2023 in oostelijk Noord-Brabant: recordwarm en recordnat

Het jaar 2023 leverde in het oosten van de provincie Noord-Brabant meerdere indrukwekkende records op, en dit opnieuw vooral qua warmte. Het jaar als geheel was recordwarm met in Eindhoven zelfs een jaargemiddelde temperatuur van maar liefst 12,1 graden. De maand juni ging als warmst sinds het begin van de regelmatige metingen (1951) de geschiedenisboeken in, en hetzelfde gold voor september. Naast extreem warm was het ook het natste jaar ooit gemeten, waarbij het KNMI-station te Eindhoven bijna 1200 millimeter regenwater te verstouwen kreeg.

Januari startte al direct met recordwarmte; 16,6 graden in Volkel en 16,9 graden in Eindhoven. Dit zijn de hoogste temperaturen ooit gemeten in de regio in een januarimaand. Na de grensverleggend zachte Nieuwjaarsdag gaf het kwik uiteraard wat terrein prijs, maar de eerste maandhelft verliep zacht tot zeer zacht waarbij het ook ronduit nat was:


In de tweede helft van de maand werd het kouder waarbij het in de nachten licht tot soms matig vroor, en daarbij kwam het zowaar tot sneeuwval van betekenis. Voor wat betreft sneeuwhoeveelheden waren de verschillen in de regio opvallend groot waarbij de 'jackpot' voor de regio Eindhoven was. Het dorp Heeze in de middag van 21 januari:


Februari was eveneens een zachte wintermaand en tevens vrij droog. In de nachten kwam het weliswaar geregeld tot overwegend lichte vorst, maar de winter wist absoluut geen vuist te maken. Vergeleken met de voorgaande januarimaand speelde de zon een grotere rol, met zo nu dan nu bijzonder mooie zonsopkomsten:


Hoewel ook maart aan de zachte kant was, vertoonde het weerbeeld in de regio van 8 tot en met 10 maart soms een winters karakter. Door aanvoer van koude lucht kreeg de neerslag een winters karakter en werd het landschap soms kortstondig (een beetje) wit door sneeuwval. Op de 10e veroorzaakte een strijd tussen zachte en koude luchtmassa's voor een markante overgang van regen naar sneeuw. Een winters Uden op 8 maart:


Daarna bleven de temperaturen een grillig verloop kennen met zo nu en dan een dag met voorjaarswarmte, maar soms ook nog vorstnachten. Hierbij regende het geregeld waarbij ook maart een zeer natte status neerzette. Soms kwam de zon natuurlijk ook aan bod, met hierbij een fraaie zonsondergang op de 17e:


April was op thermisch gebied een wat anonieme maand, waarbij de neerslaghoeveelheden weer iets bovengemiddeld waren in de regio. De regen viel wat meer in de vorm van buien en de zon kwam weer wat vaker tevoorschijn. De natuur maakte nog steeds een natte indruk in deze aprilmaand, zoals hieronder in de avond van de 12e ...


... en op de 27e nog steeds zelfs hier en daar in de bebouwde kom grasvelden onder water, al is dit hoogstwaarschijnlijk een Wadi:


Ook in mei hield de temperatuur het relatief bescheiden. Noemenswaardig is dat dit jaar pas op 4 mei de eerste warme (20+) dag in de regio werd gemeten, waarbij Eindhoven het overigens meteen tot 24,0 graden schopte. Sinds 1992 viel de eerste warme dag van het jaar niet zo laat. De rest van de maand wisselden warme en frissere dagen elkaar af, waarbij de zon vaak aan bod kwam en de regenhoeveelheden in de regio grofweg gemiddeld waren. Zodoende kon het landschap geleidelijk wat opdrogen. Een heldere voorjaarsavond net buiten Deurne op 19 mei:


Juni gooide de thermische remmen helemaal los en werd in de regio met afstand het warmst ooit gemeten; Volkel kwam tot een maandgemiddelde temperatuur van 20,1 graden en Eindhoven zelfs 20,6! Tot de 22e was het praktisch droog waarbij de sterke zon vrijwel ongehinderd kon branden. Hierbij lagen de maximumtemperaturen op de meeste dagen (ver) boven de 25 graden en geregeld werd zelfs de 30-gradengrens doorbroken. Zichtbare droogte in Deurne op 17 juni:


