Het bijzondere weerjaar 1783, met een vulkaanuitbarsting en Superzomer

Beste weerwoorders,

Vandaag hervat ik mijn Weergeschiedenis met vandaag als onderwerp het bijzondere weerjaar 1783 met de Laki-uitbarsting en de 2e ‘extreem warme’ zomer (Zomercijfer IJnsen 9 van 9) in slechts 2 jaar tijd (toen erg bijzonder, zeker na een gat van Z1556 t/m Z1781).

Over de winter van 1782-83 en de lente/het voorjaar van 1783 kan ik zeggen dat beide seizoenen weinig bijzonders waren. 

Maar de zomer pakte heel anders uit. Op Pinksterochtend 8 juni 1783 om 9 uur lokale tijd op IJsland barstte de Laki-vulkaan meerdere malen uit, in totaal werd er ca. 14 km3 lava en ander gesteente uitgestoten met waaronder een schadelijke zwaveldioxide wolk van 50 miljoen ton, die wolk verspreidt zich over IJsland, Noord-Amerika en West-Europa. Die giftige wolk zorgde ervoor dat er 150 tot 200 megaton aan zure regen viel over desbetreffende plaatsten en dat zorgde er ook voor dat vele flora & fauna en kleding verkleurden (waarom dat gebeurt weet ik niet, ik ben geen scheikundige).

Die giftige zwavelwolk kon zich vanuit IJsland ons bereiken door een gigantische combinatie van een Scandihoog en een IJslandhoog.

Ondanks dat werd de Zomer van 1783 toch de 2e ‘extreem warme’ zomer in 2 jaar (toen heel bijzonder, zeker na een gat van Z1556 t/m Z1781). Juni had een gem. temp. van 16.5C met in totaal 7 tropische dagen op 4 juni en 24 t/m 29 juni in Driebergen met een hoogste gemeten temp. van 34C.

Juli 1783 was zeer/extreem warm met een gem. temp. van 20.6C (0.1C koeler dan juli 2018) en extreem droog met landelijk nog geen 10 mm neerslag (ook net als juli 2018) en wel 21 tropische dagen in Driebergen met een hoogst gemeten temp. van 34.5C.

Augustus 1783 was ‘gewoon’ warm met een gem. temp. van 18.1C en zeer nat met landelijk ca. 130 mm neerslag, na de Grote Hittegolf van 24 juni t/m 5 augustus 1783 (ruim een hele maand!) met op 1 augustus nog een Tmax van aug. 1783 van 33C slaat het weer om en wordt het veel en veel natter en instabieler (en ook de warmte doet dan een stapje terug) met vele forse onweersbuien en dus ook nog benauwdere luchten (het was eerder al benauwd door de zwavelwolk, die wolk bleef de hele zomer in Europa hangen).

September 1783 volgde het pad van augustus met veel onweer en regen met een landelijk neerslagtotaal van ca. 100 mm. De gem. temp. van sep. 1783 was 15.2C, dus een warme fruitmaand maar niet bijzonder warm.

Na afloop van dit alles had met een zomer met een gem. temp. van 18.4C, 30 tropische dagen in Driebergen en ondanks de natte augustusmaand/oogstmaand een vrij laag neerslagtotaal met nog geen 200 mm regen landelijk.

De wijnboeren pochten dat jaar met de beste wijnoogst van de 18e eeuw (dat zal ook zo blijven want na Z1783 zijn er voorlopig opnieuw geen Grote Zomers meer), ook de hooioogst viel goed uit. Ook andere gewassen groeiden hierna erg goed door het vruchtbare vulkaanas.

Ik hoop dat dit een mooi verslag is van het bijzondere weerjaar 1783 met een Grote Zomer in combinatie met een grote Vulkaanuitbarsting.

Binnenkort wil ik de legendarische hagelbui van 13 juli 1788 en de Revolutiewinter van 1788-89 bespreken. De druppel die de emmer deed overlopen voor de wanhopige boeren.