Warmer weer tekent zich af op weerkaarten
vrijdag 10 juni 2005
Betere tijden zijn in zicht, maar voordat het zover is, moeten we eerst nog wel door een koud weekeinde heen. Ook maandag is het nog koel. Daarna tekenen zich belangrijke veranderingen op de weerkaarten af, die er uiteindelijk in uitmonden dat de temperaturen vanaf dinsdag duidelijk omhoog gaan. Op woensdag kan in het zuiden voor het eerst de zomerse 25 graden alweer worden doorbroken. En dan zijn we koelte van nu snel vergeten.
Bepalend bij het koele weer van de laatste week is steeds de ligging van een hogedrukgebied geweest, dat zich ten westen van of boven de Britse eilanden ophield. Afgelopen woensdag zorgde het nog voor recordhoge luchtdrukwaarden in Nederland. Zo'n hogedrukgebied is niet alleen op de weerkaarten, die de drukverdeling op grondniveau weergeven, terug te vinden. Ook de kaarten voor de situatie op hogere niveaus laten het goed zien. Daar vinden we op de plaats van het hogedrukgebied een hoogterug terug. Dat is een soort bult met lucht, waar hoogtewinden door worden tegengehouden. Die buigen op de plaats van zo'n rug naar het noorden af, stromen om de rug heen en komen aan de andere kant vanuit het noorden weer terug. Zo'n rug wordt ook wel een blokkade genoemd.
De koudere lucht, die onderweg is naar Nederland, kondigde zich vanochtend al aan door de eerste bewolking. Omdat de zon, de vliegtuigstreep, die links van de wolken zichtbaar is, bescheen, zien we wat verder naar rechts op de wolken een schaduw.
Op die manier is goed te begrijpen waarom de positie van zo'n hoogterug voor het weer zo belangrijk is. Bevinden we ons aan de oostkant ervan, dan zullen de hoogtewinden uit het noorden komen en is de kans groot dat er vanuit die richting vrij koude lucht wordt aangevoerd. Omdat de positie van het grondhoog en de hoogterug sterk met elkaar samenhangen, zal de wind ook aan de grond op dat moment vaak (niet altijd) noordelijk of noordwestelijk zijn. En wat er dan gebeurt, hebben we de afgelopen dagen kunnen merken.
Zolang in een dergelijke situatie nauwelijks iets verandert, zoals de laatste dagen, is er weinig hoop op een weersomslag. Snelle veranderingen liggen wel steeds op de loer. En het lijkt erop dat we zo'n verandering begin volgende week te zien zullen gaan krijgen. Een verandering die waarschijnlijk uitmondt in warmer weer.
Het draait bij die verandering allemaal om het gedrag van een bel met koude lucht, hoog in de atmosfeer, die aan de oostflank van de hoogterug (ten westen van de Britse eilanden) over Scandinavië naar het zuiden afzakt en morgen, zondag en maandag in de buurt van Nederland terechtkomt. Zo'n koude bel wordt in de meteorologie wel een koudeput genoemd en is eigenlijk de tegenhanger van een rug. Genereert een hoogterug aan het aardoppervlak een hogedrukgebied, bij een put hoort aan het aardoppervlak een lagedrukgebied.
Op deze foto zijn meerdere schaduwen van vliegtuigstrepen zichtbaar.
Op de weerkaarten van de hogere niveaus ziet zo'n put er ook echt als een bel uit, waar de hoogtewinden, tegen de wijzers van de klok in, omheen draaien. Op het moment dat zo'n bel in de zomer boven ons land komt te liggen, is dat in het algemeen niet gunstig voor het weer. De atmosfeer wordt dan sterk onstabiel van opbouw en de kans op buien is groot. Zondag en maandag zullen we dat ook merken. De put met het bijbehorende grondlaag ligt dan boven de Noordzee, net ten noorden van Nederland, en zorgt voor buiig weer. Verder vallen de grondtemperaturen tegen.
Toch kan een put ook positieve bijwerkingen hebben. Want net zoals bij een hoogterug geldt ook bij een put dat de exacte positie ervan ten opzichte van ons land bepalend is voor de uiteindelijke weersontwikkeling. Een positie ten noorden, boven of ten oosten van ons land is ongunstig. De hoogtewinden (die als gezegd tegen de wijzers van de klok in om het centrum van de put heen draaien) waaien dan uit richtingen tussen west en noord en voeren vaak koele lucht aan, waarin gemakkelijk buien ontstaan.
Een andere vorm van schaduwwerking. De laagstaande zon beschijnt de stapelwolken van onderen. De schaduwen vallen op de wolken erboven. Een prachtige foto van Martin Koster.
Gunstiger is een positie ten zuiden of ten westen van Nederland. Dan zoekt de hoogtewind richtingen tussen zuid en oost op en kan warmere lucht onze kant op komen. Aan het aardoppervlak resulteert dit boven het Europese continent vaak in de opbouw een hogedrukgebied dat, afhankelijk van de precieze richting van de hoogtestroming, een positie boven Midden-Europa of boven het zuiden van Scandinavië krijgt. Bij ons brengt zo'n bogedrukgebied de wind ook aan het aardoppervlak in de voor zomerweer gunstige richtingen tussen zuid een oost, met warmer weer als gevolg.
Aan de westkant van een put wordt met noordelijke hoogtewinden juist koudere lucht aangevoerd en die zorgt ervoor dat de luchtdruk boven de oceaan gaat dalen. Zo klapt de polariteit van de blokkade om. Het blokkerende hogedrukgebied boven de oceaan verdwijnt en wordt door lagedrukgebieden vervangen. Tegelijkertijd zien we boven het Europese moment een hogedrukgebied ontstaan. Katalysator is daarbij de put, die het geheel laat omklappen.
Deze wolk hangt heel laag. Het is een grondmistbank, zoals die deze dagen in de vroege ochtend vaak boven de velden hangt. Deze haan met zijn harem kan er niet niet overheen kijken. Foto: Ineke Keizer.
Dit is precies wat er de komende dagen gaat gebeuren. Eerst komt de put dichtbij ons land terecht. Vanaf maandag gaat het systeem naar het westen trekken. Nederland komt dan aan de gunstige oostkant terecht. Daarbij zorgt de put er aan zijn westkant voor dat de koelte brengende hoogterug boven de oceaan door noordelijke hoogtewinden eindelijk wordt afgebroken. Bij ons draait de wind als gevolg van deze ontwikkelingen vanaf dinsdag naar zuidwestelijke richtingen en vanaf dat moment is de aanvoer van warmere lucht een feit. We gaan dan op weg naar een zomerser weerbeeld.
Voordat het zover is, krijgen we nog wel eerst een koud weekeinde. Vanmiddag al dringt de koudere lucht binnen met bewolking en lokaal wat regen of een bui. En morgen, zondag en maandag zitten we er middenin. Daarbij neemt de kans op buien, door het naderbij komen van de put, steeds verder toe. Vooral zondag en maandag kunnen lokaal stevige buien vallen. De temperaturen komen morgen en zondag nauwelijks boven 15 graden uit en voor de deelnemers aan de Ronde om Texel is er morgen een stevige noordwestenwind.
In de loop van de maandag lijken de buien zich geleidelijk naar het noorden terug te trekken. Vanaf dinsdag is het dan de beurt aan de warmere, zuidwestelijke wind. Hoe het in de tweede helft van volgende week verder gaat met het warmere weer, kunt u horen via de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 50 cent per minuut). Als u optie 5 kiest, hoort de lange termijnverwachting.
Bron: Fotografen , Meteo Consult (www.weer.nl)
Quote selectie