Op 22 juni regende het echter langdurig in de regio, en dat markeerde het einde van een zeer lange zonnige en kurkdroge periode. De laatste week van de maand verliep wisselvalliger, maar daarbij bleven de temperaturen vrij hoog en op de 25e noteerden zowel Volkel als Eindhoven nog 31,9 graden. Donkere wolken boven een droog landschap op de 20e:


Het wat onbestendige weerbeeld dat inzette in de laatste decade van juni, hield aan in juli. In grote lijnen intensiveerde de wisselvalligheid zelfs naarmate de maand vorderde, en ook juli ging hiermee de boeken in als een zeer natte maand. Opvallend hierbij is dat het met uitzondering van een paar dagen aan het einde van de maand niet koel/fris was. Er werden nog drie tropische dagen geregistreerd, met 34,6 graden in Eindhoven op de 8e als hoogste temperatuur van de maand, zomer, en daarmee geheel 2023. Sloten vulden zich weer met water na een natte julimaand, zoals hieronder op de 30e tussen Bakel en Helmond:


Augustus was een werkelijk kletsnatte maand, hoewel er grofweg rondom het midden van de maand zowaar een droge periode was waarin het kwik vaak de 25-gradengrens passeerde in de regio. Vooral in de eerste twee weken van de maand echter kwam het regenwater op sommige dagen met tientallen millimeters tegelijk naar beneden, en in mijn woonplaats was dat vooral op de 12e het geval. Natte natuur met paddenstoelen op de 7e in mijn tuin:


Ook in de laatste week van augustus regende het weer geregeld. Donkere wolken boven een groen landschap even buiten Deurne op 27 augustus:


In september bleven de regenhoeveelheden in de regio binnen de perken, maar veel opvallender was dat het de warmste septembermaand was sinds tenminste het begin van de regelmatige metingen in 1951. Met een gemiddelde temperatuur van 18,0 graden in Volkel en 18,3 graden in Eindhoven was het simpelweg een warme zomermaand. Er volgde een uitzonderlijk warme periode waarbij in Eindhoven zelfs 6 tropische dagen op een rij werden geregistreerd, en daar werd op de 10e met 32,2 graden ook de hoogste temperatuur van de maand geklokt. Het was grensverleggende warmte/hitte in meerdere opzichten. Beeld tussen Deurne en Ysselsteyn (Limburg) op 9 september:


Na dit uitzonderlijk tijdvak nam de temperatuur uiteraard wat gas terug, maar de herfst wist nog niet door te breken. Op de meeste dagen wist het kwik de 20-gradengrens nog (ruim) te passeren, maar zo nu en dan vielen er ook soms pittige buien. Buienlucht in de vroege avond van 18 september in Deurne:


Oktober sloot zich aan in de al opvallend lange rij van (zeer) natte maanden in 2023. Daarbij was het ook nu weer een zeer zachte/warme maand waarbij de temperatuur in de eerste twee weken ongeveer op het niveau van een doorsnee Nederlandse zomermaand uit de 20e eeuw bleef hangen. Halverwege de maand trad de herfst uiteindelijk in met lagere temperaturen en geregeld regen waarbij de regenmeters weer flink aan het werk moesten. Het buitengebied van Deurne op 28 oktober; de deels blank staande akkers weer terug van weggeweest:


November ging zelfs als uitzonderlijk nat de boeken in, naast dat het ook weer een zachte maand was. Het regende vaak en veel waardoor in de normaliter vrij droge regio sloten simpelweg overliepen, zoals hieronder vlakbij Helmond op 19 november:


In de laatste decade werd het wat kouder waarbij het tot de eerste vorstnachten van het seizoen kwam, en zowaar tot het eerste sneeuw(drab)laagje in de vroege ochtend van de 29e:


December gaat als een uitzonderlijk zachte maand en - in lijn met 2023 als regenjaar - ook erg nat de boeken in. De maand startte echter aan de koude kant met enkele vorstnachten, en in de avond van 3 december kwam het zowaar tot een sneeuwlaagje dat de daaropvolgende dag weer wegsmolt. Een wit Deurne in de ochtend van 4 december:


Daarna kwam echter een westcirculatie op stroom met aanvoer van depressies waardoor de regenhoeveelheden weer flink opliepen, en het bovendien zacht tot zeer zacht was. Overdag geregeld de dubbele cijfers op de thermometer en ook 's nachts ruimschoots boven het vriespunt. Een compleet verzopen akker nabij Bakel op 2e Kerstdag - 26 december: