Atmosferisch getij
In het verleden heb ik er wel eens berichtje aan gewijd, maar ik doe het nog maar eens: het atmosferisch getij.
De relatief geringe variatie in de luchtdruk van de afgelopen periode van 21 maart t/m 27 maart maakt het mogelijk om een grappig verschijnsel waar te nemen in de relatie tussen luchtdruk en temperatuur. De dagelijkse gang van de temperatuur gaat gepaard gepaard met een daaraan gekoppelde verandering in de luchtdruk die het gevolg is van het opwarmen en weer afkoelen van de atmosfeer. Dat effect is niet heel groot maar duidelijk te zien in een langere periode van mooi weer en relatief constante luchtdruk, precies zoals we de afgelopen periode hebben gezien. Dit zogenaamde atmosferische getij is gekoppeld aan de dagelijkse opwarming van de atmosfeer als de zon schijnt en is dus iets anders dan het door de zwaartekracht (maan/zon) veroorzaakte oceanisch getij. Zie: https://en.wikipedia.org/wiki/Atmospheric_tides
Grappig is dat de luchtdruk niet gelijk op en neer gaat met de temperatuur, maar twee keer zo snel varieert. Dat is duidelijk te zien in onderstaande figuur waar de zwarte lijn de luchtdruk weergeeft zoals de afgelopen periode in Jaarsveld gemeten, en de roze achtergrond de temperatuur* bij ons in de tuin. Duidelijk is te zien dat de luchtdruk twee keer piekt op de dag. De eerste, iets hogere piek (rode pijltjes) valt steevast samen met de stijging van de temperatuur, de tweede, lagere piek (blauwe pijltjes), met een daling in de temperatuur. Grofweg zou je kunnen zeggen dat er een component in de luchtdruk zit die met een twee keer zo hoge frequentie varieert als de temperatuur. Wiskundig snap ik dit want het temperatuurverloop is niet een nette sinusfunctie, maar ziet er uit als een periodieke functie die hogere frequentiecomponenten bevat dan alleen de fundamentele frequentie met een periode van 1 dag. De sterkste van deze frequenties is de tweede harmonische van deze fundamentele frequentie. Die tweede harmonische heeft dus een frequentie die twee keer zo hoog ligt als de fundamentele (dat is ook de definitie van de "tweede harmonische"), en daar hoort een periode bij van een halve dag. Wiskundig snap ik het en begrijp ik (zie wikipedialink hierboven) dat ook de derde- en vierde harmonische bestaan, corresponderend met periodes van respectievelijk 8 en 6 uur. Als nonexpert doorgrond ik het fysisch niet helemaal, met name niet waardoor de druk dan met een twee keer zo korte periode oscilleert in vergelijking met de temperatuur, maar wellicht dat iemand op dit forum daar zijn licht over kan laten schijnen.
*disclaimer: de temperatuur is gemeten bij ons in de tuin en weerspiegelt niet heel nauwkeurig de temperatuur zoals gemeten op de "snuffelpaal" in Cabauw door lokale opwarmingseffecten
Paul