Dat luchtwegvirussen in de warme zomermaanden minder actief zijn dan in de koude winter, is een aloud fenomeen. ,,Als het warm wordt, kruipen mensen minder vaak bij elkaar in ruimtes met dichte ramen”, zegt Kroes. ,,Buiten, of in ruimtes met veel luchtverversing, vervliegen de virusdruppeltjes veel sneller en kan een virus als corona zich nauwelijks verspreiden. Het is nu gewoon koud. Mensen spreken mede daardoor veel eerder binnen af dan vorig jaar april. Een middag met 12 of 20 graden, dat maakt veel verschil.’’
Internationaal onderzoek suggereert dat het effect van mooier weer ook bij corona een rol speelt. In Noorwegen bestudeerden wetenschappers de coronacijfers in de twintig landen die vorig voorjaar het hardst werden geraakt door corona. Hun conclusie: waar het warmer werd, verspreidde corona zich minder snel. Ook het RIVM houdt in zijn modellen rekening met de invloed van het weer.
In Nederland is het verschil tussen de ontwikkeling van de ziekenhuiscijfers van april 2020 en die van april 2021 schrikbarend. Het gemiddelde aantal dagelijkse ziekenhuisopnames was vorig jaar op 30 april ruim vijf keer lager dan op 1 april. Nu is dat effect er helemaal niet: het aantal opnamen nam gemiddeld zelfs wat toe. En dat terwijl er nu inmiddels bijna 5,5 miljoen coronaprikken zijn gezet bij meer dan 4 miljoen Nederlanders, en mogelijk al zo'n 3 miljoen mensen corona hebben gehad. In beide maanden golden er strenge lockdownmaatregelen.
Tekst gaat verder onder grafiek.
Veel factoren
Precieze oorzaken aanwijzen is moeilijk, omdat veel factoren een rol kunnen spelen. Zo wijst Peter Rottier, emeritus hoogleraar virologie aan de universiteit in Utrecht, ook op het gedrag van de bevolking. ,,Veel mensen houden zich in tegenstelling tot vorig jaar onvoldoende aan eenvoudige regels.” Dan is er ook nog de Britse variant die nu de overhand heeft, en die zich volgens veel virologen, zo ook Rottier, makkelijker verspreidt dan de oorspronkelijke Wuhan-variant. ,,Toch is een deel van de virologen sceptisch of de Britse variant echt een groot effect heeft op bijvoorbeeld het aantal ziekenhuisopnamen”, zegt Kroes. ,,Misschien scheelt het iets, maar het kan de huidige stagnatie echt niet verklaren.’’
De komende week brengt de westenwind koude zeelucht mee en blijft het dus fris voor de tijd van het jaar. Pas vanaf het weekend zou dat kunnen veranderen, omdat er kans is op warmere wind uit het zuiden. ,,Ik verwacht dat als het eindelijk mooi weer wordt, het weleens heel snel de goede kant op zou kunnen gaan, ook in de ziekenhuizen”, is Kroes positief. ,,Het vaccineren is inmiddels goed op gang gekomen en Britse studies laten zien dat mensen drie weken na de eerste prik al 65 procent minder kans hebben om in het ziekenhuis te belanden. Daar mag je dus echt wat van verwachten. Het is belangrijk dat mensen dat perspectief blijven zien.’’
Priksprint
Terwijl de ziekenhuizen nog altijd vol liggen - al was er dit weekeinde eindelijk twee dagen op rij een daling van het aantal opnames - maakt Nederland zich op voor een priksprint. Afgelopen week werden er in het centrale magazijn in Oss liefst 1,4 miljoen doses coronavaccin binnengereden en de komende twee weken komen daar nog eens 2 miljoen vaccins bij. Die worden toegediend aan mensen boven de 58 jaar, zorgpersoneel en aan jongere Nederlanders met een verhoogd risico op ernstige klachten bij corona.
Hoeveel prikken er de komende weken worden gezet, kan een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid nog niet zeggen. Deze week zullen het er zo’n 650.000 zijn.
Het aantal positieve coronatests kwam afgelopen weekeinde een stuk lager uit dan in de week ervoor. Dat was echter mede het gevolg van een fikse computerstoring bij de GGD. Hierdoor konden veel mensen zaterdag geen afspraak maken voor een coronatest.