over 4 of 5 dagen volgt er dooi, die wellicht behoorlijk doorzet en sowieso een aantal dagen zal aanhouden. Nieuwe winterkansjes dienen zich pas na dag ‘7’ tot ‘10’ aan, maar dat is, gezien die termijn, nog behoorlijk onzeker.
7: Een vrij sterke dooi over 3-4 dagen.
Nog een paar dagen vorst, maar dan is het voorlopig over en uit. Dan valt de dooi in, die vermoedelijk vrij fors zal zijn en ook een aantal dagen zal aanhouden. Elders in Europa weet de kou zich nog wel te handhaven, dus het is mogelijk dat de winter later bij ons een nieuwe poging gaat wagen, al is die kans klein, gezien de pluimen.
8: Aanhoudende dooi over 2-3 dagen.
Het vriest nu nog (flink), maar de dooiaanval die al dagen in de modellen staat, vindt plaats over 2-3 dagen en gaat ook slagen. Al snel krijgen we enkele dagen met temperaturen tussen +5 en +10 graden. Er is weinig zicht op dat het de termijn daarna significant kouder gaat worden, want slechts de koudste lijntjes uit de pluim geven dan wat lichte vorst in de nachten.
9: Een snelle dooi over 2 dagen.
Wie nu nog wil genieten van sneeuw en/of ijs, moet snel zijn, want overmorgen valt de dooi resoluut in en er is geen zicht op dat de winter daarna snel terugkeert. Zelfs op de lange termijn is de kans op +10 graden in de middag groter dan de kans dat het kwik dan tussen 0 en +5 graden vertoeft, om van nieuwe vorst maar te zwijgen.
10: Dag winter… morgen is de dooi een feit.
Morgen is het over en uit met sneeuw- en ijspret. Alle pluimen en modellen zijn het erover eens dat de dooi morgen krachtig doorzet. Niet alleen dat, het is ook duidelijk dat het daarna voorlopig ruim boven nul blijft.
En nu maar hopen dat we de TODI in de toekomst vaak zullen gaan gebruiken, want dat betekent dat het ‘nu’ vriest!
