Zaten de AI-modellen er nou wel of niet goed op voor zaterdag?

Uit een aantal draadjes van gisterenavond is gebleken dat AIFS voor gisteren ‘slecht’ zou hebben gepresteerd met betrekking tot de temperatuur. Uiteindelijk bereikt de temperatuur in De Bilt gisteren een maximum van 24,1°C waarmee het nog nooit zo vroeg in het jaar zó warm is geweest. Zomers warm was het echter dus niet, waar dat op basis van de AI-modellen mogelijk wel te verwachten was. 

De temperatuur om 14:00 uur ’s middags lag op afgerond 23 graden (22,7°C) om precies te zijn. De laatste pak ‘m beet tien runs zat AIFS daar één tot twee graden boven met een verwachte temperatuur van 24 of 25 graden. Er werd ook gevraagd of daar een fysische verklaring voor is. Het antwoord daarop is in principe ‘nee’, want het is een AI-model en geen numeriek, fysisch weermodel. Er zijn dan ook (nog) geen parameters beschikbaar voor bijvoorbeeld bewolking en zelfs niet verticale wind, waarbij dat laatste per definitie niet kan ontbreken in een fysisch model. Ik vermoed dat de te hoge temperaturen in de modeluitvoer komen door de uitzonderlijke setting. De temperaturen op 850 hPa lagen wel vér boven wat ooit is waargenomen boven Nederland in de maand april (circa 17 tegen 13°C), dus in die zin was het van de AI-modellen ook best logisch om te verwachten dat ze in een dergelijke setting ook absurd hoge temperaturen verwachtten.

Om een compleet beeld te geven van de evolutie van de temperatuurverwachtingen heb ik het schema wat ik een tijdje geleden postte even geüpdatet. Vanaf circa 60 uur vooruit zaten GFS en ECMWF er wat beter op m.b.t. de temperatuur in De Bilt om 14:00 uur. Echter, dat is ook de termijn vanaf waar fijnmazige modellen beschikbaar komen en de meerwaarde van globale modellen als GFS, ECMWF en AIFS minder wordt. Kijk je naar het gemiddelde van alle verwachtte temperaturen voor de runs vanaf 27 maart 12z, dan zaten de numerieke weermodellen (veel) te laag. ECMWF was gemiddeld 3 graden te koud, GFS gemiddeld 4,4 graden te koud en GEM zelfs 5,4 graden te koud. De AI-modellen deden het over de gehele periode gezien gemiddeld een stuk beter. AIFS kwam met gemiddeld 23,6 graden tegen een uiteindelijke temperatuur van 22,7 graden (+0,9°C) en GraphCast zat er slechts twee tienden van een graad vandaan. Als je het zo bekijkt hebben de AI-modellen juist veel beter gepresteerd, wat vooral te danken is aan de (middel)lange termijn. En dat is ook de termijn waarop ik de AI-modellen het vaakst heb gepost en benadrukt, want zeker vanaf 2 – 3 dagen vooruit hebben fijnmazige modellen als HARMONIE meer waarde voor mij. Waarbij HARMONIE het gisteren volgens mij prima heeft gedaan.

En tot slot, zoals ik ook benadrukte in de presentatie tijdens de Wintermeeting zijn de AI-modellen er ook vooral om gebruikt te worden voor grootschalige doeleinden. Dat betekent dan vooral het grootschalig luchtdrukpatroon en eventueel ook temperaturen op 850 hPa. Voor details is de trainingsdata (ERA5) nog niet toereikend om eenzelfde soort detail te krijgen als ECMWF bijvoorbeeld doet. En ik was – en ben nog steeds – dan ook vooral enthousiast over hoe het zo consistent was met betrekking tot het grootschalige patroon. Daarbij hoorde dan ook de constant hoge temperaturen die het model voorzag aan de grond. Zie ook de animatie die ik een aantal dagen terug had gemaakt hieronder. 

Al met al durf ik nog altijd wel te stellen dat de AI-modellen hier een hele goede prestatie hebben neergezet. Misschien niet als het gaat om de exacte temperaturen op de korte termijn, maar wél als het gaat om het in de gaten hebben van de zeer warme zaterdag (die dus alsnog recordwarm was). Dat is voor mij de belangrijkste ‘taak’ die globale weermodellen als GFS, ECMWF en nu ook AIFS of GraphCast hebben. Daarmee zouden we in de toekomst de ‘betrouwbare termijn’ misschien weer een stuk verder kunnen oprekken i.v.m. de ontwikkelingen binnen numerieke weermodellen de afgelopen jaren. Bij deze de toelichting m.b.t. de AI-modellen voor gisteren vanuit mijn kant. Nee, AI-modellen zijn ook voor mij zeker niet heilig. Maar het feit dat ze de warmte van gisteren er al op een termijn van 10 - 11 dagen vooruit consistent erin hadden zitten vind ik zelf bijzonder indrukwekkend.