De catastrofale stortregens van juli 1342, nog erger dan in 2021.
Bericht van: Erik (Hulsberg) , 25-07-2021 18:06Beste weerwoorders,
Proloog
Vandaag op deze mooie zomerse zondag wilde ik eens weer een nieuw bericht typen over extreem weer in de catastrofale 14e eeuw. Eerder had ik al het catastrofale natte decennium van 1313-1322 behandeld wat toen voor een ongekende hongersnood zorgde en een stevige ineenstorting van de maatschappij. Vandaag is het aan de beurt van de St. Maria Magdalena’s vloed zoals die genoemd wordt in de getroffen gebieden.
Deel 1: De voorgeschiedenis
Het jaar 1341 was in Centraal-Europa erg nat terwijl 1341 in de Lage Landen een vrij anoniem weerjaar was. De winter van 1342 stelde in de Lage Landen aanvankelijk (t/m half februari 1342) weinig voor met afwisseling van wind, regen, wat vorst etc. met ijzel op 26 januari 1342. Al was er op 2 januari 1342 wel een aardbeving geweest in het Graafschap Holland (de volgende kwam 40 jaar later in 1382).
Echter in Centraal-Europa was W1342 van begin af aan al een stevige sneeuwrijke winter, hierdoor konden zich gigantische massa sneeuw opbouwen in de Middelgebergten. Door een sterke dooiaanval daar op 1 februari 1342 smolten grote massa’s sneeuw en ijs tegelijk, dat veroorzaakte stevig hoogwater in de steden Praag en Dresden, in Praag werd de Judithbrug over de Moldau uit 1165 grotendeels vernield. 
In de Lage Landen zelf lag het zwaartepunt van W1342 tussen 22 februari en 10 maart 1342.
Na de kletsnatte koude en sneeuwrijke winter (Wintercijfer IJnsen 6 van de 9: Koud) was het voorjaar van 1342 een stuk droger, hierdoor werd de wateropnemingscapaciteit van de bodem verslechterd, de gevolgen ervan zal men eind juli 1342 goed merken.
Deel 2: De ramp zelf in het algemeen
Op vrijdag 19 juli 1342 merkten kroniekschrijvers wondende in de steden aan de Main en andere-Midden-Europese rivieren dat er iets heel erg vreemds aan de hand was. De rivieren begonnen steeds meer en meer massa’s water af te voeren en in een paar dagen ontvluchtten talloze mensen hun huizen en werden veel voorzieningen aan de rivieroevers vernield, waaronder watermolens, wijngaarden, boomgaarden, bruggen etc.
De getroffen steden in wat nu Duitsland is waren Nürnberg aan de Pegnitz, Bamberg aan de Regnitz, Würzburg, Frankrijk am Main, Mainz, Keulen, Limburg am Lahn, Kassel, Meiningen, Eisenach, Hannover, Braunschweig, Minden, Halle am Salle, Erfurt am Gera, Colditz am Mulde, Dresden, Meissen en Magdeburg, Regensburg, Straubing, en Osnabrück am Hase.
Deel 3: De ramp in Würzburg en Frankfurt
Op zondag 21 juli 1342 wast het water van de Main te Würzburg ‘s ochtends zo hard dat het stadsdeel direct langs de rivier in no time geheel blank staat. Daar werden de stadspoorten, delen van de stadsmuur en enkele stenen huizen geheel verwoest en ook in de wijdere omgeving werden alle houten bruggen en molens geheel verwoest.
In Frankfurt am Main is het ook hommeles, daar is het waterpeil tot wel 9 voet hoog in de zwaarst getroffen straten en gebouwen en in de voorstad Sachsenhausen slaat het water in een geplaveide straat een gat van wel 100 bij 20 bij 20 voet (lengte, breedte en diepte), alle gebouwen in die rechthoek werden natuurlijk vernietigd. Op 24 juli begaf de Mainbrug het toch samen met de poorttoren en de Catharinakapel aan de kant van Sachsenhausen, aan de andere kant was de schade gelukkig wat minder. Desondanks was de verbinding tussen die 2 plaatsen toch verbroken.
Deel 4: De ramp in Mainz, Keulen, Eisenach, Erfurt, Dresden, Mingen (am Weser) en Meiningen (am de Werra)
In de steden Mainz, Keulen, Eisenach, Erfurt en Meiningen was het water zo hoog gestegen dat men over de stadsmuren heen kon varen.
In de steden Meissen en Dresden werden er vier hele belangrijke bruggen vernield, waaronder de grote brug over de Elbe die al op 2 februari 1342 veel schade had geleden.
Ten slotte was in Minden het water door de grote kerk tot het Marktplein gestroomd, daar stond de Stadspoort ook diep onderwater en werd er een brug vernield.
Deel 5: De ramp in de Nederlanden
Reeds voor de nacht op St. Jacob op 25 juli 1342 was het ook raak in de Nederlanden. Daar sneuvelden een aantal dijken in de Overbetuwe, Nederbetuwe en de Tielerwaard, daar zijn alleen de plaatsen Tiel, Drumpt en een deel van Wadenoijen droog gebleven.
Deel 6: De rest van de zomer van 1342
Vervolgens werd het na deze zondvloed een stuk bestendiger weer voor ca. een maand (met mogelijk een hittegolf van ca. 11 tot 21 augustus 1342), hierna werd het weer onbestendiger met als gevolg een natte en onstuimige herfst van 1342.
Deel 7: De nasleep
Men heeft na veel onderzoek berekend dat er op z’n minst 13 miljard ton aan landbouwgrond was weggespoeld door deze zondvloed en de herhalingstijd van z’n gebeurtenis was eens per 2000 jaar (in een stabiel klimaat, dat wat nu niet meer het geval was).
Ook schat men in dat er op z’n minst ca. 20000 doden waren gevallen als direct gevolg van het woeste water en de bijwerkingen ervan.
Ook vermoed men dat de landbouwproductie in de wijde omgeving als gevolg van de massale erosies sterk achteruitging wat ervoor zorgde dat de bevolking steeds meer honger ging lijden wat mogelijk de Pestepidemie van 1348 t/m 1351 (wereldwijd duurde die van 1331 t/m 1353) sterk had verergerd.
Ook ging het klimaat zelf in dat decennium (de jaren 40 van de 14e eeuw) verder achteruit want na die turbolente zomer (Z1342 had Cijfer 5) volgden er op z’n 6 slechte zomers in een tijdsbestek van 8 jaar (met vooral Z1345 als dissonant met Zomercijfer 2 van de 9: Zeer koel), alleen Z1344 (Cijfer 6: vrij warm) en Z1348 (Cijfer 5: normaal) waren normaal tot vrij warm in de jaren t/m 1350. Pas in 1352 beleefde men weer een warme zomer (met een Cijfer van 7).
Deel 8: Slot
Ik hoop dat dit een mooi verslag was van de toch wel vergeten zondvloed van juli 1342. 
Links: https://en.wikipedia.org/wiki/St._Mary_Magdalene%27s_flood
https://www.volcanocafe.org/the-1342-st-mary-magdalene-flood/